Close

30 jaar na vrijlating Mandela: 'Ongelijkheid in Zuid-Afrika nog steeds groot'

11 februari 2020 07:02 / Nieuws
Mandela wordt vrijgelaten op 11 februari 1990.
Mandela wordt vrijgelaten op 11 februari 1990.
N Nelson Mandela is de beroemdste gevangene ter wereld als hij op 11 februari 1990 wordt vrijgelaten. Hij zat 27 jaar vast, vanwege zijn strijd tegen de apartheid. Het apartheidssysteem bestaat niet meer, maar Zuid-Afrika is nog steeds een land met grote tegenstellingen.

Gescheiden onderwijs, een strand alleen voor blanken en gedwongen verhuizingen voor de zwarte bevolking. Het zijn voorbeelden van het racistische apartheidssysteem dat ervoor zorgt dat de zwarte en blanke bevolking van Zuid-Afrika gescheiden blijven.

Apartheid in Zuid-Afrika (1978).
Apartheid in Zuid-Afrika (1978).

Apartheid is van 1948 tot 1990 vastgelegd in de wet. De witte Zuid-Afrikanen krijgen de beste banen, meer land en eigen openbare voorzieningen. De zwarte meerderheid verliest de meeste burgerrechten.

Robbeneiland

Als jonge advocaat komt Nelson Mandela in opstand tegen de apartheid. Het protest wordt georganiseerd in het African National Congres (ANC). Eerst geweldloos, maar het ANC gaat ook aanslagen plegen – en wordt verboden. In 1962 wordt leider Mandela opgepakt en veroordeeld tot levenslang.

Bijna dertig jaar zit Mandela vast. Onder meer op Robbeneiland, een beruchte gevangenis voor de kust van Kaapstad. "Het verhaal van Mandela wordt daar nog steeds in leven gehouden", zegt Afrika-correspondent Saskia Houttuin. "Je kunt een tour doen op Robbeneiland en dan wordt je rondgeleid door een oud-gedetineerde. Heel indrukwekkend."

Protest en boycot

Terwijl Mandela in de gevangenis zit, neemt de druk op het apartheidsregime toe. Wereldwijd is er protest en er zijn economische boycots tegen Zuid-Afrika. Toch duurt het tot 1990 voordat Mandela wordt vrijgelaten.

De wereld kijkt toe als hij de gevangenis uitloopt. "Nelson Mandela, een vrij man, die zijn eerste stappen zet op weg naar een nieuw Zuid-Afrika", is het commentaar op de Zuid-Afrikaanse staatstelevisie.

Die dag spreekt Mandela tienduizenden aanhangers toe in Kaapstad: "Ik heb het idee gekoesterd van een democratische en vrije samenleving waarin alle mensen in harmonie samenleven en met gelijke kansen."

Nelson Mandela in Amsterdam (juni 1990).
Nelson Mandela in Amsterdam (juni 1990).

De verzoenende toon van Mandela levert hem de Nobelprijs voor de Vrede op. In 1994, bij de eerste vrije verkiezingen, wordt hij president van Zuid-Afrika. Hij overlijdt in 2013, hij is dan 95 jaar oud.

Armoede en criminaliteit

Apartheid bestaat formeel niet meer, maar volgens correspondent Saskia Houttuin is de economische ongelijkheid nog steeds groot. "Een wit persoon verdient in Zuid-Afrika nog altijd drie keer zoveel als iemand met een donkere huidskleur."

Houttuin zag de verschillen tijdens het maken van een reportage over watertekort in Zuid-Afrika. "In de townships is het altijd 'Day Zero'. Uit de gemeenschappelijke waterkranen komt vrijwel geen water. Terwijl een paar kilometer verderop mensen hun zwembaden vol laten lopen."

Water bijna op: Kaapstad zet zich schrap voor Day Zero

Een reportage uit 2018. In Kaapstad wordt alles uit de kast getrokken om een tekort aan water tevoorkomen. Uit kranen komt haast niets meer en mensen moeten er ver voor lopen: "Dat is gevaarlijk vanwege gangsters en schietpartijen."

Naast hoge werkloosheid en armoede, onder voornamelijk zwarte Zuid-Afrikanen, gaat het land ook gebukt onder misdaad, zoals seksueel geweld en moord. Het land kent een van de hoogste moordcijfers ter wereld.

Saskia Houttuin: "In westerse media hebben we het vooral over de moorden op (witte) boeren. Er worden zelfs woorden als 'genocide' gebruikt. Dat is onzin, als we naar de feiten en statistieken kijken. Maar dat neemt niet weg dat geweld in het algemeen een groot probleem is voor Zuid-Afrika".

En dan is er nog het ANC, de partij van Mandela, die al jaren in crisis is. Kleindochter Ndileka Mandela keerde het ANC zelfs de rug toe, zei ze in 2017 tegen RTL Nieuws: "Wat we missen, is goed leiderschap". Voormalig president Jacob Zuma is dan ook aangeklaagd voor systematische corruptie.

Ondanks de problemen die Zuid-Afrika nog steeds kent, zijn er in het land mooie dingen te over. Correspondent Saskia Houttuin: "Het land heeft  prachtige natuur en ook is er een levendige scene met muziek, mode en kunst".

RTL Nieuws

EVA OP INSTAGRAM