Close

Paniek!

04 november 2020 07:11 / Michiel Vos
D De verkiezing van Joe Biden tot president van Amerika hadden de Democraten zich toch een stuk soepeler voorgesteld, merkt columnist Michiel Vos. Waar gaat het mis?

“Het voelde allemaal zoals in 2016,” vertelde een Democraat me vandaag. The day after. En Trump is niet verslagen. Nog niet – helemaal niet en wellicht nooit niet. En "we" dachten dat we hem in het begin van de avond konden wegzetten. Bij de eerste staten die snel tellen en waarvan de Democraten hoopten er een paar binnen te harken - Arizona, Florida, Georgia, North Carolina - ging er maar één naar Biden: Arizona. Dat kan nog veranderen in Georgia, maar zeker is het allerminst. Na die eerste golf resultaten kreeg ik een paniekerige update uit het hart van de partij. En ook op de Amerikaanse zender ABC hoorde ik het van anchor George Stephanopoulos: “Het ziet er uit als een replay van 2016.”

2016 was het jaar waar de Amerikanen Trump aan overhielden en de Democraten een diep gevoel van onzekerheid: hoe had Hillary kunnen verliezen tegen that man? Die avond waren de ballonnen al klaar gezet op de locatie van Hillary's overwinningsfeest in Manhattan. De zege bleef uit en met de nederlaag begon die avond een vier jaar durende zoektocht bij de Dems naar de ziel van de partij en een antwoord op de vraag: welke kiezer bedienen we eigenlijk?

'Impeachment, onderzoeken, verkiezingen: de man lijkt niet te verslaan'

Op dinsdag werd ik meerdere keren herinnerd aan die novemberavond van vier jaar geleden. Onzekerheid is sinds die tijd troef bij de Demcoraten. Trump lijkt een meerkoppig monster waar ze geen grip op kunnen krijgen. “Trump is not dead!” schreef iemand me halverwege de avond. Een whatsappje volgt met daarin een rommelig verhaal over hoe Trump onmogelijk is om weg te krijgen - impeachment, onderzoeken, verkiezingen: de man lijkt niet te verslaan.

Even later komt opiniepeiling-goeroe Nate Silver (van website Fivethirtyeight) bij Stephanopoulos aan tafel vertellen dat de kansen voor Trump na het winnen van Florida flink zijn gestegen. Van 10% tot 33% zo legt hij uit. Opiniepeilers als hij kregen na 2016 een deel van de schuld: zij hadden Democraten immers maandenlang verteld dat Hillary Clinton zou gaan winnen.

Jarenlang werden ze weggehoond, tot 2020, toen de Democraten langzaam aan weer begonnen te geloven in de peilingen: de kiezersonderzoeken waren immers positief over de kansen van Biden tegen Trump. En, zo zeiden ze, we hebben onze fouten hersteld. We peilen meer, we peilen meer in de swing states en we corrigeren tegenwoordig voor opleidingsniveau: we weten nu dat laagopgeleiden voor Trump stemden en hoogopgeleiden voor Clinton. Kunst voor de peilers is om ook laagopgeleiden te bereiken. En de kunst is om te filteren op het fenomeen dat mensen liegen tegen opiniepeilers die bellen om te vragen op wie je gaat stemmen: mensen liegen tegen hun vrouw en tegen hun tandarts, dus waarom niet tegen opiniepeilers? Het waren allemaal verklaringen van goed gedrag die ervoor zorgden dat de onderzoekers weer welkom waren bij de Democraten.

'Het gaat om hoe de partij aanvoelt, of het een thuis kan zijn'

En nu dus dat beangstigende gevoel van deja-vu. 

De avond stoomde inmiddels langzaam van Zuid naar Noord, op weg naar drie noordelijke staten: Pennsylvania, Michigan en Wisconsin. De oude drie – een beetje suffig 'the blue wall' genoemd – zouden dan uiteindelijk Trump moeten kunnen stoppen. De blue wall zou alsnog ervoor zorgen dat er een blue wave zou plaatsvinden.

Ook dat is hoogst onzeker. Tellen in deze staten gaat langzamer en de paniek bij Democraten groeit, de wond van 2016 wordt opengereten. Maar dan komt James Carville voorbij, de architect van de overwinning van Bill Clinton in 1992. "Leg de scheermesjes en slaapmiddelen weg", zegt hij bij de linkse kabelzender MSNBC. Geen paniek: de drie staten in het noorden zullen dan misschien geen blauwe golf opleveren, maar toch in ieder geval een Trump-tsunami tegenhouden.

In mijn WhatsAppinbox voel ik de vertwijfeling: waarom zijn ze ook alweer met deze oude man, Sleepy Joe, in bed gestapt? Waarom heeft de beste kerel eigenlijk nauwelijks campagne gevoerd in de afgelopen weken? En natuurlijk de achterliggende vraag voor elke Democraat: begrijpen we die achtergebleven klasse kiezers die op Trump stemmen nog wel? Kunnen we die minder hoogopgeleiden uit de rust belt states Pennsylvania, Michigan, Wisconsin, nog wel bereiken? Kunnen de Democraten als linkse partij in Amerika tegelijkertijd de partij zijn van hoogopgeleide stadsbewoners die geloven in gay marriage en abortus én van de blanke mannen die $50.000 per jaar verdienen en voor hun beroep kort samengevat dingen van A naar B verplaatsen? Passen die beide groepen nog wel in één partij?

De Republikeinen hadden ooit een soortgelijk probleem, of op z’n Amerikaans: uitdaging. Hoe verbindt je in één partij country club Republicans die goed verdienen en pro business zijn én de mannen met flanellen shirts en camouflagepetten die in het weekend op hertenjacht gaan? Het gaat in beide partijen niet om standpunten ten aanzien van het beleid, het gaat om hoe de partij aanvoelt, hoe het een thuis kan zijn voor kiezers.

Inmiddels zijn de Republikeinen onder Trump eensgezinder dan ooit. Winnen verbindt. En onderwijl zitten de Democraten gestrest te wachten op de uitslag en te piekeren over hun identiteit: wie zijn wij en wie vertegenwoordigen wij en waarom hebben we ons in godsnaam weer laten verleiden door opiniepeilers?

Michiel Vos