Close

Artsen sturen brandbrief: 'MRI-scan bij borstkankeronderzoek redt levens'

06 december 2020 09:12 / Nieuws
A Als sommige vrouwen geen aanvullende MRI-scan krijgen bij het bevolkingsonderzoek naar borstkanker, gaat dat onnodig mensenlevens kosten. Daarvoor waarschuwen radiologen in een brandbrief aan staatssecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid.

Per jaar kan bij honderden vrouwen in een vroeg stadium borstkanker worden opgespoord als een extra MRI-scan wordt gedaan na de landelijke borstscreening. Het gaat om vrouwen die extra risico lopen doordat ze heel dicht borstweefsel hebben. Dat blijkt uit een tien jaar durend Nederlands onderzoek (DENSE-Trial) naar aanvullende onderzoeksmethodes bij deze groep vrouwen.

Grote verbazing

Verdicht borstweefsel is op twee manieren een risico. Het verhoogt de kans op borstkanker en eventuele tumoren zijn ook nog eens moeilijker te zien met een mammogram (een röntgenfoto van de borst).

Staatssecretaris Blokhuis heeft vorig jaar aan de Gezondheidsraad en het RIVM om advies gevraagd over de voor- en nadelen van dit extra onderzoek en zij kwamen in oktober met een negatief advies, tot grote verbazing van onderzoekers, radiologen en ziekenhuizen.

Bevolkingsonderzoek borstkanker

Jaarlijks doen een miljoen vrouwen mee aan het bevolkingsonderzoek borstkanker. Zo’n 80.000 van die vrouwen heeft dicht borstweefsel. Tijdens de DENSE-trial werd die vrouwen een aanvullende MRI-scan aangeboden.

Daaruit bleek dat 17 van de 1000 vrouwen met heel dicht borstweefsel toch borstkanker had. Bij de gewone mammogram was de tumor niet gezien. Dat zijn bij elkaar opgeteld jaarlijks meer dan 1300 vrouwen.

Een aanvullende MRI is 'potentieel levensreddend voor de betrokken Nederlandse vrouwen', schrijft de Nederlandse Vereniging voor Radiologie in een kritische brief aan de staatssecretaris.

Verbazing

Dat een hele beroepsgroep zich niet kan vinden in een advies van de Gezondheidsraad komt niet vaak voor. "Ik heb met grote verbazing het advies van de raad gelezen", zegt Ruud Pijnappel, radioloog en directeur van het Landelijk Referentie Centrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB). Dat is de organisatie die de jaarlijkse screening organisatie.

"Jarenlang hebben we tegen deze groep vrouwen moeten zeggen dat we niets voor ze kunnen doen. Nu is uit onderzoek gebleken dat er wel een manier is om ze te helpen, maar adviseert de raad het niet te implementeren. Het kan nu wel, maar het mag niet gebruikt worden. Daar zetten wij ons als radiologen tegen af."

Te laat

Yolanda Leen is een van de vrouwen met dat dichte borstweefsel, maar daar kwam zij achter toen het al te laat was. Na twee mammogrammen en een echo zonder resultaat, was het de MRI die haar in februari duidelijkheid gaf.

"Ik werd door mijn huisarts geadviseerd om een afspraak te maken bij het Alexander Monro Ziekenhuis. Ik kreeg te horen dat ik dicht borstweefsel heb en dat ze daarom een MRI-onderzoek wilden uitvoeren. Mijn bange vermoedens werden waarheid. De hele borst zat vol met kanker en ook de lymfeklieren waren aangetast."

Wat staat er in het advies van de Gezondheidsraad?

De Gezondheidsraad raadt de staatsecretaris af de MRI toe te voegen aan het bevolkingsonderzoek om verschillende redenen.

  • De fout-positieve bevindingen: Een vlekje zien op de foto wat later toch geen tumor blijkt te zijn.
  • Overdiagnose: In deze situatie is er kanker vastgesteld bij de patiënte maar had ze daar in haar leven nooit last van gehad.
  • Mogelijke alternatieve aanvullende onderzoeken: De raad heeft als alternatief voor de MRI een mammogram met contrastvloeistof. Het duurt nog ongeveer 7 jaar voordat deze methode gebruikt kan worden.

Dat kwam hard aan bij Leen, die sinds dit jaar behandeld wordt. "Na het horen van de uitslag wordt de grond onder je voeten weggeslagen, maar wat ben ik blij dat het ziekenhuis mijn klachten wel serieus nam."

Het Alexander Monro Ziekenhuis in Bilthoven, gespecialiseerd in borstkanker, sloeg alarm toen de Gezondheidsraad het advies publiceerde.

"Vrouwen weten vaak niet eens als ze dicht borstweefsel hebben. Ze worden met een goed gevoel naar huis gestuurd wanneer de arts bij het bevolkingsonderzoek zegt niets te zien op de foto, hoewel dat door het mistige beeld kan komen", zegt Marjolein de Jong, bestuurder bij het ziekenhuis. "Ondanks alle mogelijke nadelen van een MRI, die naar mijn mening in het niet vallen bij de voordelen die een MRI biedt, is het belangrijk om de keuze voor een aanvullend MRI-onderzoek aan de vrouw te laten."

Artsen: check je boobies!

Volgens de Nederlandse Borstkankervereniging (BVN) is het aantal diagnoses van borstkanker sinds maart gehalveerd. Door corona gaan minder vrouwen naar de huisarts en daardoor wordt borstkanker soms te laat ontdekt.

Fatima Warsame