Close

Vrouwen die je wil kennen: Judith Leyster

05 maart 2020 12:03 / Women's History Month
M Maart is Women’s History Month in de VS, en ook hier bij ons. Iedere dag van deze maand zetten we een pareltje of kanon van een vrouw in de spotlight. Zodat we niet vergeten wat al deze vrouwen hebben bereikt en hoe fijn het is dat ze de weg voor ons hebben vrijgemaakt.

Wie ooit in het Frans Hals Museum heeft rondgedwaald, is haar werk misschien wel tegengekomen. Judith Leyster leefde van 1609 tot 1660 in Haarlem en was de eerste vrouw die werd benoemd tot meesterschilder.

Dat ze kunstenaar werd, was vrij bijzonder. In haar familie kwamen verder geen kunstenaars voor, en het was in die tijd gebruikelijk dat je gewoon het beroep van je vader of moeder overnam. Bovendien waren de meeste vrouwelijke schilders aan het werk in het atelier van hun man, onder wiens naam het werk werd getoond.

Maar Leyster stond op haar 18e al bekend om haar goede schilderijen, onder haar eigen naam. Haar tijdgenoot Samuel Ampzing, die schrijver, stadshistoricus en dominee was, was fan van haar werk en noemde haar toen al een ‘kloecke schilderes’. In modern Nederlands betekent dat zoiets als ‘fantastische vakvrouw’.

De titel meesterschilder kreeg ze nadat ze toetrad tot het prestigieuze Haarlemse Sint Lucas-gilde. Een gilde was een soort vakbond voor kunstenaars, waar tot dan toe alleen maar mannen bij zaten.

Zwierig en speels

Het vermoeden is dat Judith Leyster bij Frans Hals in de leer was. De stijlen van de twee schilders lijken enigszins op elkaar, en het werk van Leyster werd vaak ten onrechte als een werk van Hals beschouwd. Haar schilderijen kun je herkennen aan de zwierige, speelse taferelen waarop lachende mensen te zien zijn.

Naast haar schildertalent was Leyster ook zakelijk ingesteld. Ze hield zich bezig met kunsthandel en belegde in huizen.

Zelfportret Judith Leyster, ca. 1630
Zelfportret Judith Leyster, ca. 1630

Haar bekendste werk is bovenstaand zelfportret waarin ze, chique gekleed, naar de kijker lacht. Waarschijnlijk had ze deze mooie kleding niet aan tijdens het schilderen, maar beeldde zichzelf zo af om te laten zien dat ze destijds een belangrijke positie had in de schilderkunst.