Close

'Dat kan jij toch niet': hoe vmbo-leerlingen ontmoedigd worden

13 februari 2020 12:02 / Carriere
Amy van der Ham
Amy van der Ham
H Het barst van de ambitie op het vmbo, maar dat wordt vaak niet gezien. En dat is zonde van een hele hoop talent. Amy van der Ham schreef er een boek over, dat vandaag verschijnt.

‘Dat lukt je toch nooit’, ‘Dat is veel te hoog gegrepen’ en ‘Jij moet maar iets praktisch gaan doen’: op haar middelbare school kreeg Amy van der Ham dit aan de lopende band te horen. Ze trok zich niks aan van de ontmoedigingen en is nu directeur van drie bedrijven: een kinderopvangbedrijf, een kraamzorgorganisatie en een coachingspraktijk. En sinds vandaag is ze ook schrijver. 

Ik wilde niet naar de 'domme school'

“Ik wilde helemaal niet naar het vmbo”, vertelt Van der Ham. “Volgens mijn klasgenootjes was dat de ‘domme school’, maar door mijn cito-score moest ik er toch heen”. Uiteindelijk was ze er prima op haar plek, maar ze bleef haar best doen om te bewijzen dat ze dingen wél kon. Ze koos expres wiskunde en wilde na haar eindexamen kinderpsychologie studeren.

Amy van der Ham
Amy van der Ham

Dat kon niet zomaar, dus kwam ze met een omweg bij de mbo-opleiding kinderopvang terecht. In die periode begon ze ook met haar eerste bedrijf, een kinderopvangorganisatie. Zodra ze begon met ondernemen, ontdekte ze dat je op praktisch vlak ook heel veel kan bereiken. “Het is zo’n zonde dat ik mijn hele schoolcarrière gehoord heb dat ik dingen niet zou kunnen. Dat is geen goed signaal om op zo’n jonge leeftijd te krijgen. Intelligentie is veel meer dan goed kunnen leren uit boeken,”

“Ze hebben net als havisten of vwo’ers vele talenten, maar misschien soms andere en ze leren vaak op een andere manier." zegt onderwijsdeskundige Lauk Woltring. "We zouden niet zonder kunnen."

Wat mij betreft hebben we het nooit meer over laag- of hoogopgeleid

“Iedereen kan succesvol worden, ongeacht je achtergrond of opleidingsniveau”, vindt Van der Ham ook. “Ik geloof niet in de termen ‘laag- en hoogopgeleid’. Wat mij betreft noemen we het voortaan praktisch of theoretisch opgeleid.”

Woltring is dit met haar eens. “De woorden laag en hoog zorgen voor een waardeoordeel. Ik probeer ze zoveel mogelijk te mijden, want kinderen internaliseren dat. Natuurlijk wil iedereen ‘hoog’, terwijl het een niet beter is dan het andere. Praktisch en theoretisch georiënteerd dekken de lading niet helemaal, maar dan is het stigmatiserende er in ieder geval uit.”

Laten zien dat er meer is

Het allerliefste geeft Van der Ham de gastlessen en coaching die ze tegenwoordig doet. “Ik zou mijn andere bedrijven daarvoor opgeven!” Gelukkig valt het combineren. Tijdens het werven van personeel voor haar bedrijven kwam ze veel mensen tegen die een opleiding deden die ze eigenlijk niet wilden. Ze besloot haar eigen ervaring te delen en gaat nu langs bij vmbo- en mbo-scholen en vertelt daar over opleidingsmogelijkheden, hoe je jezelf kan profileren en hoe je omgaat met tegenslagen.

Ik zou willen dat niemand zich afvraagt of ze wel goed genoeg zijn voor hun eigen dromen

“Ik heb hard moeten werken voor het leven wat ik nu heb, en ik wil mijn ervaringen delen om andere mensen te helpen. Om te laten zien dat je ondanks afwijzingen en tegenslagen toch moet doorgaan. Ik zou willen dat nooit meer iemand zich afvraagt of ze wel goed genoeg zijn voor hun eigen doelen en dromen”

Amy van der Ham is niet de enige die de verwachtingen van haar school oversteeg. We spraken Fabian en Joanne (achternamen bekend op de redactie) over hun eigen ervaringen in het beroepsonderwijs. 

Fabian, 23, is hoofd techniek voor 2 clubs en 2 restaurants in Amsterdam.
“Stoppen met het MBO was het meest ambitieuze wat ik ooit heb gedaan. Er was daar geen ruimte voor mijn eigen ideeën en creativiteit. Ik was liever aan het werk dan dat ik naar school ging. Er was weinig uitdaging en niemand in de klas nam het echt serieus. Dat was heel demotiverend. Na 2,5 jaar stopte ik met mijn zorgopleiding om een festival te organiseren en daar heb ik meer van geleerd dan in mijn hele schoolcarrière. Vanuit school kreeg ik helemaal niet mee dat je zoiets zou kunnen doen.”

Joanne, 26, studeert volgend jaar af aan de Rietveld Academie.
“Ik werd op school nooit echt aangemoedigd om mijn best te doen. De meeste mensen kunnen echt wel meer, maar hebben andere prioriteiten. Op mijn school werd er amper op je gelet, er was geen volwassene die naar je omkeek. Leraren waren allang blij als het geen chaos in de klas was. Ik wilde graag iets met fotografie, maar er waren eigenlijk geen creatieve vervolgopleidingen. Het was slecht voor mijn zelfvertrouwen. Ik voelde me in een hokje gestopt, en vroeg me af of ik als ‘laagopgeleide’ eigenlijk wel goed genoeg was. Docenten zeiden doodleuk: ‘Je wil het gewoon niet’ als iets niet lukte. Inmiddels doe ik waar ik goed in ben, maar eerder ondanks, dan dankzij mijn middelbare school.”

Eelke Bo van de Weerd

EVA OP INSTAGRAM