Close

Vrouwen die je wil kennen: Anna Maria van Schurman

20 maart 2020 02:03 / Women's History Month
M Maart is Women's History Month in de VS, en ook hier bij ons op de site. Iedere dag van deze maand zetten we een pareltje of kanon van een vrouw in de spotlight. Zodat we niet vergeten wat al deze vrouwen hebben bereikt en hoe fijn het is dat ze de weg voor ons hebben vrijgemaakt.

Anna Maria van Schurman was de eerste vrouwelijke student in Nederland en heeft daarmee zeker een weg gebaand voor de vrouwen na haar. Ze werd op 5 november 1607 geboren in Keulen. De leergierigheid zat er al vroeg in: toen ze 3 jaar oud was, kon ze al lezen.

Juweel

In 1613 verhuisde Van Schurman met haar ouders naar Nederland, eerst woonde ze in Utrecht en later streek haar familie in Friesland neer. Van haar vader kreeg ze, net als haar broers, les in Latijn en Grieks. En met haar intellect, brede interesse en ontwikkeling gooide ze hoge ogen. Zo omschreef de Utrechtse humanist Buchelius haar als 'virginum erudiitarum decus', oftewel 'het juweel van de geleerde vrouw'.

Ze leerde maar liefst elf verschillende talen

Uiteindelijk werd de pientere Van Schurman in 1636 toegelaten tot de universiteit in Utrecht. Ze was de eerste vrouw in Nederland die dat voor mekaar bokste. Ze stemde in toen een hoogleraar haar vroeg om een gedicht te schrijven over de recent opgerichte universiteit. Maar ze maakte wel van deze gelegenheid gebruik om haar ongenoegen te uiten over het feit dat vrouwelijke studenten niet welkom waren. En maar goed ook, want ze werd daarna meteen aangenomen.

Verstopt achter een gordijn

Het ging wel gepaard met de nodige maatregelen, omdat vrouwen in die tijd eigenlijk nog niet mochten studeren. Ze volgde de colleges vanachter een gordijn zodat de mannelijke studenten haar niet zouden zien.

Haar interesses waren grenzeloos en varieerden van literatuur en theologie tot medicijnen en insecten. En naast dat ze een brainiac was, had Van Schurman ook creatief talent: ze schreef poëzie, maakte kunstwerken van papier en schilderde. Ook kun je haar zien als een feminist avant la lettre. In 1638 schreef ze een beroemde verhandeling over het recht van vrouwen om te studeren. Die werd in 1641 gedrukt, met vele reacties - uit heel Europa - tot gevolg.

We willen je natuurlijk geen minderwaardigheidscomplex aanpraten, maar we gaan toch nog even door over übermensch Van Schurman. In haar leven leerde ze maar liefst elf verschillende talen, schrijft geschiedenisplatform F-site. En in al die talen correspondeerde ze met grote geleerden zoals René Descartes en Constantijn Huygens, naast de nodige andere hotemetoten zoals Vorstin Christina van Zweden (de eerste).

Onderdeel van een sekte

In haar latere leven nam ze overigens wel een opvallende afslag, richting de Labadisten, een sekte die streefde naar een 'zuivere kerk' met alleen ware gelovigen. Via een aantal omzwervingen, in Denemarken onder andere, vestigden de sekte zich uiteindelijk in Wieuwerd, Friesland. Hier stierf Anna Maria van Schurman op 70-jarige leeftijd.

Lizzy van Hees

EVA OP INSTAGRAM