Close

Een klein gebaar, een groot verschil

26 oktober 2020 12:10 / Geboortezorg
D Die hand op je schouder, een blik van verstandhouding, duidelijk vertellen wat er gaat gebeuren: de communicatie tijdens je bevalling kan simpel en toch heel effectief zijn. Waarom gaat het dan toch nog vaak mis?

Leuk was het niet, en ze kijkt er ook niet met warme gevoelens op terug. De thuisbevalling zelf ging wel goed, vertelt Jacqueline Hutting (32), maar achteraf verloor ze veel bloed en moest ze alsnog met de ambulance naar het ziekenhuis. Haar man Rik reed met de auto achter ze aan, mét hun dochter Julie van krap anderhalf uur oud bij zich. Maar een horrorbevalling? Nee, dat was het zeker niet. En dat kwam door de geweldige verloskundige, die hen in het hele proces bijstond.

“Ik had haar tijdens mijn zwangerschap al eerder ontmoet en vond haar heel prettig. Ze was niet afstandelijk, maar wel duidelijk op het zakelijke af, voor mij op precies de goede manier. Ik wist dat ik haar bij de bevalling wilde hebben en gelukkig kon dat ook.” Vlak nadat Julie ter wereld was gekomen, bleek dat een stukje placenta niet los wilde komen. Gevolg: Jacqueline bleef maar weeën houden en verloor zo’n twee liter bloed. “De verloskundige bleef met me praten en was steeds glashelder over wat er zou gebeuren. ‘Niet schrikken,’ zei ze, ‘straks komen er twee ambulancebroeders binnen en die brengen je naar het ziekenhuis.’ Dat was precies de duidelijkheid die ik nodig had. Ze gaf ons vertrouwen en houvast.”  

'Het gaat niet om controle, maar om autonomie'

‘Respectvolle geboortezorg’ noemt Marit van der Pijl dat. Vanuit de afdeling Verloskundige Wetenschap van Amsterdam UMC doet zij onderzoek naar hoe vrouwen hun bevalling ervaren en welke rol de zorg daarbij speelt. Deze week publiceert ze een vragenlijst, waarop moeders wordt gevraagd hoe zij de geboorte van hun kind beleefd hebben. Daarbij ligt de focus op toestemming en communicatie. “Natuurlijk gaat het bij een bevalling om het veilig op de wereld brengen van de baby, maar daarbij wordt de zorg voor de moeder soms achtergesteld. Zo wordt weleens ingeleid, een knip gezet of zelfs een keizersnede uitgevoerd zonder dat daar expliciet toestemming voor is gegeven.”

Maar is het niet zo dat in de hectiek van een mogelijk complexe operatie er gewoon geen tijd is om dat soort beslissingen bij de patiënt te laten liggen? “Natuurlijk moet er soms snel gehandeld worden. En ook de vrouw zelf zal zeggen dat haar kind voorgaat. Maar zelfs – of eigenlijk juist – als er veel stress is, maken kleine gebaren een groot verschil. Erkenning dat de situatie heftig is, dat de vrouw en haar wensen gehoord worden. Het gaat niet om controle, maar om autonomie, en dat kan ook betekenen: de regie actief uit handen geven aan een ander die je vertrouwt.”

'Voor mijn man was het heftiger dan voor mij'

Precies zoals Jacqueline bij haar verloskundige deed. “Er gebeurde zo veel. Ik moest aan het zuurstof, kreeg een infuus, kon niet meer zelf lopen. Maar zij praatte me overal doorheen. Toen we op weg gingen naar het ziekenhuis, bleef zij in haar eigen auto tussen de ambulance en mijn man rijden. Zo voorkwam ze dat Rik niet per ongeluk door rood heen achter de ambulance aan zou scheuren. In het ziekenhuis is ze bij hem gebleven tot het zeker was dat mijn operatie geslaagd was.”

Ook het contact met de ambulancebroeders was heel prettig, maar in het ziekenhuis liep het minder soepel. “Ik werd wakker op de verkoeverkamer en er werd me verteld dat ik alleen nog even door de anesthesist gezien moest worden voordat ik naar mijn kindje toe mocht. Maar dat duurde uiteindelijk vijf kwartier, door de onzekerheid leek het een eeuwigheid.” Toen een andere vrouw mét baby de ruimte werd binnengereden, barstte ze in tranen uit: waarom mocht zij nog niet naar haar Julie? En ook voor haar man was het spannend: hij verwachtte Jacqueline al om 09:00 uur terug, maar uiteindelijk duurde het nog een uur voor ze bij elkaar konden zijn. “Ik denk dat het voor hem veel heftiger is geweest dan voor mij.”

Dit zijn precies het soort valkuilen die Marit van der Pijl naar boven hoopt te halen met haar onderzoek. “We willen weten wat het niveau is van de geboortezorg in Nederland – en dan specifiek in het contact met de moeder – wat in de communicatie goed gaat en wat beter kan.” Daarvoor is het van belang dat niet alleen vrouwen met slechte ervaringen, maar juist ook zij die zich wel gesteund en gezien voelden de vragenlijst invullen. “Alleen dan is het onderzoek representatief en krijgen we echt een helder beeld.”

Julie is inmiddels een heel gezellig en gezond meisje van ruim een half jaar oud. Voor Jacqueline en haar man staat vast dat ze bij een mogelijke volgende keer heel graag dezelfde verloskundige aan hun zijde hebben. “Zij heeft voor ons het verschil uitgemaakt tussen een spannende bevalling en een horrorverhaal.”

Deel je verhaal

Wil jij bijdragen aan het onderzoek van Marit van der Pijl? Dat kan door de vragenlijst in te vullen over hoe jij jouw bevalling hebt ervaren - of dat nu positief of negatief was. Voor de betrouwbaarheid van het onderzoek is het van belang dat je in de afgelopen vijf jaar bevallen bent.