Close

In je eentje een kind opvoeden? Best relaxed

15 februari 2020 12:02 / Gezin
I In je eentje een kind opvoeden: ga er maar aan staan. Alle verantwoordelijkheid dragen, alle beslissingen nemen en nauwelijks tijd voor jezelf. Toch zijn er ook alleenstaande ouders die het niet anders zouden willen. "Nooit discussies. Nooit gedoe. Ik vind het heerlijk."

"Het allerfijnst vind ik dat ik alle beslissingen over onze dochter zelf kan nemen. Welke crèche, welke school, waar we naartoe op vakantie gaan. Heb ik zin om in het weekend een dagje naar de Efteling te gaan met m'n dochter? Dan kan ik dat de dag zelf nog beslissen. Nooit meer eindeloos overleg. Nooit meer oeverloze discussies. Ik hak gewoon een knoop door en klaar. Heerlijk."

Aan het woord is Nury van den Berg (40), moeder van een dochter van 11. Het is nu zeven jaar geleden dat zij en haar ex uit elkaar gingen en sinds de scheiding voedt ze haar dochter alleen op. Met de vader heeft haar dochter alleen af en toe nog contact. Zwaar? Och. Nury ziet eigenlijk vooral de voordelen.

"Met mijn ex was er eigenlijk altijd gedoe. Hij dacht heel anders dan ik. Vond alles moeilijk. Zag altijd beren op de weg. Ook als die er helemaal niet waren. Heel lastig voor hem natuurlijk, maar ook voor mij. Steeds weer was het een enorme opgave om tot een compromis te komen. Iedere beslissing - van het soort kinderwagen tot de verf op de muur - kostte ontzettend veel energie."

Het leven voelde ineens veel lichter. En mijn dochter voelde die lichtheid ook

Toen ze eenmaal besloten hadden dat ze uit elkaar zouden gaan en dat Nury hun dochter voortaan alleen op zou voeden, viel er dan ook een last van haar schouders. "Ik voelde vooral opluchting. Niet meer van elke beslissing een heel ding hoeven maken. Gewoon tegen m'n dochter kunnen zeggen: schat, waar zullen we naartoe op vakantie gaan? Hup, samen iets leuks boeken. Liefst met het vliegtuig, want dat wilde mijn ex nooit. En dan gewoon gáán. Wat een verademing. Het leven voelde ineens veel lichter. En niet alleen voor mij. Mijn dochter voelde die lichtheid ook."

De afgelopen twintig jaar zijn eenoudergezinnen met een ware opmars bezig. In 1999 woonde een op de tien kinderen met een alleenstaande ouder. Begin 2019 was dit een op de zes, een stijging van 11 naar 16 procent. Uit de cijfers van het CBS blijkt verder dat ook het aantal kinderen dat in een eenoudergezin wordt geboren langzaam groeit. Ongeveer 9 procent van de baby's woonde in 2019 bij één ouder, in 1999 was dat nog 6 procent.

De dagen verlopen soepeler, want er is maar één persoon die bepaalt wat er gebeurt

Eenouderhuishoudens ontstaan doordat ouders uit elkaar zijn gegaan, een ouder is overleden of de ouders nooit hebben samengewoond, aldus het CBS. En alleenstaand ouderschap mag dan vaak worden omschreven als zwaar, er zijn ook genoeg happy single parents die er eigenlijk vooral de voordelen van in inzien.

Tischa Neve, opvoedkundige, kinderpsycholoog en auteur van het boek Leuker en makkelijker opvoeden, komt ze bij haar werk in elk geval regelmatig tegen: ouders die verrassend veel rust en ontspanning ervaren sinds ze de verantwoordelijkheid voor de opvoeding niet (meer) fulltime met hun partner delen. "Dat hoor ik vooral veel na een scheiding", vertelt ze. "Vaak is er daarvoor zoveel spanning en conflict geweest dat het als een verademing voelt als er daarna nog maar één volwassene in huis is die de knopen doorhakt."

Voor Ted Gijsel (43) is dat herkenbaar. Na de scheiding van zijn ex twee jaar geleden, draagt hij als co-ouder de helft van de tijd alleen de zorg voor zijn twee dochters van 5 en 7. En dat doet hij vol overgave en plezier, zo is te lezen op zijn blog meidenpapa.nl. "Natuurlijk is een scheiding vooraf nooit mijn ideaal geweest. Ook ik had liever gehad dat mijn dochters hadden kunnen opgroeien met twee ouders die nog samen zijn. Maar nu dit eenmaal de situatie is, zie ik ook zeker de voordelen."

Ted en zijn ex hadden allebei nogal andere opvattingen over de opvoeding en hoe ze die wilden aanpakken. "Ik wil mijn meiden de wereld en het leven vooral zelf laten ontdekken. Grenzen stellen, maar vooral ook vrij laten. Mijn ex is meer van het behoeden en het sturen. Allebei prima, maar het matcht niet zo lekker. Nu ik de helft van de tijd zelf de koers mag bepalen, merk ik pas hoe prettig dat eigenlijk is. Alles gaat gemakkelijker, de dagen verlopen soepeler. Want er is nu duidelijkheid. Of de meiden nu bij mij of bij hun moeder zijn, er is altijd maar één persoon die bepaalt wat er gebeurt. Dat geeft een enorm gevoel van rust."

Het echt helemaal alleen moeten doen, is ook financieel een stuk pittiger

Volgens Neve herkennen niet alleen gescheiden ouders dat gevoel. Ook ouders die nog wel bij elkaar zijn, vertrouwen haar wel eens toe dat het thuis eigenlijk verrassend soepel liep toen de andere ouder even een weekje weg was. "Veel ouders zien er van tevoren erg tegenop om er dan een week alleen voor te staan," zegt Neve, "maar als het dan zover is, valt het alles mee. Want, zo ontdekken ze dan: niets hoeven overleggen, alles alleen mogen bepalen, is eigenlijk ook wel lekker rustig."

Maar, benadrukt ze, een week zonder partner is natuurlijk wel héél wat anders dan alleenstaand ouderschap. "Ouders die van tevoren weten dat ze het een weekje alleen moeten doen, bereiden zich vaak extra goed voor. Ze schakelen hulp in, nemen wat meer vrij, doen extra boodschappen. Of ze zijn een weekje wat minder streng om er vooral een feestje van te maken met de kinderen. Dan is het natuurlijk niet zo gek dat zo'n weekje alleen uitpakt als een positieve ervaring. En ook met co-ouderschap deel je de zorg voor de kinderen nog altijd voor de helft met je ex-partner. Het echt helemaal alleen moeten doen, ook financieel, dat is een stuk pittiger", zegt Neve.

'Die zwangerschap was een groot cadeau. En dat het dan zonder vader moest, was dan maar zo'

Maar ook als je er als ouder echt alleen voor staat, is er genoeg om van te genieten, vindt Manon Verstappen (44). Zij heeft een zoon van 14 die ze als bewust alleenstaande moeder vanaf zijn geboorte in haar eentje opvoedt. Toen ze rond haar 30ste zwanger raakte van een one night stand, wist ze meteen dat ze het kind wilde houden. "De vader wilde vanaf het begin niets met die zwangerschap te maken hebben, maar ik wilde dolgraag moeder worden. Ik zag die zwangerschap als een groot cadeau. En dat het dan zonder vader moest. Tja. Dat was dan maar zo."

Mensen in haar omgeving waarschuwden haar dat het zwaar zou worden, maar al met al bevalt het haar prima, zo met z'n tweetjes. "Geen gezeur, geen gedoe. Nooit conflicten over de opvoeding. Nooit verantwoording hoeven afleggen. En mijn zoon en ik hebben samen een heel hechte band. Mensen vragen vaak of ik het niet zwaar vind, maar ik zou het niet anders willen."

Manon kan zich voorstellen dat het alleenstaand ouderschap anderen misschien zwaarder valt. "Vooral als je er niet zelf voor gekozen hebt. Ik heb me er van tevoren volledig op ingesteld, dat scheelt. En daarbij heb ik het geluk dat ik een hele lieve familie heb die altijd voor me klaar staat. Mijn ouders zijn bijvoorbeeld altijd bereid om in te springen als dat nodig is. Natuurlijk is het wel eens puzzelen. Als ik een avondje uit wil, moet ik altijd iets regelen. Maar verder? We hebben het prima met z'n tweetjes."

Maar alleenstaand ouderschap is natuurlijk niet alleen maar hosanna. Zo voelen alleenstaande ouders zich vaker eenzaam, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Zo'n twintig procent ervaart sterke gevoelens van eenzaamheid. Ruim twee op de drie alleenstaande ouders voelt zich enigszins eenzaam. Dat is anderhalf keer meer dan stelletjes met of zonder kinderen. Ook lopen eenoudergezinnen een hoger risico op armoede. Van de eenoudergezinnen met alleen minderjarige kinderen, leeft 15 procent onder het onder het 'niet-veel-maar-toereikendcriterium', aldus het CBS.

Als mijn zoon straks uit huis gaat, ben ik echt alleen

"Natuurlijk, nadelen zijn er zeker ook", beaamt Nury. "Vooral de financiële kant vind ik zwaar. Ik heb een eigen bedrijf en moet daarvan in mijn eentje ons gezin zien te onderhouden. Die druk voel ik altijd." Manon: "Dat je alle beslissingen zelf moet nemen is lekker, maar soms ook wel eenzaam. Je hebt geen partner die helpt om de knoop door te hakken of die zegt: joh, bekijk het eens van een andere kant. En als mijn zoon straks uit huis gaat, ben ik echt alleen."

Maar spijt heeft Manon nooit gehad van haar beslissing om er in haar eentje voor te gaan. "Al met al is het als alleenstaande dubbel hard werken", zegt ze. "Tuurlijk. Dat is gewoon zo. Maar weet je? Het is net zo goed dubbel genieten. Want de zorg is voor jou alleen, maar de liefde en de knuffels ook."

En de kinderen dan?

Allemaal leuk en aardig dat sommige ouders het heerlijk vinden alleen, maar hoe is dat nu eigenlijk voor de kinderen? Is het beter voor hen om op de groeien in een gezin met twee ouders? Of maakt dat voor hun welzijn en geluk weinig uit? Volgens het Nederlands Jeugdinstituut hebben kinderen uit eenoudergezinnen meer kans op problemen tijdens het opgroeien dan kinderen uit tweeoudergezinnen, al zijn de verschillen niet groot.

Maar omdat eenoudergezinnen vaak ontstaan na een scheiding of overlijden, is het moeilijk te zeggen of kinderen uit deze gezinnen relatief gezien vaker problemen hebben omdat ze in een gezin met één ouder opgroeien, of omdat ze kampen met verdriet en andere negatieve effecten van bijvoorbeeld een scheiding of sterfgeval. Ook de hogere kans op armoede bij eenoudergezinnen zou een rol kunnen spelen.

Harmonie en stabiliteit

Volgens Neve is vooral stabiliteit van belang voor het kind. "Veel mensen zien een gezin met twee ouders als het ideaal. Maar de vraag of twee ouders voor een kind beter zijn dan één, kun je niet zo eenvoudig beantwoorden", zegt ze. "Want als een kind opgroeit met twee ouders, maar wel in een gezin vol spanningen, ruzies en onveiligheid, dan is dat kind niet beter af dan een kind dat opgroeit in een eenoudergezin waar het wordt omringt door liefde, rust en geborgenheid. Ook kun je je afvragen of een kind meer heeft aan twee heel afwezige ouders dan aan één heel betrokken en toegewijde ouder. Elke situatie is anders. Het is dus heel lastig vergelijken."

Over het algemeen kun je zeggen dat het in het belang is van het kind om op te groeien in de situatie, waarbinnen de meeste harmonie en stabiliteit kan worden geboden, stelt Neve. "Als dat in een gezin met twee ouders kan: prachtig. Maar als dat in een harmonieus eenoudergezin is, dan kan dat een kind ook een hele goede basis bieden. Wel is het goed om te zorgen dat een kind meerdere volwassen rolmodellen heeft", vindt Neve. "Dat kan een oom of tante zijn, een goede vriend of vriendin of een leraar. Zo heeft een kind meerdere mensen die allemaal andere dingen te bieden hebben, waar het zich aan kan spiegelen en dingen van kan leren."

Floor Bakhuys Roozeboom

LEES MEER OVER

EVA OP INSTAGRAM