Close

De innige relatie tussen seks en stress: 'We missen een gevoel van afronding'

27 mei 2021 01:05 / Persoonlijk
D Dat stress niet goed is voor je seksleven zal je vast weleens gemerkt hebben. Toch blijven er veel vragen over. Waaróm is stress bijvoorbeeld slecht voor ons libido, wat kunnen we daaraan doen en zou stress soms ook voor méér zin in seks kunnen zorgen? Seksuoloog Anne Siemons komt to the rescue om deze mysteries voor ons op te klaren.

Het is een uur of negen, de kinderen liggen boven te slapen, de afwas is opgeruimd. Jij en je geliefde zitten op de bank tv te kijken, maar wat de Meilandjes nu weer te gillen hebben, komt niet binnen. In je hoofd ben je bezig met je to-do lijst en wat daar nog níet op is afgevinkt: seks. Het is, even rekenen, alweer bijna drie weken geleden – volgens alle bladen echt de hoogste tijd – en jullie hebben het er niet eens meer over gehad. Je zou nu best zin kunnen maken. Als jullie eraan beginnen is het eigenlijk altijd fijn, en je weet dat het goed is voor je relatie. Maar, fluistert het stemmetje in je hoofd: je kunt ook even genieten van dit ene uurtje in je dag dat je eventjes niets móét. En dus dwaalt je aandacht weer terug naar de televisie, waar Martien en Erica ook geen seks hebben.

Een bekend verschijnsel, weet seksuoloog Anne Siemons van de Seksuologen met Twee. Stress zit ons seksleven in de weg: "Wie thuiskomt van een drukke werkdag en dan nog moet koken om vervolgens toch nog dat ene mailtje te schrijven, zal niet snel de tijd nemen op met hun partner op de bank te gaan zitten met een glaasje wijn. Laat staan dat zij op diezelfde bank samen hun fantasieën zullen bespreken."

Hoofdzone

Een gebrek aan tijd heeft dus een heel direct effect, maar stress zorgt er ook voor dat we meer met ons hoofd bezig zijn en minder met de rest van ons lichaam. Vrouwen merken dit vaak wanneer ze oraal bevredigd worden, weet Siemons vanuit haar praktijk. "Als je met iemand aan het zoenen bent, is je sekspartner in je 'hoofdzone'. Zodra diegene naar beneden verdwijnt, is het contact minder direct en wordt het opeens een stuk makkelijker om aan de pitch van de ochtend erna te denken."

Het kan ook lastiger zijn om opgewonden te raken en klaar te komen als je gestrest bent. "Als je geen tijd hebt voor uitgebreid voorspel kost het meer energie om zin te krijgen in seks. Je kunt er dan minder van genieten, waardoor het ook weer lastiger wordt om niet afgeleid te raken en tot een hoogtepunt te komen. Dit kan op zichzelf ook weer voor stress zorgen. Zo wordt het een vicieuze cirkel."

Stress zorgt bij dan ook 80 tot 90 procent van ons voor een verlaagd libido. Dat schrijft Emily Nagoski in haar boek Come as you are. Dat betekent dus ook dat 10 tot 20 procent van ons juist meer zin krijgt in seks zodra er een deadline op de agenda verschijnt. Wel schrijft Nagoski hier meteen bij dat, ondanks deze verschillen, het plezier in seks voor iedereen afneemt bij verhoogde stresslevels.

Weg met de norm

Dat dit voor alle geslachten geldt, wordt nog te vaak vergeten volgens Siemons. "Voor iedereen wie afwijkt van de norm kan seks stress tot gevolg hebben. Er is ooit een enquête geweest waaruit naar voren kwam dat koppels zo'n twee tot drie keer per week seks hebben. Ik vermoed dat ze een zeer kleine testgroep gebruikt hebben en het getal naar boven hebben afgerond, want dat kan helemaal niet. Als je een baan en jonge kinderen hebt, redt bij lange na niet iedereen dat aantal." Toch zien we die twee tot drie keer nog overal terugkomen. "We gaan er vanuit dat als iemand over seks praat, dat altijd persoonlijk is. Wie dus aangeeft dat twee tot drie keer wellicht wat veel is, wordt daar al snel persoonlijk op aangesproken."

Niet alleen maakt stress het moeilijker om uit ons hoofd te komen, onze stressveroorzakers zijn met ons mee geëvolueerd, terwijl ons coping machanism in de prehistorie bleef steken en dat zorgt voor een lastige combinatie. Zowel Siemons als Nagoski leggen uit dat onze reactie op spanning gebaseerd is op de tijd dat we zo nu en dan achtervolgd werden door een leeuw. Je kunt je waarschijnlijk wel voorstellen dat het knap onhandig is als je opeens zin krijgt in seks in zo'n levensbedreigende situatie. "Je lichaam weet dat het zich moet verweren en dus gaat je seksdrive omlaag", legt Siemons uit.

Leeuw of deadline

Tegenwoordig stamt onze stress dan wel van andere oorzaken, maar een dreigende deadline op werk of een huilend kind kan hetzelfde effect sorteren. "Alles is sneller geworden, maar we hebben ook vaker last van chronische stress", zegt Siemons. Nagoski heeft hiervoor in haar boek de verklaring én de oplossing: "Achtervolgd worden door een leeuw zorgt ervoor dat je in eerste instantie in paniek raakt. Je lichaam bedenkt dan wat de handigste reactie is: fight, flight of freeze. In het geval van een leeuw zouden de meesten van onze ervoor kiezen te vluchten. Stel, je komt vervolgens aan bij een dorp waar je hulp krijgt van anderen, waardoor de leeuw geslacht kan worden. Vervolgens wordt er leeuw geserveerd als avondeten en is het gevaar dus geweken. De paniek heeft een einde gekregen."

'We plannen wel tijd in voor een documentaire, maar seks moet spontaan zijn'

Deze afsluiting mist bij chronische stress. Als ons werk of thuisleven continu druk is, komt het gevoel van afronding nooit. "Het is belangrijk om de cirkel rond te maken. Je raakt gestrest, daarop heb je een reactie en vervolgens komt de bedreiging tot een einde. Wanneer dit niet vanzelf gebeurt omdat het nou eenmaal een hele drukke week is, kun je zelf een manier verzinnen om je lichaam een gevoel van afsluiting te geven. "Sporten lijkt het meeste op wegrennen van een leeuw, en is daarom niet voor niets zeer effectief. Maar ook een wandeling of door de woonkamer dansen, helpen prima. Net als het krijgen of geven van affectie – wat voor the good old knuffelhormonen zorgt – of even goed schreeuwen, huilen, mediteren. Zelfs een goede self-care routine helpt." Wat absoluut niet werkt volgens Nagoski is gewoon op de bank gaan zitten en jezelf dwingen te relaxen. Omdat de cirkel dan niet rond is, blijft je lichaam hangen in de stressgevoelens.

Nog een oplossing is het inplannen van seks. "We plannen wel tijd in om avonds een documentaire te kijken, maar als het op seks aankomt, moet alles spontaan zijn", merkt Siemons op. En dat kan anders. "Het inplannen van seks geeft je de kans om je uitgebreid voor te bereiden. Die voorpret kan heel leuk zijn. Als je op zondag afspreekt dat je donderdag helemaal de tijd voor elkaar neemt – of dat nou met een vaste relatie is of als een losse seksdate – is dat eigenlijk heel sexy. Vooral als je gedurende de week een foto stuurt van je nieuwe speeltje, vast bedenkt welk lingerie setje je aandoet en op de dag zelf alvast een spannend berichtje de deur uit doet." Eigenlijk wordt seks ook al heel lang gepland, alleen was dat vroeger vooral om de ovulatie heen. "Seks ging toen om voortplanting in plaats van om genot. Als je met maar twee kinderen in de kerk verscheen op zondag keek de pastoor je wel even aan en moest je thuis aan de bak. Het ging erom dat het geloof zou voortbestaan, dat speelt nu een stuk minder."

Sex to destress

Tegenwoordig gebruiken we seks juist veel meer als ontspanningsmiddel. "Seks zorgt ervoor dat er allerlei hormonen vrijkomen waarvan we rustig worden. Als je bijvoorbeeld vanaf je tienerjaren hebt gemasturbeerd om rustig te worden, ga je seks en stress ook met elkaar associëren." Maar Siemons benadrukt ook dat het niet altijd seks zelf hoeft te zijn: "In plaats van die documentaire zou je ook een pornofilm met verhaal kunnen kijken – ja, die bestaan ook. Daarnaast zijn er erotische luisterboeken, is de boeketreeks soms zo gek nog niet of kun je dansen op sensuele muziek. Allemaal hebben ze iets met seks te maken en zorgen ze dus voor soortgelijke hormonen." Geen moetje dus, maar een traktatie voor jezelf en je lievelingsmens.

Famke Langedijk