Close

Dikke pret met de boekenclub: 'Als ontgroening moet je Vochtige streken lezen'

07 februari 2021 10:02 / Inspiratie
M Met de horrorstorm-des-doods die buiten woedt, is er geen beter idee dan lekker op de bank kruipen met een mooi boek. En wat is er dan leuker om je liefde voor lezen te delen met je vrienden? Drie boekenclubleden vertellen hoe zij dat aanpakken.

We maken met z’n allen al weken niks spannends mee. Het dagelijkse hoogtepunt is het moment waarop de postbode aanbelt met je pakketje. Met daarin nieuwe wandelschoenen. Voor je dagelijkse ochtendwandeling van huis naar huis. Voor de rest slijt je je minuten, uren en dagen achter een scherm. De gespreksstof met je vrienden droogt op. 

De remedie tegen deze triestigheid? De boekenclub natuurlijk. Dé reden om minstens een uur per dag niet achter je scherm te zitten, maar in je boek. En dé manier om eens nieuwe, onbesproken onderwerpen met je vrienden aan te snijden. Nu kun je kletsen over de grandioze gebeurtenissen in het leven van Mr. Gatsby, de fabuleuze fantasieën van Tolkien of het enerverende escapisme van Henry David Thoreau, in plaats van je eigen troosteloze lockdownleven.

Laat je inspireren door Jozien, Sytske en Anne-Romee.

Tijdens Jozien Wijkhuijs’ (31) boekenclubavonden wordt niet alleen een tekst besproken. Ook een selectie van vijf bijpassende bieren passeren de revue.

De bier- en boekenclub, wat een waanzinnig idee. Hoe zijn jullie gestart?

“Ik noemde het de bier- en boekenclub he? Ik moest het van de bedenker van de club wel goed zeggen. Het is de BoekenBierClub. Heel belangrijk. We zijn de boekenclub aan het begin van de pandemie gestart. Om iets te doen te hebben. We hebben een vrij grote vriendengroep van begin en mid-dertigers, sommigen al met kinderen. Een groot deel woont in Nijmegen. Hielke, die in Amsterdam woont, heeft de boekenclub bedacht om in lockdown toch contact te houden. Want die vrienden-Zoom-sessies word je al gauw beu. Als je een thema aan de sessie verbindt, werkt het beter. Voor je het weet zit je telkens als je elkaar ziet herinneringen op te halen over vroeger. Hoe goed het leven was toen we nog konden feesten. Nu heb je weer iets nieuws om over te praten.”

Jozien's boekenclub
Jozien's boekenclub

Met hoeveel zijn jullie?

“We zijn met tien plus één aspirant-lid. Te veel om fysiek bij elkaar te komen. In september, toen het nog kon, zijn we één keer fysiek samengekomen. Nu doen we het via Zoom.”

Aspirant-lid? Wat zijn de toelatingseisen?

“Ja, dat moet ik wel even uitleggen. Iedereen mag om beurten een boek inbrengen. Eén boekenclubeditie ging over Vochtige streken van Charlotte Roche. Er was toen het uitkwam veel ophef over dat boek. Is het nou een feministisch boek of is het gewoon heel goor? We wilden die vraag beantwoorden. Nou, ik vond het heel goor. Ik hou niet zo van plastische omschrijvingen van lichaamsactiviteiten. Kan ik dat zo zeggen? Wonden worden heel gedetailleerd omschreven, ontlasting, dat soort dingen. De buurman van één van de leden wil graag bij de boekenclub. Dat is nu het ontgroeningsritueel: als je bij de club wil, móet je Vochtige streken lezen. Haha, heel zielig.”

Wat is het idee van de biertjes?

“Een deel van de groep heeft in de horeca gewerkt of werkt daar nog steeds. We zijn dus allemaal liefhebbers van goed bier. Tijdens het lezen pitchen we biertjes die bij het boek passen in de appgroep. Hielke maakt dan een poll. De winnende vijf biertjes worden tijdens de boekenclubavond gedronken.

Tijdens de laatste bijeenkomst, de kersteditie, zijn we daarmee wel een beetje uit de bocht gevlogen. Omdat iedereen puur op naam selecteert, hadden we allemaal super zwarte biertjes. Santa’s Little Helper met 10,9% alcohol. F*ck de kerstboom staat in de fik met 10%, Apres Kievit Jagermeister met 9,2%. En nog eentje met 12%. Best wel sneu toch, zit je een beetje dronken te worden in je eentje voor je scherm.”

Wat is het beste boek dat jullie hebben gelezen?

“Dat is misschien een beetje stom om te zeggen, maar ik vond mijn eigen bijdrage het best. Op aarde schitteren we even van Ocean Vuong. Maar Saturday van Ian McEwan is het boek waarover we de beste inhoudelijke discussies hebben gevoerd: is het nou een karaktertrek van het personage dat vrouwen zo plat worden omschreven, of kan die schrijver gewoon niet over vrouwen schrijven?

Dit boek had ik zonder de boekenclub zelf nooit opgepakt. Toen ik het uit had, vond ik het eigenlijk niet zo’n héél goed boek. Maar toen we het samen gingen analyseren, ben ik door de anderen overtuigd. Soms lees je over bepaalde dingen heen die anderen wel opvallen. We lezen nu Mijn lieve gunsteling van Marieke Lucas Rijneveld.”

Is een boekenclub suf? Iets voor 60-plussers?

“Nee! Nou ja, het is natuurlijk zo suf als je het zelf maakt. Een BierenBoekenClub is niet suf. En een boekenclub is juist nu een goed idee. Dan heb je tenminste iets om naar uit te kijken. En er is zoveel behoefte aan non-schermtijd. Beetje paradoxaal, omdat we met de club via Zoom afspreken. Maar we staan de hele dag zó in contact met iedereen. Het is heel fijn om af en toe even offline te gaan om te lezen.”

Sytske de Jong (29) is lid van een kruising tussen een debatgroep en een boekenclub. Eentje met een bijzondere bijnaam…

Waar is het allemaal begonnen?

“Twee vrienden zijn de club gestart. We studeerden toentertijd allemaal Economie of iets aanverwants. We kenden elkaar van commissies en debatgroepjes, kwamen elkaar vaker tegen op debatavonden in De Balie, dat soort dingen. Er ontstond een appgroepje waarin ideeën en artikelen deelden over economie en politiek.

Die twee vrienden lezen allebei super veel, dus zij wilden graag een boekenclubje starten. Ook om nieuwe vriendschappen te smeden. Ze hebben toen goed nagedacht over wie ze wilden vragen. Het moest een interessante mix zijn van mensen. We zijn nu met zeven.

We heten De Natte Vinger. Maar dat mag je echt niet opschrijven!”

Het is grappig. Mag ik het toch wel opschrijven?

Oké, schrijf het maar op. We heten dus De Natte Vinger. Omdat we een beetje met een natte vinger praten over wat we van de boeken vinden.”

'Mijn vriend vond mijn boekenclub altijd superpretentieus'

Niet zo serieus dus?

We begonnen vier jaar geleden heel ambitieus, met een integrale bespreking van de autobiografie van Timothy Geithner, de minister van Financiën onder Obama ten tijde van de kredietcrisis. De eerste keer dat we afspraken, deden we dat in Café De Wetering in Amsterdam. Klassiek. Zo’n donker, bruin café waar je rond de openhaard kan zitten en waar een kat rondloopt. Wij als ignorant studenten vonden dat dé omgeving voor een boekenclub.

Nu spreken we thuis af. We beginnen dan met lekker eten en drinken. Meestal moet iemand ons er halverwege de avond aan herinneren dat we nog een boek te bespreken hebben. We beginnen de boekbespreking altijd een beetje ironisch. Maar stiekem nemen we het toch best serieus.

We hanteren geen vast format voor het bespreken van het boek. In het begin hebben we dat wel geprobeerd. Maar we hebben allemaal een sterke mening en vertellen daar graag gepassioneerd over. Zo’n vast format slaat dan de energie een beetje dood.

We verzanden vaak snel in een politieke discussie. We hebben het niet over de stijl van het boek, maar over de ideeën die erin gepresenteerd worden.”

Wat is het fijne aan zo’n boekenclub?

“Mijn vriend vond mijn boekenclub altijd superpretentieus. Maar hij besloot laatst toch een keertje aan te haken. We bespraken een dun boekje van zestig pagina’s, Ze hebben mijn vader vermoord van Edouard Louis. Hij moest dat die ochtend nog even snel bingen. Achteraf vond hij het super leuk om een boek een tweede keer te ervaren, via de beleving van anderen.

Voor mezelf is het een stok achter de deur. Ik hou heel erg van lezen, maar ik vergeet om er tijd voor vrij te maken. Nu doe ik in ieder geval een poging om vaker te lezen. Maar meestal heb ik een boek tijdens de bespreking nog niet uit. Ik hoor wel bij de slechtste clubleden wat dat betreft. Laatst lazen we Atlas shrugged van Ayn Rand. Echt een pil. Ik heb toen een beschouwing van het boek gelezen in plaats van het boek. Maar door het soort discussies dat we voeren, kun je gewoon meelullen als je het niet hebt gelezen.”

Wat is het beste boek dat jullie hebben gelezen?

“Ze hebben mijn vader vermoord. Onze groep was vroeger vrij liberaal. Inmiddels zijn we door alle ontwikkelingen in de wereld allemaal een tikkie socialistischer geworden. Dit boek behelsde dat. Het gaat over het feit dat bepaalde groepen mensen door de politiek vergeten worden. We gingen daardoor reflecteren op onze eigen sociale klasse. We spreken daar nu heel anders over dan we tijdens de eerste sessie in Café De Wetering zouden hebben gedaan.

De schrijver omschrijft heel mooi zijn kritiek op iedereen die bezig is met politiek, maar dit als hobby ziet. Zo zijn wij zelf ook. We lezen en kijken het nieuws. Het is bijna een beetje entertainment. Nee, dat is te lelijk gelabeld… Hoe dan ook, veel politieke beslissingen hebben op ons weinig invloed. We hebben geen uitkering, krijgen geen subsidies, worden niet op de watchlist van de belastingdienst gezet. Dat geldt voor veel mensen niet. Politiek is geen tijdverdrijf, het raakt mensen. Doe daar wat mee.”

En het slechtste?

“Een of ander boek van Jeremy Rifkin. Third Industrial Revolution. Dat las als een soort managementboek. Het ging over hoe de industriële revolutie er nu uitziet. The internet of things enzo. Ik vind het veel leuker om te lezen over de impact van ontwikkelingen op mensen, in plaats van over de ontwikkelingen zelf.”

Loopt een boekenclubavond weleens uit de hand?

“De boekenclub is gewoon een vehikel voor vrienden om bij elkaar te komen. Zo’n avond kan net zo goed uit de hand lopen als ieder ander avondje met vrienden. Er is veel wijn in het spel…”

Anne-Romee Coebergh (28) tilt de boekenclub naar een hoger niveau: ze heeft er maar liefst twee. En met één daarvan houdt ze een Instagrampagina bij, om andere boekenwurmen te inspireren.

 

Hoe zijn jouw boekenclubs ontstaan?

“Toen ik in Groningen studeerde, zat ik in een jaarclub. Een groep meisjes met heel verschillende achtergronden. De een heeft rechten gestudeerd, de ander is arts, ik heb Nederlands gestudeerd. Eind 2017 waren we samen op reis in Guatemala. Toen lazen drie mensen toevallig tegelijk Een klein leven van Yanagihara. We hebben tijdens die reis veel over het boek gediscussieerd. Zo bijzonder om te zien hoe iedereen een héél andere leeservaring heeft. Vanaf dat moment was de boekenclub geboren.

Later ging ik Redacteur/Editor studeren in Amsterdam. Eind 2019 zijn we met vijf studiegenoten een boekenclub gestart. Met dit groepje duik ik meer de inhoud in.”

Anne-Romee en haar jaarclub in Guatemala
Anne-Romee en haar jaarclub in Guatemala

Wat is belangrijker? De wijn of het boek?

“Het boek is bij ons hoofdzaak. De wijn is een leuke bijzaak. Nou ja, sommige leden komen meer voor de wijn en gezelligheid, zonder het boek te hebben gelezen. Dan zitten ze er tijdens de boekbespreking even voor spek en bonen bij, maar deze avonden zijn eigenlijk vooral mooie gelegenheden om lekker bij te praten met elkaar. Ze horen natuurlijk wel alle spoilers. Maar dat kan juist ook weer heel leuk zijn, dan weet je waar je op moet letten als je het later alsnog gaat lezen.”

Wat wordt er allemaal besproken?

“Toen we de eerste keer bij elkaar kwamen, dachten we: hoe doe je dat eigenlijk, een boekenclubavond houden? Er werd grappend tegen mij gezegd: ‘Jij hebt Nederlands gestudeerd, dus jij moet de avond leiden.’ We hebben toen heel braaf een vragenlijstje van Google gevolgd. Nu wordt diezelfde vragenlijst losjes aangehouden, maar hij ligt niet meer letterlijk op schoot. We bespreken onze mening over de stijl en het verhaal of we maken vergelijkingen met andere boeken van dezelfde auteur. Mijn mening is vaak een ‘gut feeling’. Tijdens het lezen maak ik aantekeningen van zaken die me opvallen. Sommige leden lezen recensies van anderen. Dat kan heel leuk zijn: ‘Ik heb zus en zo gelezen, wat vinden jullie daarvan?’”

'Discussies over iets subjectiefs kunnen heel mooi zijn'

Wat zijn de beste en slechtste boeken die jullie hebben gelezen?

“Bij het Groningse boekenclubje waren Een klein leven favoriet, Normale mensen van Sally Rooney en Zwarte schuur van Oek de Jong. Een klein leven is een heel heftig boek. Het maakte veel los. Veel van de clubleden waren soms tot tranen toe geroerd.

De favorieten van het Amsterdamse clubje zijn Liefde, als dat het is van Marijke Schermer, Een halve gele zon van Chimamanda Ngozi Adichie en Mijn lieve gunsteling van Marieke Lucas Rijneveld. Hoewel sommigen die laatste te heftig vonden. Zij hebben het boek weggelegd.

Wat ik zelf het minste boek vond, was 1936 van Auke Kok. Dat gaat over de Olympische Spelen in Berlijn in dat jaar. Het was op zich geen slecht boek, maar ik vond het gewoon niet mijn smaak.”

Waarom zouden meer mensen een boekenclub moeten starten?

“Ik haal veel meer uit een boek dan normaal, omdat ik er dieper over nadenk. Ik leer mijn mening vormen en die verwoorden. Normaal voer je vaak discussies over feitelijkheden. Maar een boek is zo subjectief. Discussies over iets subjectiefs kunnen héél mooi zijn.

En je kijkt eens door andermans ogen naar hetzelfde gegeven. Mensen halen echt heel verschillende dingen uit een boek. Soms gebeurt er iets in een boek waar mensen ervaring mee hebben. We leren elkaar daardoor heel goed kennen. We bespreken onderwerpen die we normaal niet zouden bespreken.

Hoe start je een boekenclub en hoe zorg je ervoor dat het niet doodbloedt?

“Stuur gewoon een aantal mensen een berichtje: Jongens, ik heb dit boek gelezen. Ik wil het er graag met jullie over hebben. Over een aantal weken gaan we het bespreken bij mij thuis.”

Nu boekenliefhebbers niet zomaar langs de kasten kunnen dwalen, hebben lokale boekhandels het moeilijk. Maar bestellen kan gelukkig nog wel! Wil je een boek bestellen, voor jezelf of met je boekenclub, mail of bel dan even direct met je buurtboekhandel, of ga naar www.libris.nl.

Nina van Rijn

LEES MEER OVER