Close

Het zalig falen: met Eva Hartog

24 maart 2020 02:03 / Persoonlijke groei
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niét goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Eigenlijk had Eva Hartog haar leven heel goed op de rit in 2013, maar ze besloot alles achter zich te laten en te emigreren. "Ik had een fijn appartement in Amsterdam, een leuke relatie en een uitdagende baan bij een start-up", vertelt ze. "En toch voelde ik me rusteloos."

Er was geen duidelijke reden voor het gevoel, legt de journalist uit. "Eigenlijk had ik alles, maar ik voelde me ongelukkig." Hartog besloot daarom een sprong in het diepe te nemen. Echt diep, want ze verhuisde naar Moskou.

Voelt die overstap als falen? In mijn oren klinkt het vooral heel stoer.

"Voor mijn gevoel ben ik constant aan het falen. In mijn leven is het niet één keer zalig falen, maar de hele tijd. Maar in die lange reeks van missers voelt de stap naar Rusland wel als een definiërend moment. Op dat moment ruilde ik mijn vertrouwde leven in voor het onbekende, ik gaf het eigenlijk op voor 'niets'."

Ik heb me ontzettend alleen gevoeld die eerste maanden

"Ik kende helemaal niemand in Moskou en het verschil met Amsterdam is ontzettend groot. Maar ik hou wel van een uitdaging en ben niet bang om ergens mijn tanden in te zetten. In Nederland had ik besloten dat ik me wilde ontwikkelen als journalist, beter wilde leren schrijven. Dus ik solliciteerde naar een stage bij The Moscow Times. 'Nee hoor, we hebben geen stage', werd me verteld. Maar ik kon er wel aan de slag als webredacteur, mits ik binnen één maand zou beginnen. De krant wilde een slag naar online maken en durfde wel op mij in te zetten omdat ik veel wist van websites. Niet helemaal de baan die ik zocht op dat moment, maar omdat dit het enige aanbod was, besloot ik er wél voor te gaan."

Al doende leert men, zullen we maar zeggen. Wat was je eerste indruk?

"Ik moest binnen no-time alles in Nederland afhandelen en in Moskou zijn. Volgens mij kwam ik daar om 2:00 uur 's nachts aan en werd ik de volgende dag om 8:00 uur al op de redactie verwacht. En ik had natuurlijk geen idee waar ik precies moest zijn. Dus ik raakte de weg kwijt 's ochtends en heb echt enorm lopen zoeken naar het gebouw.

Toen ik het eindelijk had gevonden, ging er een wereld voor me open. The Moscow Times had zo'n enorme nieuwsredactie, dat was een schril contrast met mijn kleine en gemoedelijke team in Amsterdam, waar we iedere dag samen lunchten. Volgens mij duurde het wel twee weken voordat er überhaupt iemand tegen me praatte in Moskou. Als iemand je een 'goedemorgen' wenste, dan had je mazzel."

Die taalbarrière was lange tijd mijn grootste onzekerheid

"Ik heb me echt ontzettend alleen gevoeld die eerste maanden. Alsof ik in limbo zat. Ik had al mijn schepen verbrand in Nederland, maar nog niets nieuws opgebouwd. Op dat moment leef je in een soort vacuüm en dat is heel eenzaam."

Hoe hou je dat vol?

"Wat het enigszins dragelijk maakt, is dat het zelfopgelegd is. Maar het duurde echt lang voor ik mijn draai had gevonden. Ze hadden me aangenomen als online goeroe, maar ik kwam terecht in een soort bureaucratische molen. Dan wordt het moeilijk om je werk goed te doen. Als ik iets voor elkaar wilde krijgen, moest ik eerst langs twintig anderen, die allemaal een stempel moesten zetten onder mijn plannen. Ik vond het best moeilijk om iets te bereiken in die tijd. Dat had niet alleen met mezelf te maken, maar ook met het bedrijf. The Moscow Times was in die tijd nog een ouderwetse nieuwsredactie, en tevens onderdeel van een veel groter publishing house. Dat maakte het best een log apparaat."

Is er een specifiek moment dat je is bijgebleven, uit die eerste periode?

"Zeker. Ik kreeg al snel veel verantwoordelijkheid in mijn maag gesplitst, ondanks dat ik er pas net werkte, weinig ervaring had én de taal nog niet volledig meester was. Omdat mijn moeder Russisch is, gaan mensen er vaak vanuit dat ik tweetalig ben opgevoed. Maar dat is niet het geval. Die taalbarrière was lange tijd mijn grootste onzekerheid. Ik kon een beetje Russisch spreken en de taal grotendeels verstaan, maar het nieuws volgen is echt andere koek. Je kan ieder woord in een speech van president Poetin letterlijk verstaan, en er toch volledig naast zitten. De context is cruciaal."

"Maar toen ik werd aangenomen door de krant, dachten ze: haar Russisch is goed genoeg om het nieuws te snappen en de politiek te volgen. Ik betwijfelde dat en ik vond mezelf zeker niet goed genoeg om zelfstandig artikelen te schrijven over het Russische nieuws. En een paar weken nadat ik was begonnen, ging de online eindredacteur twee weken op vakantie en moest ik hem vervangen. Vreselijk, wat een stress. Er waren echt momenten dat ik onder grote tijdsdruk, en zonder enige hulp, een artikel moest schrijven over een toespraak van Poetin. Dan dacht ik: komt dit serieus online?! Ik had zelf ook geen idee of ik het bij 't juiste eind had."

Hoe liep dat af?

"Nou... Ik ben niet ontslagen. Maar dat komt volgens mij vooral doordat er niemand anders was om het werk te doen. En omdat er zoveel chaos heerste op de redactie."

Door extreem te worden uitgedaagd, leer je heel snel denken en handelen

"Achteraf denk ik dat ik gewoon het geluk heb gehad om steeds boven mijn niveau te moeten werken. En dat ik daardoor zo enorm veel heb geleerd. Ik heb nog steeds geen taalcursus Russisch gedaan bijvoorbeeld. Maar met hulp van Google translate en collega's die stug volhouden in het Russisch, kom je toch al heel ver. En als je dan één keer een cruciale fout maakt, leer je daar ook weer van. Door zo extreem te worden uitgedaagd, leer je heel snel denken en handelen. Als het dan lukt, is dat ook meteen een les voor het leven: hoe moeilijk het ook lijkt, het komt uiteindelijk altijd wel goed."

En uiteindelijk heb je het goed in de vingers gekregen, want vier jaar later, in 2017, was je hoofdredacteur.

"Ja het grappige is, dat alle missers en 'falen' uit die beginperiode me achteraf onwijs goed hebben voorbereid voor mijn werk als hoofdredacteur. In die functie moest ik alle stress opnieuw beleven, en tegelijkertijd opnieuw het wiel uitvinden."

Hoe bedoel je?

"Toen ik hoofdredacteur werd, ging de krant om financiële redenen van papier over naar alleen online. En dat vonden heel veel mensen jammer en verwarrend. Een groot deel van het team werd ontslagen en eigenlijk was ik de enige van het bestaande team, die meeging naar de nieuwe redactie. Dat zorgde ook voor kritiek. The Moscow Times heeft een ontzettend loyale aanhang, de krant bestond al sinds de jaren '90 in ongeveer dezelfde vorm. En dan stond er ook ineens een jonge vrouw aan het roer. Geen onlogische keuze gezien mijn ervaring op online gebied, maar een groot contrast met mijn voorgangers."

"Ons streven – hoe bizar ook – was om minimaal hetzelfde te blijven doen en de bestaande kwaliteit te waarborgen, maar tegelijkertijd ook vernieuwen. En dat met drie mensen. Doing the impossible. Dat klinkt achteraf als een formule om te falen. Eigenlijk moet je daar nee tegen durven zeggen, want het is veel te groot voor één persoon.

Na zes maanden voelde het als een succes, maar ook als falen. Omdat je misschien wel nog harder moet hollen, om uiteindelijk stil te kunnen blijven staan. Daarmee bedoel ik dat we om de reputatie en statuur van The Moscow Times te waarborgen, als klein team ineens veel harder moesten trekken. Het resultaat van dat harde werk is op dat moment geen groei, maar stilstand. Waarborgen wat je hebt.

Een onmogelijke opgave, maar daardoor bereik je ook veel meer. Want het is uiteindelijk wel gelukt."

Je gaat je identificeren met het succes van je project of bedrijf, en dat kan altijd beter

"Ik vond het wel heel zwaar. Maar het gekke is dat je, door zoveel van jezelf te vragen, wel op een bepaalde manier boven jezelf uitstijgt. Dan blijkt dat je méér aankan dan je van tevoren dacht. Op die momenten is het fijn om collega's te hebben, zodat je elkaar kunt aanmoedigen. Ik heb ook altijd voor geprobeerd te zorgen dat het voor mijn team een fijne plek was om te werken. Ik wilde ze beschermen tegen stress en er altijd voor zorgen dat ze hun werk goed konden doen. Dat is volgens mij gelukt, en daarnaast hebben we ook een onwijs grote groei doorgemaakt online. En een volledig nieuwe website gelanceerd. Dat alles geeft me ongelofelijk veel voldoening."

Toch heb je vorig jaar besloten om je functie als hoofdredacteur neer te leggen. Waarom?

"Ik ben heel koppig en voor mij was het motto altijd: keihard voorwaarts en werken, werken, werken. Je gaat je identificeren met het succes van je project of je bedrijf, en dat kan altijd beter. Maar als je hoge eisen stelt, kun je jezelf daar ook in verliezen. Al die jaren falen om uiteindelijk succes te behalen, hebben me ook wel een nieuw inzicht gegeven. Ik zie er nu de beperking van in."

Wat is die keerzijde?

"Ik heb bijvoorbeeld drie keer meegemaakt dat een mannelijke baas over mij vertelde: 'Die Eva, dat is me toch een werkpaard. Die heeft al twee weken niet geslapen'. Zij bedoelden dat allemaal heel trots, maar onbewust hielden ze mij een spiegel voor. Ik vond het helemaal geen compliment. Het dwong me om stil te staan en te denken: waarom doe ik dit?"

Ik voelde me een alien

"De afgelopen jaren is mijn ritme volledig bepaald door het nieuws. Het stopt nooit in Rusland en neemt gerust je hele leven over. En als je een leidinggevende functie hebt, werk je al helemaal 24/7 door. Aan de ene kant geeft dat je heel veel structuur, wat fijn is, maar het zondert je ook af."

Hoe kom je daarachter?

"Toen ik net hoofdredacteur was, werd ik uitgenodigd voor de bruiloft van een vriendin in Frankrijk. Ondanks de hectische tijden op werk besloot ik wel te gaan.

Ik kwam daar aan met enorme wallen en voelde me een soort zombie. Doodmoe, en tegelijkertijd enorm alert van alle adrenaline. Stond ik dan in de Provence, tussen allemaal studievrienden op een bruiloft. Met lekker eten en goede wijn – en ik voelde me een alien. Niemand had het over Rusland, dus ik betrapte mezelf op een enorme afwijking. Als je zolang op één thema zit, hou je je alleen daar nog mee bezig. Ik heb me echt afgevraagd: ben ik nou iemand geworden die niet meer kan socializen als het níet over Rusland gaat?

Ik had voor mijn gevoel niets meer te vertellen, maar er was volgens mij ook niemand die me vroeg naar mijn werk. Wat voor mij zo dichtbij voelde, was waarschijnlijk heel ver weg voor anderen. Dan kan het leven heel leeg worden. Sterker nog: je wordt er zelf een eendimensionaal persoon van."

Merkte je dat ook in Moskou, als nieuw thuis?

"Ja, het is best lastig om je hier thuis te voelen. Ik heb altijd heel hard gewerkt en dan hou je weinig tijd over voor een sociaal leven. Nu heb ik daar wel tijd voor, maar het blijft enigszins lastig. Er zit toch een soort van muur tussen expats en Russen zelf. Daarnaast is het expatwereldje klein in Moskou, en het wereldje van expatjournalisten nog kleiner. En dat zijn dan vaak ook nog je concurrenten. In de praktijk geldt: je collega's zijn je vrienden en je vrienden zijn je collega's."

"Hoewel ik de eerste jaren hier expliciet mijn best heb gedaan om contact te leggen met Russen, vind ik het nu ook heel fijn om met Nederlanders om te gaan. Dat voelt toch een beetje als thuiskomen. In Nederland had ik altijd veel mannelijke vrienden, maar dat is hier wat lastiger. Als vrouw 'casual' een kop koffiedrinken met een man, is er niet echt bij. Dan komen ze toch al snel met een roos aanzetten. Het is hier een stuk traditioneler, en dat past minder goed bij mij."

Toch woon je er nog steeds, waarom?

"Omdat het stoppen bij de krant niets met Rusland te maken heeft. Ik hou me nog steeds heel graag bezig met het Russische nieuws, maar werk nu als freelancejournalist. Zo kom ik misschien een beetje van de nieuwsverslaving af. Het is best eng om een vast salaris op te geven voor het onbekende, maar ook in die beslissing herken ik wel een patroon bij mezelf."

Namelijk?

"Wanneer ik het gevoel heb dat ik geen toegevoegde waarde meer heb of niet meer nodig ben, dan is het tijd voor iets anders. Misschien komt het een beetje voor uit een soort narcisme, maar in een baan wil ik het gevoel hebben dat ik de enige ben die het kan. Dat ik het móet doen. Anders stap ik uit de trein, op naar de volgende.

The Moscow Times stond stevig op het moment dat ik besloot weg te gaan. En als ik mijn eigen toegevoegde waarde niet meer zie, kan ik me ook niet meer volledig inzetten als hoofdredacteur. Dus dan is het tijd om het stokje over te dragen. Overigens zitten daar ook nadelen aan vast natuurlijk, mensen luisteren toch beter naar je als hoofdredacteur. Het maakt je, in de ogen van veel mensen, interessanter dan een freelancer."

Zo'n veeleisende baan lost alle levensvragen voor je op

"De keuze voor iets anders is wel tweeledig. Want naast de redenen om ergens weg te gaan, is er ook de pull-factor van een nieuwe klus of baan. In mijn geval is dat een belangrijk en persoonlijk project in de vorm van een boek over mijn overgrootvader. Iets waar ik me volledig op wil kunnen richten."

Zitten er ook voordelen aan het freelancen?

"Zeker, het is een nieuwe uitdaging. Nu ben ik ineens op mezelf aangewezen. Dan zit je opgescheept met je eigen energie, in plaats van de constante adrenaline van een nieuwsredactie. Dat is best ongemakkelijk, zeker als je gewend bent om je energie naar buiten te projecteren en een vergadering te leiden.

Zonder dat stukje ego of erkenning, omdat je naam onder een artikel in Time staat, moet je de drive om te werken ergens anders uit putten. Dan kom je uit bij een ander soort vertrouwen in wat je doet én de inherente interesse die je ervoor hebt.

Ik vind deze vorm van werken bijna moeilijker dan toen ik me helemaal kapotwerkte. Zo'n veeleisende baan lost namelijk ook alle levensvragen voor je op, want je hebt simpelweg geen tijd om die te beantwoorden. Als je ermee stopt, moet je echt afkicken. Ik vond het zelfs moeilijk om geconcentreerd een boek te lezen. En ik moest mezelf dwingen met mijn gedachten bij een artikel te blijven, alsof mijn brein het niet meer kon. Bij alles dacht ik meteen: ik wil dit verhaal schrijven. Of: wie gaat dit maken?

Het is een verslaving waar ik mezelf in moet tegenhouden, anders lukt het me niet om mijn eigen lang termijn projecten af te maken. Maar je kan me nog steeds triggeren door me een enorme opdracht te geven, een die héél moeilijk en interessant is. Dan ga ik er helemaal voor."

Op de redactie zijn we ontzettend fan van de podcast How to fail van de Britse schrijver Elizabeth Day. In deze ode aan falen interviewt de schrijver iedere week iemand over drie cruciale momenten waarop het misging. De podcast vormt de inspiratiebron voor deze rubriek en is enorm de moeite waard om naar te luisteren.

Lizzy van Hees