Meer dan twee jaar geleden kreeg ik via Instagram een berichtje van Lisette. Ik ken haar niet, maar ze schrijft me dat ze mijn boek heeft gelezen, dat ze geraakt is door het verhaal van Roxeanne Hazes en of ze daar een stukje van mag posten. Natuurlijk, antwoord ik haar, het meevoelen en het delen, daar gaat het om, ik ben alleen maar blij dat ze dat wil. Een paar maanden later komt Lisette weer op de lijn. Ze heeft besloten om haar leven radicaal om te gooien. Om een sprong in het diepe te wagen, om te doen wat ze altijd al wilde. De verhalen in het boek hebben haar zo geïnspireerd, ze gaven haar ‘het laatste zetje dat ik nodig had’. Ze leert zichzelf aan om te werken met textiel en ze hoopt uiteindelijk haar baan op te kunnen zeggen om verder te gaan als kunstenaar. Ze schrijft me dit want ze oefent op een doek met de woorden ‘Droom Groot’. Het doek is een combinatie van een schilderij van mijn moeder (dat in het boek zit), de titel van het boek en de naam van mijn zoon, omdat ik het boek aan hem heb opgedragen, kortom: ‘drie generaties in één doek.’ Lisette stuurt nog een foto van het doek mee en bezweert me dat dit de oefenfase is, dat ze alleen maar vlieguren maakt, maar dat ik het mag hebben als het klaar is.

Afgelopen woensdag heb ik Lisette voor het eerst ontmoet. Twee-en-een-half jaar na ons eerste contact komt ze bij mij thuis om koffie te drinken en een sneetje fruitslof te eten, maar vooral omdat ze iets voor mij heeft gemaakt. Het oefendoek van weleer heeft ze ‘in de laatste fase om zeep geholpen’, net als het doek daarna – die vond ze ook niet goed genoeg - en nu heeft ze iets nieuws. In de tussenliggende jaren heeft Lisette meegedaan aan ‘De Nieuwe Vermeer’, een tv-programma voor kunstenaars, en geëxposeerd in het Mauritshuis in Den Haag. Haar baan in het onderwijs heeft ze vaarwel gezegd, haar grote droom om als zelfstandig kunstenaar te werken, is werkelijkheid geworden. Inmiddels heb ik mijn tweede baby Salo gekregen en – toeval bestaat niet - Droom Groot 2 rolt op dit moment van de pers.

Het doek dat Lisette komt brengen is bijna even groot als zijzelf: een frêle vrouwtje met genoeg energie voor drie volwassen mannen. Je moet weten: Lisette wil niets krijgen voor dit doek, ook niet als ik aandring om ten minste de materialen, de lijst en het vervoer te betalen. Ze zegt: ‘ik heb je dit beloofd, en ik houd me altijd aan mijn belofte.’ Ook al is het allang geen oefendoek meer, ook al heeft ze er meer dan zestig uur werk in zitten. Pas als ik het uitpak in mijn eigen woonkamer, zie ik haar kunstwerk voor het eerst in z’n volle omvang: het is fantastisch. En ik kan het niet los zien van wat Lisette mij heeft verteld: dat ze haar leven heeft omgegooid. Ik wil daar alles van weten. Lisette is bereid me daarover te vertellen, en van haar mag ik dit verhaal met jullie delen.

Lisette: Toen ik je een paar jaar geleden voor het eerst schreef, zat ik echt op een tweesprong in mijn leven. Ga ik door met mijn werk in het onderwijs, of gooi ik de handdoek in de ring en ga ik fulltime als kunstenaar verder? Ik heb hartstikke ADHD dus als ik iets doe, stort ik me daar echt volledig in. Als ik zou blijven werken voor een werkgever, dan zou mijn loyaliteit altijd daar liggen, die zou altijd voorrang krijgen. Ik wist dat als ik echt iets van mijn creatieve werk wilde maken, dan moest ik daar helemaal voor gaan. Uiteindelijk heb ik dat risico genomen. Jouw boek heeft mij het laatste zetje gegeven, met het idee van: soms moet je dingen gewoon doen, soms moet je dingen gewoon durven.

Toen je mij schreef was je net begonnen om te leren hoe je met textiel je eigen ontwerpen kunt maken. Hoe kwam je daarbij?

Dat ik creatief werk wil maken, dat weet ik al twintig jaar. Alleen had ik nooit dé manier, het juiste medium gevonden dat echt bij mij past. Ik heb altijd met garen gewerkt, dingen gebreid en gehaakt, maar daar kon ik mezelf niet in uitdrukken. Ik wilde dingen ontwerpen. Twee jaar geleden stuitte ik toevallig op een youtube filmpje van iemand die bezig was met een textiel kunstwerk, die garen aan het scheren was. Niet eens het tuften dus, maar alleen het laatste deel, het scheren dus. Ik dacht meteen: ik weet niet wát die vrouw aan het doen is, maar wat het ook is, dát wil ik ook. Misschien is dit wel in een fabriek, misschien is dit wel in een ander land, maar al moet ik verhuizen om in die fabriek dít te kunnen doen, dan ga ik. Mijn maag draaide zelfs om, ik werd er missellijk van, zo sterk was het gevoel. Ik wist het zeker: ik heb eindelijk mijn medium gevonden. Ik ben 45 jaar oud, maar ik heb het gevonden.

Wat een sensatie! En toen? Hoe begin je in godsnaam?

Ik ging helemaal uitpluizen wat tuften is, hoe het werkt, en wat je ervoor nodig hebt. In die tijd kon je nog geen tufting machine in Nederland kopen, dus heb ik er een in China besteld. Het apparaat kostte 1500 euro en ik wist niet eens zeker of ik het leuk zou vinden, maar ik heb het toch gekocht. Terwijl ik op die machine zat te wachten, heb ik bedacht hoe ik dit allemaal ging aanpakken. Hoeveel doeken zou ik kunnen maken, of ik ze eventueel zou kunnen verkopen, of ik ervan zou kunnen leven. Zo zeker was ik dat ik dit wilde.

Hoe was het allereerste moment dat je het ook daadwerkelijk ging proberen, hoe voelde dat?

Oh dat was helemaal te gek! Er ging van alles en nog wat mis want ik had natuurlijk geen idee hoe het moest, ik knalde dwars door het doek heen, en de machine is een paar keer kapot gegaan, maar dat is allemaal trial and error en dat hoort erbij. Ik vond het echt geweldig, en toen wist ik helemaal zeker: dit is mijn ding. Toen ben ik eindeloos gaan oefenen op techniek. En alles verdween direct weer in de kliko.

Je hebt 20 jaar gezocht naar je medium, en al die tijd deed je iets anders dan waar je hart vol van liep. Was je niet heel erg gefrustreerd?

Nee want ik heb altijd met heel veel liefde in het onderwijs gewerkt. Alleen daar ga ik wel stuk, omdat ik me binnen de organisatie niet staande kan houden. Ik heb neurodivergente hersens, zo heet dat als je ADHD hebt, en dan denk je ook anders. Maar dat wordt niet geaccepteerd binnen grote organisaties, dus kreeg ik daar altijd problemen mee. Ik heb het al die jaren enorm naar mijn zin gehad voor de klas en met leerlingen. Ik durf ook van mezelf te zeggen dat ik een van de beste docenten was. Ik was mega streng – bij mij in de klas wordt er niet gescholden, geen mobiele telefoons, niks van dat alles – maar de leerlingen liepen met me weg want ze wisten dat ik voor ze door het vuur ging, dat ik alles voor ze zou doen. En dat het ook fijn is als iemand je houvast geeft, en structuur. Maar in het onderwijs draait het niet om leerlingen, of de kwaliteit van het onderwijs. Het draait om geld. En dus bleef ik vechten tegen iets waar ik nooit van kon winnen: de organisatie wint namelijk altijd. En ik kan mijn mond niet houden als ik zie dat iets niet klopt, of als ik onrechtvaardigheid zie. Daarom heb ik drie keer in mijn leven een burn-out gehad, omdat ik alleen maar bleef strijden en los van hoeveel energie je ook hebt, dat zuigt je uiteindelijk helemaal leeg.

Drie keer een burn-out, wat heftig. Hoe lang was je ziek?

In 2008 heb ik een burn-out gehad, en toen kreeg ik ook de diagnose ADHD. Ik was 30. Daarna belandde ik in een hele ernstige depressie. Ik heb toen wel echt hand in hand gelopen met de dood.

Ik was begin dertig en iedereen om me heen was bezig met trouwen en kinderen krijgen, en ik moest aan de antidepressiva. Ik weet nog precies wanneer ik begon: op 6 september 2010, op mijn 33^e verjaardag. Op 6 oktober 2010 pleegde Antonie Kamerling zelfmoord en ik weet nog dat ik toen helemaal begreep dat hij dat had gedaan. Depressief zijn is zo heftig, zo zwart. Ik zeg altijd: als ik dood ga, ga ik niet naar de hel. Daar ben ik namelijk al geweest. Maar ik ben daar ook uit gekomen.

Hoe heb je dat gedaan?

Ik heb ontslag genomen. Ik dacht ik moet weg uit het onderwijs, ik moet iets creatiefs gaan doen, dus ik stopte en gaf al mijn rechten op, ook mijn recht op een uitkering. Ik besloot om voor mezelf te beginnen. Ik recyclede dingen: van oude dekentjes maakte ik tassen, laptophoezen, telefoonhoezen, alles. Maar daar lag mijn hart niet, het was een uitvlucht. Het ging steeds slechter met me, ik werd steeds ongelukkiger. Uiteindelijk werd ik depressief, en heb ik er ook een schuld van 30.000 euro aan overgehouden.

Bovenop je depressie.

Ja, daar bovenop, maar daar koos ik bewust voor. Bij de bank had ik een krediet aangevraagd om mijn bedrijfje op te zetten, maar dat geld heb ik uiteindelijk allemaal gebruikt om van te leven en om therapie van te betalen. In Nederland kun je namelijk antidepressiva voorgeschreven krijgen door je huisarts, zonder dat je daar verder een behandeling bij krijgt, maar dat vind ik niet ok. Ik wilde er echt begeleiding bij, dus betaalde ik zelf voor een psychiater, maar ook voor andere therapieën: voor een haptonoom, voor speciale drankjes bij de apotheek om op gewicht te blijven want ik was zo ontzettend mager. Als ik té mager zou worden, moest ik andere medicijnen slikken en ik wilde niet helemaal opnieuw beginnen. Ik wist dat ik schulden aan het maken was maar het kon me niks schelen. Ik dacht alleen maar: ik moet beter worden, ik moet hier uit zien te komen. Mijn gezondheid ging voor. Dat heb ik anderhalf jaar gedaan, en toen het beter met me ging, heb ik de antidepressiva weer kunnen afbouwen.

Toen heb ik definitief de stekker uit mijn bedrijf getrokken en ben ik gaan poetsen. Eerst een halve dag in de week, toen twee halve dagen en zo bouwde ik het op. Op het laatst zes dagen per week. Ik heb twee HBO diploma’s op zak en ik maakte dertien wc’s schoon, maar ik dacht: geld is geld. En poetsen, dat kan ik gewoon. Later nam ik er een baan bij, bij PostNL. Daar ging ik ’s ochtends om zes uur post sorteren, en in de middag maakte ik schoon bij mensen thuis. Dit heb ik net zo lang gedaan totdat ik mijn schulden kon afbetalen.

Hoe lang heb je daarover gedaan?

5 jaar heeft het me gekost. Toen heb ik mijn schuld afbetaald en intussen had ik ook gespaard zodat ik uiteindelijk een eigen huis kon kopen, dat was ook heel belangrijk voor mij. Ik ging nooit uit, of naar de kroeg, of op vakantie. Ik werkte gewoon altijd.

Voelde je jezelf in die tijd sterker worden, dat je herstelde?

Achteraf gezien kan ik alleen maar heel trots zijn op mezelf en op wat ik heb gedaan. Maar op het moment dat je erin zit... dan ben je alleen maar aan het overleven. En ik ben nog steeds alleen, ik denk dat dat ook met die periode te maken heeft.

Juist in de tijd dat je op zoek bent naar een partner, naar een man, was ik daar helemaal niet mee bezig. Ik was alleen maar aan het werk, en ik wilde niet eens met iemand daten. Ergens schaamde ik me ook voor alles. Dat ik twee diploma’s had maar alleen maar aan het poetsen was, dat ik helemaal geen geld had. Ik ben niet iemand die een ander voor haar laat betalen, maar ik had zelf geen geld om uit eten te gaan of zo. Dus deed ik dat maar niet.

Lisette, zo streng voor jezelf.

Ik weet niet of dat strengheid is... Ik ben heel onafhankelijk en ik wil niet afhankelijk zijn van een ander. Ik laat niet voor me betalen. Dat doe ik zelf wel.

Het klinkt alsof je dit allemaal zelf hebt opgelost.

Nou ja, wel met therapeuten natuurlijk. Het is heel heftig geweest. Maar het heeft me ook veel geleerd. Ik had tot dan toe altijd voor anderen geleefd en gewerkt, en toen moest ik mezelf op de eerste plek zetten. Voor mezelf zorgen. Dat heb ik toen geleerd, en daarom ben ik hier nog.

Daarna ben je weer in het onderwijs gegaan, maar uiteindelijk ben je daar weer mee gestopt, onlangs nog. Nu omdat je hebt ontdekt wat je echt wilt, en om je droom om kunstenaar te zijn waar te maken. Ook al is dit iets wat je al heel lang graag wil, het lijkt me ook heel onzeker en spannend. Hoe voel je je nu?

Ik ben nog nooit zo gelukkig geweest.

Ik had een heel mooi inkomen, want als docent verdien je echt heel goed en ik had ook drie maanden per jaar vakantie. Nu werk ik zeven dagen per week, van ’s ochtends zeven uur tot half twaalf in de nacht. Ik verdien nog niet eens de helft van wat ik verdiende, maar ik doe het met zoveel liefde. Echt. En het geeft me heel veel plezier.

Twee weken geleden heb ik mijn auto ingeruild. Ik had een Suzuki van tien jaar oud, en die heb ik ingeruild voor een 25 jaar oude auto. Ik moest namelijk een auto hebben die groot genoeg is om mijn werk te vervoeren, en die heb ik gevonden, maar goed, wel een hele oude dus. Toen ik daarstraks hier naartoe reed dacht ik bij mezelf: toch fijn dat ik nog steeds een abonnement heb op de ANWB, voor als ik zo meteen stil kom te staan langs de snelweg haha. En dat maakt me allemaal niets uit. Ik voel me net de koningin in die oude bak, want ik doe echt wat ik wil. Ik ben gelukkiger dan ooit.

@Steilstudio

Na de was ga ik toch weer aan mijn bureau zitten, in de fauteuil die mijn man Dexter naar boven heeft gezeuld toen ik zwanger was en niet meer op een normale stoel kon zitten. Mijn buik was zo groot dat ik alleen met gestrekte armen bij het toetsenbord kwam. Toen Salo is geboren, heb ik de fauteuil laten staan – extreem ergonomisch onverantwoord - omdat de stoel genoeg ruimte heeft voor een kruikje en een deken, ideaal voor als ik ’s ochtends vroeg wilde schrijven. De afgelopen maanden deed ik dat vaak rond een uur of vier.

Dat klinkt misschien taai maar iedereen die ooit met een baby en een kleuter heeft geleefd weet dat dit zo ongeveer het enige tijdstip is dat het stil genoeg is om na te denken. Het gaat ook niet alleen om de stilte – die kun je heus wel op andere plekken vinden. Maar in het staartje van de nacht slaapt de hele wereld en dat betekent dat niemand iets van je verwacht. Niemand appt je, niemand mailt. Niemand vraagt aandacht, of herinnert je ergens aan. Goddelijk. Het voelt ook een beetje als een koortsdroom: gedachten vloeien rijkelijk, ik ben leeftijdloos, dingen die overdag niet konden, blijken toch mogelijk te zijn. In de verstilling bloeien woorden en alinea’s op.

Het scheelt misschien ook dat ik het gewend ben. De eerste tien jaar van mijn carrière is mijn wekker zo vaak om 03:30, 04:30 en rond 05:00 uur gegaan, dat al die tijdstippen mij niet meer intimideren. Toen ik van de ochtenddiensten overstapte naar een late night talkshow draaide het om en ging ik vaak rond 02:00 slapen. Na 20 jaar in dit vak is de nacht een vertrouwde vriend.

Maar ook vrienden laten je weleens in de steek. Hoe vaak heb ik om 04:58, of iets wat daar op lijkt, naar het klokje bovenin mijn beeldscherm zitten staren, moedeloos en gespeend van elke vorm van inspiratie. Om dat te doorbreken google ik op ‘oorzaak uitstelgedrag’ en ‘zelfhaat’ en dan lees ik daar gezellig wat over. Dat doorbreekt natuurlijk helemaal niets dus stap ik daarna over op instagram. Tussen de afgetrainde lichamen en handgeschilderd behang, zie ik ineens dat je in Engeland een stempel kan laten maken van een foto van je huisdier. Hoe heb ik ooit zonder een stempel van mijn huisdier kunnen leven?! Zoals ik al zei: in de nacht worden zaken die overdag geen schijn van kans hebben, ineens heel plausibel.

Het enige dat ik hoef te doen is een scherpe foto van het hoofd van mijn huisdier op te sturen en wat geld over te maken. Ik por Coco, die vredig in donuthouding naast me ligt te slapen, wakker en neem 62 foto’s van haar hoofd totdat ik de perfecte te pakken heb. Ik bestel de stempel, voel een klein shotje dopamine, zie dat het 05:23 is en dat ik nog steeds geen letter heb geschreven. Vervolgens vergeet ik dit allemaal weer.

Een paar weken later arriveert een heel klein pakketje uit Engeland. De stempel van Coco’s gezicht, met haar naam in zwierige letters, is volmaakt. Ik ben in extase. Dexter lijkt mijn extase niet in gelijke mate te delen, maar gelukkig heb ik Paxie nog. Als je vijf bent, snap je dit soort dingen veel beter.

Die avond leg ik Pax in bed. ‘Nee,’ zeg ik, ‘tijd voor nóg een verhaal heb ik niet. Echt niet, schatje. Ik moet gaan schrijven, dat weet je!’ Mijn zachtaardige kind kijkt me aan in de schemer: ‘Ik ben echt niet blij met je boek, mama.’ Ik wring me in bochten, ik beloof en beloof, sus en paai, maar ik kan niet wegnemen dat ik iets doe wat mij van hem wegneemt. Met een zwaar gemoed verlaat ik zijn kamer. Ben ik een slechte moeder? Maar wel een goed voorbeeld? Doe ik dit nou goed of niet? Het vreet aan me en ik weet het antwoord niet.

Twee dagen later sluip ik geroutineerd mijn bed uit om 04:00 zonder de baby, Dexter of Pax wakker te maken. Mijn trouwe metgezel Coco rent kwiek voor me uit de trap op. Ten minste íemand die blij is dat ik dit doe, mopper ik tegen haar. Als ik mijn bureaulamp aanzet, zie ik dat de muur naast mijn bureau is volgehangen met stempels van Coco’s gezicht. Mijn hart loopt over. Ik denk dat Pax me probeert te vertellen dat het wel goed is.

Nu denk je misschien: wat een gekke broer, of welk nummer is dat ook alweer, of waarom begint die vrouw over kerst terwijl we nog Sinterklaas moeten vieren? Dat snap ik. Het antwoord is: ja, maar echt geestig en ‘Christmas through your eyes’ en omdat mijn broer heel goed heeft begrepen hoe je de tijd maximaal oprekt. Daar heb je twee dingen voor nodig: exact weten wat je te wachten staat en een lange aanloop.

Vorig jaar heb ik bedacht dat ik de tijd kon oprekken en vasthouden met garnalenkroketten. Daar schreef ik jullie over in een eerdere nieuwsbrief, dat ik wilde voorkomen dat de laatste dagen van 2022 zouden verzanden in een brij waar ik me niets van kon herinneren. Dus nam ik Dexter en Pax mee naar België om garnalenkroketten te eten. Dat liep iets anders dan gepland: het regende non-stop – we zaten aan de kust dus non-stop regen is problematisch - en ik had onze hotelkamer een maand later geboekt dan de dag dat we er waren, ook problematisch maar: we hebben de garnalenkroketten gegeten! Dampend, romig, goddelijk. Er lag een berg gefrituurde peterselie naast met een grof gesneden citroen, de tent was stampvol met ouders met kleine kinderen, er was nul Gen-Z in de bediening maar slechts mannen van een zekere leeftijd die onverstoorbaar door het kinderuurtje laveerden en veel micro-honden want Belgen hébben alleen maar micro-honden. Ik kan het tot in detail navertellen en dat was nou precies de bedoeling. Ik weet namelijk ook nog dat de piepkleine reservekamer op zolder waar we alsnog terecht konden naar radiator rook, dat er in de ontbijtzaal door iedereen werd gefluisterd alsof het een kerk was en dat we op de parkeerplaats van de supermarkt een man zagen die kistjes vol oesters in zijn achterbak propte alsof het oude kranten waren, en dat ik dacht: alleen in België. Kortom, een hersenbom vol nieuwe impulsen en als je nu zegt: ‘goh Eef, wat deed jij op 30 december 2022?’ dan kan ik dat zo voor je oplepelen. Niks vormeloze brij!

Dus dit jaar gaan we weer, alleen laat ik Dex het hotel boeken want dat kan ik blijkbaar niet en deze keer hebben we baby Salo bij ons. Voor haar komt de garnalenkroketten-traditie nog te vroeg maar Pax ben ik al een paar weken lekker aan het maken met het vooruitzicht. Zo toon ik hem telkens foto’s van de handgedraaide garnalenkroketten. Ik heb daar meerdere portretten van gemaakt omdat ik inderdaad zo’n type ben dat eten fotografeert om er later - ’s nachts - naar te kunnen kijken. En ik zal je zeggen: de handgedraaide garnalenkroket is geen beauty. Welke hoek je ook pakt, die lijkt eerder op iets wat al een keer ís gegeten, dan iets wat nog gegeten moet worden. Maar inhoud boven vorm is ook weleens verfrissend.

En zo rek ik de lol zo ver mogelijk op met iets kleins als een kroketje, en glippen de dagen aan het einde van het jaar niet weg als zand in mijn vuist. Ik kan niet wachten... of juist wel.

Liefs, Eva

PS. Als je een eigen ‘garnalenkroket’ hebt – een kleine of grote traditie - waarmee je de tijd oprekt, dan hoor ik dat heel graag. Je kunt me dat hieronder laten weten. Ik kijk ernaar uit!

Het is nat en donker en niet al te koud, de straten glimmen en overal hangt de geur van open haard. Als ik het grootste restaurant van ons dorp passeer, zie ik hoe vol dat zit: iedere tafel is bezet, iedereen is sprankelend, opgemaakt, slank en aan het lachen. In de weerspiegeling zie ik mezelf: wit haar, wit hoofd, een te grote regenjas met mouwen die over mijn handen hangen waardoor ik op een enge kleuter lijk. Voor een fractie van een seconde denk ik: daarbinnen waar er gelachen en gedronken wordt, daar zou ik ook wel willen zijn.

Het verrast me want de laatste keer dat ik FOMO had was 27 jaar geleden. Mijn hele eindexamenklas ging naar Salou en daar zou ik een kamer delen met een vriendinnetje, maar op het laatste moment besloot zij toch met een ander meisje op een kamer te gaan. Verpletterend vond ik dat toen. Totdat we in Salou waren en het toch nog gewoon leuk werd. En ranzig en verschrikkelijk in gelijke mate want ja, Salou.

Sindsdien heb ik nooit meer het gevoel gehad dat ik iets Vreselijk Belangrijks miste, of dat ik echt ergens bij moest zijn. Ik ben maar een halfvolle extravert: als ik werk, ga ik naar de studio, dos ik me uit, maak veel geluid en probeer zoveel mogelijk mensen te vermaken. Daarna ga ik naar huis, schrob ik dat er allemaal weer af en verander ik in een kluizenaar die naar boven rent als een bezorger aanbelt.

Om mezelf op te beuren, laat ik het restaurant links liggen en wandel ik verder naar de supermarkt, daar knap ik altijd van op. Omdat ik alleen ben en de winkel bijna leeg is hoef ik me niet te haasten. Ik bekijk alle douchegels, scan de ijsafdeling op zoek naar nieuwigheden, de kaarsen, de seizoensdingetjes zoals appeltaartkruidnoten: dat werk. Alleen als je ’s avonds gaat, hoor je de muziek die ze in winkel draaien. Ik sta bij het kattenvoer op het moment dat ik een klassieker probeer te vangen met Shazam. De eerste keer lukt het niet omdat de muziek net te zacht staat. Ik strek mijn arm omhoog richting de onzichtbare boxen in het plafond want er is toch niemand. Totdat ik me omdraai en een dorpsgenoot me aanstaart, een man van mijn leeftijd. Ik probeer mij door zijn ogen te zien: natgeregende tv- vrouw wanhopig op zoek naar 20 jaar oude hits in de Albert Heijn op vrijdagavond.

Uiteindelijk koop ik een tijdschrift en een notenreep bij de kassa. Terwijl ik weer de regen in loop op weg naar huis realiseer ik me hoe leuk ik dit uitje vond. En dus hoe klein mijn wereld is geworden. Het is goed zo. Ik heb altijd een zwak gehad voor het kleine, voor miniaturen.

Nu ligt er eentje in mijn armen. Ik buig nog meer voorover om haar te kunnen observeren terwijl ze slaapt. Ik zie de adertjes onder haar huid bij haar slaap. De kin van haar vader - even groot als mijn vingertopje. Haar hand lijkt op een zeester en haar nageltjes zijn zo klein dat ik mijn leesbril erbij moet pakken om ze goed te kunnen zien. Mijn leesbril! In het jaar dat ik weer een baby kreeg, kreeg ik ook een leesbril.

Zolang ik leef, houd ik van miniaturen maar ik kon nooit echt onder woorden brengen wat het precies is dat mij zo aantrekt. Nu ik door de borstvoeding zoveel uur achter elkaar op de bank doorbreng, weet ik het eindelijk. Een miniatuur kun je niet even snel bekijken. Je kunt er niet bij praten, druk gesticuleren of rondlopen. Zoiets kleins dwingt je om stil te staan want pas in rust en stilte kun je alle details waarnemen. Dan zie je pas wat je hebt.

Wie of wat wordt jouw miniatuur op deze zondag?

Liefs, Eva

Maar voorlopig is de magie nog volop gaande: een opnameleider staat recht voor me om ervoor te zorgen dat ik niet per ongeluk te vroeg de studiovloer op loop. Pas als mijn naam in de uitzending wordt genoemd, mag bekend worden dat ik de winnaar ben van de Sonja Barend Award 2023. Ik ben thuis opgemaakt, en bij de studio afgezet toen de uitzending allang liep. Alles om de verrassing vers te houden. Die is plotseling nabij: ik hoor aan Khalid dat hij toewerkt naar de aankondiging, dat het een kwestie is van minuten. Ineens begint mijn hart als een malle te bonzen. Ik voel het bloed naar mijn hoofd razen. Absurde vrouw, denk ik bij mezelf. Je bent al 15 jaar op tv, en dan nog knalrood worden!

Misschien is het ook omdat dit de eerste keer is dat ik ergens ben zonder mijn nieuwe baby.

De afgelopen zes weken leefde ik met haar op een andere planeet. Een planeet waar iedereen in badjas loopt, waar alles naar babyhoofd ruikt, waar niemand in volzinnen praat. De afgelopen weken bracht ik door op de bank met haar miniatuur mondje aan mijn tepel en The Kardashians op tv. Ineens ben ik hier en heb ik echte kleren aan. Ineens moet ik weer in volzinnen praten. Ineens weet ik het: ik ben er niet klaar voor.

Ik grijp de opnameleider die voor mij staat bij haar schouders: ‘Waar moet ik nou heen zometeen?’ fluister ik in haar oor. Ik ken deze studio niet en heb geen idee hoe ver ik moet lopen op de hakken die ik al maanden niet heb aangehad. ‘Naar Sonja toe,’ zegt ze zalvend, ‘dan neem je de prijs in ontvangst, dan rechts achter Khalid langs en dan ga je aan zijn rechterhand zitten.’

Ik worstel met deze informatie, maar ik zeg niks. Althans niet tegen haar. In mijn hoofd is het bovendien al heel druk. Ik oefen met het inhouden van mijn buik, terwijl ik weet dat ik pudding ben in een veel te strakke broek, en tegelijkertijd zoek ik het hogerop met diepe mindfulness omdat ik geen seconde van deze heerlijke ervaring wil missen omdat ik probeer te vergeten dat ik pudding ben. Godzijdank hoor ik Sonja mijn naam noemen, gevolgd door applaus, waardoor ik helemaal nergens meer aan kan denken.

Ik val niet, en ook nergens vanaf. Ik kom recht bij Sonja uit en omhels haar niet te hard – denk ik. De minuten die ik in de uitzending ben, vliegen vrolijk voorbij.

Meteen na de uitzending mag ik met Sonja op de foto voor de cover van de VARA-gids. ‘Dichter bij elkaar,’ zegt de fotograaf. ‘Nog dichter! Ja, heel goed. Ok, en dan nu elkaar aankijken...’ Weer krijg ik het heel warm. Maar Sonja kijkt me recht in mijn ogen aan, lachend. O alsjeblieft laat me lekker ruiken! Als we daarna uit eten gaan, mag ik naast Sonja zitten. Terwijl ze praat denk ik: zo wil ik ook zijn. Slim, en geestig, heel elegant. De tafel hangt aan haar lippen.

Pas als ik weer thuis ben – hakken uit, badjas aan, baby aan mijn borst -  zie ik het filmpje dat mijn schoonouders die avond hebben gestuurd. Mijn zoon Pax hebben ze laten opblijven zodat hij ook de uitzending kon zien. In zijn pyjamaatje staat hij voor de televisie en als ik in beeld kom, kust hij het scherm, keer op keer.

Ik was er misschien niet klaar voor, maar dat ben ik eigenlijk nooit. Niet toen ik het interview deed dat deze prijs won, niet vanavond toen ik de prijs kreeg. En ik realiseer me voor het eerst echt dat dat helemaal niet hoeft.

Liefs, Eva

PS Als je nieuwsgierig bent naar het interview waarmee ik de Sonja Barend Award 2023 heb gewonnen, dan kun je die terugkijken via deze link: https://www.rtlnieuws.nl/economie/archief/video/5409964/van-gestel-over-mondkapjesdeal-we-hadden-het-beter-moeten-uitleggen.

En volgende week staat er een interview met mij in de VARA-gids, samen met het juryrapport van de prijs en natuurlijk ook de foto’s waarvoor ik heel dicht bij Sonja mocht staan.

Dexter en Pax hadden er ook zin in, ze zaten al klaar aan de bar in de keuken. We hadden het over Noordwijk, of we er misschien heen zouden gaan omdat het zo’n mooie dag ging worden. De tuindeur stond open, gemaaid gras in de verte. De boter knetterde zachtjes toen ik de lepels beslag in de pan legde, de geur vulde het huis. Ik had net de eerste lading pannenkoekjes aan de jongens geserveerd toen ik me terugdraaide naar het fornuis en er liters water uit mij gutsten, zo op de keukenvloer. (Dex zegt dat het geen liters waren maar a) het voelde als liters en b) laten we dit vooral vasthouden voor het sappige beeld!)

Ik zal nooit vergeten hoe Pax en Dexter mij op dat moment aanstaarden, vorken in de lucht, versteend op hun stoelen. ‘Mama!’ riep Pax verbijsterd, en dan nogmaals: ‘Mama!’ met overslaande stem. Ik wilde iets zeggen maar op dat moment kwam er nog meer water uit mij. Toen moest ik lachen en werd het nóg erger.

Maar zó gaat het niet, dacht ik. Zo gaat het alleen in films! Zoals het áltijd gaat in al die stomme films: je vliezen breken ergens midden op de dag, het gutst eruit, iedereen ziet het, vervolgens word je door het ziekenhuis gereden in een rolstoel, daarna lig je met een moeilijk hoofd in een bed, je scheldt een man verrot en poef: er ligt een niet-bloederig babymens in je armen en je kijkt tevree... Een eerste wee haalde me ruw uit deze mijmering.De pannenkoekjes begonnen aan te branden.

Toen ik vijf jaar geleden ontdekte dat ik voor het eerst moeder zou worden, schreef ik me in voor een cursus bevallen. De eerste les was simpel: elke bevalling gaat altijd anders dan je van tevoren denkt. Ik vind het heel geestig dat mijn brein dit zo feilloos heeft onthouden, want het echt geloven, dat deed ik niet. Ik nam deze mededeling ter kennisgeving aan en bleef geloven in de bevalling die ik dacht dat ik ging hebben: vrolijk, vaginaal, in het ziekenhuis en hop, drie dagen later stralend achter de kinderwagen. Het werd een ongeplande keizersnee na 24 uur weeën en zwangerschapsvergiftiging. De vrouwen die de cursus gaven hadden gelijk. Natúúrlijk hadden ze gelijk.

Je zou denken: voortschrijdend inzicht. Je leert van je ervaringen en bij baby twee neem je die kennis mee. Maar dan onderschat je de taaiheid van mijn brein, de zelfoverschatting waar die in ligt te pekelen. Ook nu geloofde ik stoïcijns in de bevalling die ik dacht dat ik zou hebben: een geplande keizersnee op een donderdagochtend waar geen vruchtwater of wee aan te pas zou komen.

Ha!

Stond ik daar ineens kreunend in mijn keuken me vast te klampen aan het aanrecht, terwijl Dexter vruchtwater liep te dweilen, stapeltjes pannenkoeken overal. ‘Kan ik nog douchen voordat we naar het ziekenhuis gaan?’, vroeg hij heel lief. ‘Nee’, zei ik met dezelfde overtuiging waarmee ik die ochtend had geëist dat het bed in de logeerkamer opgemaakt moest worden. Daar zouden mijn ouders namelijk slapen zodat ze op Pax konden passen als wij naar het ziekenhuis waren voor de bevalling. Mijn lichaam wist allang waar mijn brein nog niet aan wilde.

Ineens zat ik in mijn eigen film; ik werd in een rolstoel door het ziekenhuis gereden, ik keek moeilijk toen ik in een bed lag en de weeën steeds pijnlijker werden. Ik heb weliswaar geen man uitgescholden want de pijn van een bevalling via een keizersnee voel je pas in de weken daarna en dan kun je alleen nog maar een beetje lafjes kermen. De magische poef! waren de magische handen van mijn dokter, en toen: een beetje bloederige baby werd in mijn armen gelegd. Ik keek niet tevree, ik huilde gewoon zonder te stoppen.

Laatst opende ik een keukenkastje en zag ik ‘m weer: de fles maple syrup die op die ochtend op het aanrecht stond, waar ik al die pannenkoekjes in had verzopen waar ik zo naar had verlangd. Die fles had ik zelf niet opgeruimd, dat moet Dexter hebben gedaan want daar was toen geen tijd voor. Bij de aanblik van die fles sprongen de tranen in mijn ogen. Alles kwam ineens terug: de zonnige warmte uit de tuin, de gesmolten boter, het gezicht van Pax toen mijn vliezen braken, de pijn, de baby. Mijn baby was echt. Zo echt als de fles in mijn hand, niet langer een idee of een droom, maar bij mij.

Die fles bewaar ik. Zodat ik Salo kan vertellen hoe ze in een wolk zoetigheid is gekomen en als tastbare herinnering aan het feit dat het altijd anders gaat dan je denkt. En héél soms bijna zoals in de film.

Mischa en haar moeder eindelijk herenigd