Close

Een letterlijk stukje zelfontplooiing? De zin en onzin van antirimpelcrème

17 januari 2021 11:01 / Gezondheid
GETTYIMAGES
GETTYIMAGES
J Je smeert het dagelijks op je gezicht, het is gemaakt van slachtafval en het heeft totaal geen effect. Rara wat is het? Wie voor het crème-schap in de drogist staat, kan het al snel gaan duizelen: zoveel merken, zoveel claims. Welke crème werkt nou écht tegen rimpels?

Afgelopen oktober ben ik, Nina van Rijn, 28 geworden. Dit jaar zal de (dag)boeken ingaan als het jaar dat de eerste rimpels zich gezellig in mijn gezicht begonnen te nestelen. Tuurlijk, ouder worden is geen schande. Veel van m’n rimpeltjes heb ik te danken aan mooie momenten: mijn kraaienpootjes wijt ik aan lange hikes door ruige landschappen in fel zonlicht. Mijn lachrimpels schrijf ik toe aan m’n vrienden, broer en neef. Maar toch…

Hoewel een aantal van mijn vriendinnen (zonder überhaupt rimpels te hebben, in mijn optiek) al botox overweegt, geloof ik dat ik nog te redden ben met een goede antirimpelcrème. Maar waar in vredesnaam te beginnen? Collageen, vitamine A of C, SPF, aloë vera, hyaluronzuur. Ieder cosmeticamerk beweert hét wondermiddel tegen huidveroudering te hebben ontdekt. En dus ga ik op zoek naar wat nou echt het beste middel is.

Verwacht geen wonderen

Rimpels hebben verschillende oorzaken, met ieder hun eigen aanpak. Uv-straling is een belangrijke. Daarnaast zorgen spierbewegingen in het gezicht voor zogenaamde dynamische rimpels. Deze kun je niet ‘wegsmeren’. Ook ontstaan rimpels door zwaartekracht en simpelweg het verstrijken van de tijd. Naarmate je ouder wordt, worden botten, vetweefsel, lederhuid en opperhuid dunner. Crèmes anno 2021 kunnen nog niet de zwaartekracht opheffen of de tijd stilzetten.

 
 
 
'Misschien kwam de tester er wel achter dat je een schnitzel kan bakken in deze crème. Weet jij veel'

“Verwacht dus geen wonderen van een antirimpelcrème”, relativeert Petra Dikrama wanneer ik haar bel. Zij is dermatoloog bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam en eigenaar van cosmetische kliniek Dikrama Clinics. Maar heeft smeren dan helemaal geen zin? Jawel. “Preventie is het állerbelangrijkst. Smeer daarom dagelijks zonnebrandcrème”, zegt Dikrama. Maar ook bestaande rimpels, zijn te verminderen. “Mits het je lukt om door de bijwerkingen heen te komen.” Maar daarover later meer. Laten we het eerst over de tekst op verpakkingen hebben.

Lingua crèma

Anders dan bij voeding, zijn cosmeticaproducenten relatief vrij om misleidende informatie op de verpakking te zetten. Neem leuzen als “firmer looking skin in two weeks”, “rapid wrinkle repair” en “best anti-aging cream ever since the beginning of human history on the entire planet buy me” dus met een korreltje zout.

 
 
 

De volgende tekst kom je vaak tegen op crème-verpakkingen. Dit is wat je moet weten.

  • Getest: Dat een crème getest is, is niet bepaald onderscheidend. Alle producten moeten getest worden voordat ze op de markt worden gebracht.
  • Dermatologisch getest: Dit betekent niets meer dan dat de crème is getest op de huid. Het zegt niks over het resultaat. Misschien kwam de tester er wel achter dat je er méér rimpels van krijgt of dat je er een schnitzel in kan bakken. Weet jij veel.
  • Klinisch bewezen: Er is geen regelgeving die voorschrijft wat het resultaat van een test moest zijn, voordat de crème ‘klinisch bewezen’ mag worden genoemd. Een crème kan op één persoon getest zijn, die persoon kan zeggen: “Omg het werkt, it’s a miracle”, en vervolgens is het product klinisch bewezen. En zelfs al is er wetenschappelijk een verschil merkbaar in de diepte van rimpels na gebruik van de crème, dan betekent dit nog niet dat jij in je badjas voor de spiegel, zonder geavanceerd meetapparatuur, ook verschil ziet.
  • Actief ingrediënt: Ook dit zegt niets over de effectiviteit van het ingrediënt in het bestrijden van rimpels. Het ingrediënt kan ook actief zijn in een petri-schaaltje of op een rat.
  • Hypoallergeen: De term is niet wettelijk gedefinieerd en kan vrij gebruikt worden. Sommige producenten gebruiken het om aan te tonen dat er geen alcohol, parabenen of parfum in de crème zit. Je kan nog steeds allergisch zijn voor deze crèmes.
 
 
 

Daarnaast goed om te weten: de ingrediënten staan op volgorde. Het ingrediënt dat het meest voorkomt, wordt als eerst vermeld. Dus, ook al zitten er effectieve stoffen in je crème, maar staan deze achteraan in de ingrediëntenlijst, dan betekent het nog niet dat je crème effectief is. 

Kleine potjes, grote onzin

Er wordt door de makers heel wat onzinnige informatie verspreid. “Er is geen incentive voor cosmeticaproducenten om gedegen onderzoek te doen of het wetenschappelijk bewijs dat er is aan de consument te tonen”, vertelt Dikrama. En dus is het zaak om zelf je koppie erbij te houden. Een aantal zaken waar je op moet letten als je smeersels gaat inslaan: 

 
 
 

Kijk in de eerste plaats eens naar hoe het product verpakt wordt, raadt Dikrama aan: “Goede crèmes zitten nooit in potjes. De werkzame stoffen in crèmes zijn namelijk binnen de kortste keren inactief als ze met zuurstof en zonlicht in aanraking komen”. Crème uit een tube is oké, maar liefst nog zit de crème in een dispenser. “Crèmes uit potjes zijn sowieso onhygiënisch.”

En dan de ingrediënten. Als je googelt op ‘anti-aging crème’ zijn collageen en elastine waarschijnlijk de eerste termen die je tegenkomt. Collageen is het eiwit dat zorgt voor een stevige huid, elastine zorgt voor een elastische huid. Tijd en zonlicht breken collageen en elastine af (smeer daarom zonnebrandcrème, ook in de winter), waardoor we rimpels krijgen. Het verval zet in vanaf ons vijfentwintigste levensjaar. Het verval terugdraaien, is helaas niet zo simpel als collageen smeren. Mocht het feit dat collageen in crèmes van dierenhuiden – ofwel, slachtafval – wordt gemaakt je niet van het idee afhelpen, dan misschien wel het feit dat “collageen helemaal niet in de huid kan doordringen”, legt dermatoloog Velthuis, collega van Petra Dikrama, uit bij de Keuringsdienst van Waarde. Het molecuul is te groot.

 
 
 
'Voor slechts 444 euro heb je een crème met kaviaar'

Dan vitamine C, een antioxidant die veel in de huid voorkomt. Het is in meerdere wetenschappelijke studies aangetoond, dat met geavanceerd meetapparatuur een vermindering van rimpels waarneembaar is bij personen die het smeren. Of het verschil ook met het blote oog waarneembaar is, blijft onduidelijk. Je krijgt het overigens ook binnen via je voeding.

“Naast crèmes in potjes, zou ik zelf ook nooit een crème kopen met overmatig veel geur- en kleurstoffen of crèmes met ineffectieve stoffen of onzinnige ingrediënten”, voegt Dikrama nog toe. “Het is ook niet nodig om honderden euro’s aan crèmes uit te geven. Dan betaal je echt voor het merk.”

 
 
 

Maar wat zijn dan die onzinnige ingrediënten? Nou, voor slechts 288 euro heb je een crème met orchideeën, 247 euro voor eentje met 24-karaats goud en bijenslijm, 444 voor eentje met kaviaar en 684 voor eentje met metaal. Allemaal uit een potje, dat wel.

Creme de la crème

Het moment waarop u allen heeft gewacht. De grote onthulling. Het beste middel om bestaande rimpels te bestrijden: vitamine A-zuur. Het dringt door in de huid en stimuleert de aanmaak van collageen en elastine, wat zorgt voor een elastische huid. Er zijn wel wat problemen. Vitamine A-zuur heeft een peelend effect en kan de huid irriteren en rood maken. Daarom is het alleen op doktersrecept verkrijgbaar. Bovendien, zie je pas na drie tot vier maanden effect. “Ik ben zelf ooit aan vitamine A-zuur begonnen, maar ik kwam gewoon níet door die bijwerkingen heen. Mijn huid werd rood en schilferig. Sommige mensen krijgen zelfs eczeem”, zegt Dikrama. Wil je het toch gebruiken? “Start dan één keer in de drie dagen. Kijk hoe ver je kan gaan. Als je huid het aankan, kun je opbouwen naar één keer in de twee dagen en vervolgens dagelijks."

 
 
 
"Een facelift is alsof je een doorgezakte gordijnrails repareert door het gordijn bij te knippen"

De dermatoloog legt uit dat als de wetenschap een medicinaal middel tegen rimpels vindt, de cosmeticawereld er vaak snel bij is om een afgeleide hiervan te maken, die wel ‘over the counter’ verkocht mag worden. Retinol is zo’n afgeleide van vitamine A-zuur. Het is wat milder, maar geeft alsnog kans op roodheid en irritatie. Bouw dus ook het gebruik van producten met retinol langzaam op. Daarnaast is er bakachiol, een vrij nieuw ingrediënt met dezelfde werking als vitamine A-zuur, maar met minder bijwerkingen.

Tegen frons- en lachrimpels werkt het allemaal niet. Geeft niet, kraaienpootjes zijn schattig. Het werkt overigens ook niet tegen de zwaartekracht die aan je huid trekt. Of tegen de klok, die je botten doet krimpen en vetweefsel dunner maakt. Hier moet je mee leren leven, óf je moet overstappen op botox, fillers en facelift. Botox ontspant de spieren, waardoor ook dynamische rimpels verdwijnen en fillers geven volume terug. Een facelift kan, maar of het voor de lange termijn helpt? “Dat is alsof je een doorgezakte gordijnrails repareert door het gordijn bij te knippen, maar zonder de rails te herstellen”, waarschuwt Dikrama. “Het kan de huid zeker verstrakken, maar het volumeverlies zul je hier niet mee herstellen.”

 
 
 

Onderschat ook het belang van hydrateren niet. “Als je ouder wordt, produceert je huid minder talg. Denk maar aan het verschil tussen de glimmende puber en de doffe oudere. Hydrateren is belangrijk om er gezond uit te blijven zien.” legt Dikrama uit. “Vaseline legt een laagje op je huid, waardoor er minder vocht verdampt. Daarnaast zijn hyaluronzuur, glycerine en ceramide bekende voorbeelden van hydraterende stoffen.” Ook glycerine, aloë vera en honing zijn bewezen vochtinbrengend. “Douche daarnaast niet te heet en zeep jezelf niet te vaak in.” Het is overigens niet bewezen dat vochtinbrengend ook ontkreukend betekent.

Saai maar waar: preventie is volgens Dikrama het allerbelangrijkst. Stop met roken en drinken, sport meer, slaap voldoende, eet gezond. Lijkt véél te erg op mijn goede voornemens voor 2021 en die heb ik ook al laten varen. Dus laat maar.

Mijn persoonlijke favoriete oplossing, want haalbaar en betaalbaar: nieuwe rimpels voorkomen door dagelijks zonnebrandcrème te smeren, niet gaan liggen bakken in de zon of onder de zonnebank en grow old with grace.

 
 
 

Tip: wil je naast slachtafval ook geen microplastics in je gezicht smeren? Check dan de ingrediënten van je beautyproducten met de app van Beat the Microbead. Als je ook liever palmolie vermijdt, vanwege de vuile wereld achter het ingrediënt, dan heeft de website Zaailingen een mooi overzicht van alternatieven, ook in cosmetica en andere beautyproducten. 

 
 
 
Nina van Rijn

LEES MEER OVER