Close

Geef meer kleur aan je boekenkast tijdens Black History Month

19 februari 2021 01:02 / inspiratie
Washington Black - Esi Edugyan
Washington Black - Esi Edugyan
B Black history month is in de VS het moment om extra stil te staan bij de zwarte perspectieven die niet altijd hun weg naar het grote toneel vonden, terwijl ze dat wel degelijk verdienen. Omdat wij daar ook vaker bij stil mogen staan, stelden we een mooie leeslijst voor je samen. Genot én engagement gegarandeerd.

Boeken bieden ons de uitgelezen kans om eens te turen in de gedachten en levens van anderen. Ze choqueren, maken ons nieuwsgierig en zetten ons aan het denken, over onszelf en de wereld om ons heen. En laat Black History Month nu de uitgelezen kans zijn om zwarte stemmen in de wereldliteratuur nog eens extra te vieren. Grootheden als Toni Morrison, Zora Neale Hurston, James Baldwin, bell hooks, Derek Walcott of Maya Angelou ken je misschien al wel, maar er zijn ook meer recent zoveel prachtige titels bij gekomen. We hebben onze favorieten op een rij gezet: ruim voldoende om de stille avondklok-uren wat meer kleur te geven.

Queenie – Candice Carty Williams

De Jamaicaans-Britse Queenie bevindt zich op de rand van de afgrond: ze verliest na een relatiebreuk haar huis en haard en is, ondanks haar spiraaltje, zwanger geraakt. In die duistere episode verliest ze zich in uitgaan en seks met foute mannen, waar ze vervolgens steevast spijt van heeft. Door haar moeder verlaten toen ze piepong was, staat ze er nu opnieuw alleen voor. Dat diepgewortelde trauma maakt haar zoektocht naar zichzelf, zoals elke millennial die aangaat, niet bepaald makkelijker.

Queenie - Candice Carty-Williams
Queenie - Candice Carty-Williams

Het klinkt als zware kost, maar leest desondanks wonderbaarlijk luchtig weg. Kudos to Carty Williams. De debuterende schrijfster, zelf ook een jonge zwarte vrouw, weet ontzettend goed te beschrijven met welke racistische micro-agressies Queenie op dagelijkse basis te maken krijgt. Daarmee levert deze roman een waardevol inkijkje in het leven van iemand die constant in gevecht is met de vooroordelen die ze voor de voeten geworpen krijgt.

Washington Black – Esi Edugyan

Het leven van de elfjarige slaaf Washington 'Wash’ Black krijgt een plottwist van jewelste wanneer de broer van de plantagehouder, de bioloog, ontdekkingsreiziger en uitvinder Titch, hem op sleeptouw neemt. Hij ziet in het magere jongetje het ideale proefkonijn voor zijn pièce de résistance: een luchtballon. Maar hij erkent en voedt ook zijn andere talenten. Ze vertrekken op een magische reis langs onder andere de Noordpool en Marrokko. Met elke meter die ze afleggen, wordt de kloof tussen Wash en de gruwelijke toekomst die hem anvankelijk op de plantage wachtte groter. Maar: voor de achterblijvers verandert er niets. Een wrang contrast, maar daardoor komen beide uitersten nog beter uit de verf. Bloedinteressant.

Afrolit – samengesteld door Dalilla Hermans en Ebissé Rouw

Afrolit is het glansrijke vervolg op de verhalenbundel die al een aantal jaren eerder uitkwam, Zwart. Opnieuw stelde Ebissé Rouw, dit keer samen met de Vlaamse Dalilla Hermans, vakkundig een boek samen waarin vijftien Nederlanders en Vlamingen woorden geven aan hun leven als Afro-Nederlander of –Belg. Diverse mensen met uiteenlopende achtergronden: scenaristen, journalisten, opiniemakers of dichters, die al op even eigenzinnige wijze vorm geven aan dat verhaal. De één schrijft een horrorverhaal, de ander slam poetry turned proza. Kortom: Afrolit verveelt nooit.

Amerikanah – Chimamanda Ngozi Adichie

De Nigeriaanse Ngozi Adichie vertrok ooit naar de Verenigde Staten om daar aan de prestigieuze Drexel Universiteit te studeren. Naar eigen zeggen kwam de schrijfster er na haar trans-Atlantische oversteek pas achter dat ze zwart was. In Nigeria had haar kleur er immers nooit toegedaan, in haar nieuwe thuis des te meer. Ze was niet langer de norm, maar de uitzondering. Dat sentiment is één van de uitgangspunten in dit liefdesverhaal over de eveneens Nigeriaanse Ifemelu en Obinze.

Amerikanah - Chimamanda Ngozi Adichie
Amerikanah - Chimamanda Ngozi Adichie

Ifemelu vertrekt, net zoals haar geestelijk moeder, met een beurs naar Amerika. Obinze beproeft zijn geluk een aantal jaren later in Groot-Brittannië. Beiden hebben moeite hun Afrikaanse identiteit te verenigen met de labels die 'mensen zoals zij’ in hun nieuwe thuisland toebedeeld krijgen. Ze proberen op eigen wijze hun draai te vinden in de Westerse maatschappij en ontmoeten elkaar uiteindelijk opnieuw, vele jaren later. Zoals het een klassieke romance betaamt.

De vervlogen helft – Brit Bennett

Hoe construeer je je identiteit als je balanceert op het flinterdunne randje tussen zwart en wit? Bestaat er een grijs gebied als het gaat over de kleur van je huid? Tweeling Desiree en Stella Vignes groeit midden vorige eeuw op in het fictieve Mallard, een piepklein Amerikaans dorpje waar alleen zwarte mensen wonen wiens huid bijna niet van wit te onderscheiden is. Maar die felbegeerde lichte teint weet hen niet van racisme te ontzien: getraumatiseerd door de lynching van hun vader ontvluchten ze het benauwende dorpsleven.

Hun wegen scheiden: waren ze eerst elkaars spiegelbeeld, ligt hun levensloop nu diametraal tegenover elkaar. Stella gaat als witte vrouw door het leven, Desiree 'blijft’ zwart. Die keuze heeft onomkeerbare invloed op de hoe de vrouwen zich tot zichzelf en de wereld verhouden, en dendert vervolgens door in de levens van hun kroost. Perspectieven die overigens allemaal aan bod komen. Deze roman leest even lekker weg als dat hij je aan het denken zet.

De ondergrondse spoorweg – Colson Whitehead

Bekroond met een National Book Award, een Pulitzer prize én meegenomen in de favorieten-lijstjes van niemand minder dan Oprah Winfrey en Obama. Ja, dan weet je dat je dit boek liever gisteren dan vandaag had moeten lezen. En die lof is proportioneel aan de vijftien jaar dat dit idee in Whiteheads hoofd heeft kunnen sudderen.

De ondergrondse spoorweg - Colson Whitehead
De ondergrondse spoorweg - Colson Whitehead

De eveneens 15-jarige slavin Cora ontvlucht eind 19e eeuw samen met handlanger Caesar de plantage richting het Noorden, waar ze een toekomst als vrij mens tegemoet zouden gaan. Dat doen ze via de ondergrondse spoorweg die niet langer een metafoor, maar daadwerkelijk een heimelijk verscholen spoorstelsel is. Opeens krijgt het hyperrealistische boek over slavernij een onverwachte fantasywending en blijven je vingers als vanzelf aan de pagina's plakken. Een zinderende vertelling met een rauw randje.

Confrontaties – Simone Atangana Bekono

De lezer ontmoet de 16-jarige Salomé wanneer ze in jeugddetentie zit. Een zwarte probleemjongere, dat had zomaar een uitgekauwd stereotype kunnen zijn. Maar al heel snel blijkt dat volslagen anders te zitten: Salomé is een ijverige gymnasiumleerling die ondanks haar harde werken maar niet onder het juk van racisme vandaan komt. Ze neemt het heft – behoorlijk letterlijk – in eigen hand en besluit haar plaaggeesten een klap te verkopen. De daad die haar vervolgens een plekje in het detentiecentrum oplevert.

De jonge Atangana Bekono gooide hoge ogen met haar debuut, dichtbundel Hoe de eerste vonken onzichtbaar werden. Vorig jaar benoemde de Volkskrant haar als een van de literaire talenten van 2021 Daar bleek niets voorbarig aan: ze wist de verwachtingen met dit tweede boek dubbel en dwars in te lossen. Ze geeft met Confrontaties een bijzonder inkijkje in het hoofd van een puber die nooit voor haar huidskleur heeft gekozen, maar wiens leven daar nu al hevig door wordt gevormd.

Zo'n leuke leeftijd – Kiley Reid

Hoewel de kleurige chickflick-kaft niet bepaald duidt op een literair hoogstandje, maakt dat de verrassing tijdens het lezen des te groter. Reid schrijft in dit gelauwerde debuut over Emira, een zwarte millennial die de kost verdiend als oppas bij een welgesteld showbizz gezin. Als ze op een avond halsoverkop een feestje moet verlaten om op de driejarige Briar te passen, wordt ze door een een racistische supermarkteigenaar aangezien voor de kidnapper van het roomblanke kind.

Zo'n leuke leeftijd - Kiley Reid
Zo'n leuke leeftijd - Kiley Reid

Deze extreem pijnlijke situatie vormt het startschot van een complexe relatie tussen Emira en de gepriviligieerde vrouw des huizes, Alix. Laatstgenoemde zet vanaf dat moment alles op alles, op het obsessieve af, om het haar oppas naar de zin te maken. Of ze dat doet uit mededogen of om haar witte schuldgevoel weg te poetsen, is aan de lezer. Zo beschrijft dit boek een subtiel soort racisme: dat van de geëngageerde havermelkelite die het zo goed bedoelt, maar evengoed de plank flink mis kan slaan.

Annemieke van Straalen

LEES MEER OVER