Close

Vrouwen die je wil kennen: Florence Nightingale

08 maart 2020 11:03 / Women's History Month
M Maart is Women’s History Month in de VS, en ook hier bij ons. Iedere dag van deze maand zetten we een pareltje of kanon van een vrouw in de spotlight. Zodat we niet vergeten wat al deze vrouwen hebben bereikt en hoe fijn het is dat ze de weg voor ons hebben vrijgemaakt.

Vandaag is de spotlight voor Florence Nightingale (1820 -1910), de Britse verpleegkundige, schrijfster en statisticus die bekend werd door het werk dat ze verzette tijdens de Krimoorlog.

Nightingale werd geboren in een zeer welgestelde familie, maar had helemaal geen zin om rijk te trouwen en huisvrouw te worden. Ze hoorde ‘de stem van god’, zei ze, en wilde de armen helpen, zieken verzorgen en iets goeds doen voor de wereld. Ze schreef het boek Cassandra, waarin ze haar frustraties over het Victoriaanse ideaal en de beperkingen die vrouwen opgelegd kregen uit de doeken deed.

Nightingale wees huwelijksaanzoeken af en ging werken in een ziekenhuis, waar ze na een paar jaar de leiding kreeg. Toen de Krimoorlog in 1853 uitbrak en er hulp nodig was om de gewonden te verzorgen, twijfelde ze niet. Met een aantal andere vrouwen vertrok ze naar het front.

De vrouw met de lamp

Wat ze daar aantrof was niet best. Bij gebrek aan fatsoenlijke ziekenhuizen lagen de gewonde soldaten op de grond van leegstaande barrakken waar het stikte van de luizen en ratten. Er waren niet genoeg bedden, niet genoeg hulpverleners en geen schoon drinkwater. Mannen aan het front zaten niet echt te wachten op vrouwen die de dienst uit kwamen maken, maar zodra ze zagen hoe de situatie verbeterde, konden ze niet meer om Florence en haar zusters heen.

Nightingale geloofde in liefdevolle aandacht, schoon water, zeep en frisse lucht, én in fatsoenlijke administratie van de zieken en gewonden. Binnen een paar maanden daalde het sterftepercentage van de mannen in de barrakken van 60% naar 1%.

In de Engelse kranten werd ze afgebeeld met een olielamp tussen de zieken en stervenden in. Haar prestaties riepen veel bewondering op bij het thuisfront. En dat kwam ook wel goed uit, want het Engelse volk had behoefte aan een held op wie ze hun hoop konden vestigen. In haar thuisland kwam ze bekend te staan als the lady with the lamp.

Statistiek

Toen ze terugkeerde, ontving ze veel lof voor haar harde werk. In de jaren erna, tijdens een lang ziekbed, werkte ze haar cijfers en bevindingen uit. In die tijd was de opvatting over cijfers en statistiek dat het allemaal zo droog en gestript mogelijk moest zijn. Nightingale dacht daar anders over: ze vond dat iedereen moest begrijpen wat de cijfers betekenden en dat conclusies duidelijk uitgebeeld hoorden te worden, in grafieken.

Doordat ze al haar notities op een rij zette, kwam ze erachter dat de soldaten die in de barakken overleden tien keer zo vaak stierven aan een infectie dan aan een oorlogswond. Het was dus niet alleen het oorlogsgeweld dat levens kostte in de oorlog, maar vooral het gebrek aan hygiëne.

Ze zette een school op en schreef het boek Notes on Nursing, dat nog steeds een belangrijke rol speelt in de opleiding tot verpleegkundige.

Het rode kruis

Florence Nightingale was de eerste echte verpleegster zoals we die term nu kennen. Ze creëerde banen en gaf vrouwen kansen en doelen op de arbeidsmarkt die er voorheen niet waren. Nightingale’s werk in de oorlog en haar latere onderzoek naar het belang van hygiëne inspireerde Henri Dunant in 1859 tot het oprichten van het Rode Kruis. Om haar rol als moeder van de moderne verpleegkunde te eren, rijkt het Rode Kruis elke twee jaar de Florence Nightingale medaille uit voor getoonde moed en doorzettingsvermogen in tijden van oorlogen of moeilijke omstandigheden.

Meer over Florence? De makers van Drunk History vinden haar net zo cool als wij en maakten een video over haar.

Eelke Bo van de Weerd