Close

Kan Trump gewoon blijven zitten? Dit kan er nog gebeuren tot 20 januari

12 november 2020 07:11 / Nieuws
V Van een soepele machtsoverdracht in Amerika is bepaald geen sprake. Terwijl Joe Biden is uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen, weigert president Donald Trump zijn verlies te erkennen. Maar zelfs als het tellen van de stemmen straks is afgerond, is het verkiezingsproces verre van voorbij. Een overzicht van wat we achter de rug hebben én wat ons nog te wachten staat.

3 november

De dag waarop de Amerikanen naar de stembus gaan. In meer dan de helft van de vijftig staten brengen meer kiezers hun stem uit dan vier jaar geleden.

Meer dan ooit stemmen zij ook per post, wegens de uitbraak van het coronavirus. Dat zorgt uiteindelijk voor de hoogste opkomst in 120 jaar tijd. Een opkomst van ruim 66 procent, oftewel een kleine 160 miljoen mensen.

4 november 

Nog voordat alle stemmen geteld zijn, claimt president Trump dat hij heeft gewonnen. Ook zegt hij voor het eerst dat sprake is van stembusfraude, een bewering die hij in de dagen erna nog vaak herhaalt – zonder enig bewijs te leveren.

Ondertussen worden in veel staten nog volop stemmen geteld. Dat is allemaal netjes binnen de vooraf bekende periode: die is wettelijk vastgelegd.

Dit is Joe Biden: de nieuwe president van Amerika

Van persoonlijke drama's tot vicepresident onder Barack Obama.

7 november

Na dagen vol spanning heeft Joe Biden de benodigde 270 kiesmannen binnen en wordt hij verkozen tot de nieuwe president van de Verenigde Staten, meldt het gezaghebbende persbureau AP.

Ook de Amerikaanse zenders Fox News, CNN en MSNBC roepen de 77-jarige Biden uit tot winnaar. Daarmee wordt Kamala Harris (56) de eerste vrouwelijke vicepresident ooit.

8 november

Trump houdt vol dat hij niet heeft verloren. Hij zegt dat hij er alles aan zal doen om de verkiezingsuitslag aan te vechten. Volgens Trump zijn de verkiezingen gestolen. Hij start een aantal rechtszaken, kondigt zijn advocaat Rudy Giuliani aan. 

10 november

Alle staten moeten hun verkiezingsresultaat officieel gaan vaststellen. Dat betekent in sommige staten waar de uitslag nipt is, dat nog een hertelling kan plaatsvinden. Zoals in Georgia, waar alle bijna 5 miljoen uitgebrachte stemmen handmatig opnieuw geteld worden.

Het vaststellen van de uitslag begint vanaf een week na de verkiezingsdag en moet in de meeste staten eind november zijn afgerond. De laatste staat is Californië, die heeft tot 8 december.

Dit is periode waarop verkiezingsfraude – mocht daar sprake van zijn – kan worden vastgesteld. "Er moet heel duidelijk bewijs zijn van verkiezingsfraude voordat je daar een rechtszaak mee wint en pas dan wordt het interessant", zegt Paul Bovend'Eert, hoogleraar staatsrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Toch komt het soms voor. Bovend'Eert: "Een paar gevallen kan, en dat gebeurt wel vaker. Maar om de verkiezingswinst van Biden ongedaan te maken, moeten tienduizenden gevallen van fraude worden bewezen." 

8 december

Dit is de datum waarop alle staten hun stemmen moeten hebben geteld. Alle geschillen moeten nu zijn opgelost, elke staat maakt zijn winnaar bekend. Deze deadline wordt 'safe harbor' (veilige haven) genoemd.

14 december

De 538 kiesmannen uit alle staten komen bijeen in het kiescollege. Zij sturen op deze dag hun stemmen naar het Congres in Washington DC.

De kiesmannen zijn daarbij verplicht om de naam van de winnaar in hun staat door te geven. Doen ze dat niet en gaan ze hun eigen weg, dan kunnen ze zelfs een boete krijgen.

'Vriendin maakte het uit om mijn politieke mening'

De verkiezingsuitslag leidt in de Verenigde Staten tot scheuren en breuken - ook in relaties.

6 januari 

Nog een belangrijke vergadering. "De Senaat en het Huis van Afgevaardigden komen bijeen om de stemmen te tellen", legt Bovend'Eert uit. "Zodra één van de twee kandidaten 270 kiesmannen heeft, is diegene officieel president."

Het kan gebeuren dat bezwaar wordt gemaakt. "Congresleden kunnen bezwaren inbrengen tegen de stemming. Dat kan weliswaar enige vertraging opleveren in de vorm van vergaderingen, maar er moet wel duidelijkheid komen."

20 januari

De grote dag waarop de nieuwe president wordt beëdigd, de inauguratiedag. Maar ook loopt dan de termijn van de zittende president af. Kim Wehle, hoogleraar rechten in Baltimore en juridisch analist bij CBS News: "De grondwet voorziet in de machtsoverdracht op 20 januari om 12.00 uur. Dus Trump zal op dat moment weer staatsburger zijn en geen andere keus hebben dat het Witte Huis te verlaten. Of hij zal naar buiten worden geleid. Ervan uitgaande dat hij daar is, en niet in zijn buitenhuis Mar-a-Lago."

Hoe dan ook is het meest waarschijnlijke scenario dat Joe Biden op 20 januari wordt ingezworen als de 46ste president van de Verenigde Staten.

Chris Koenis