Close

Hoe een menstruatiecup tot een verzakking kan leiden

27 maart 2020 10:03 / Gezondheid
O Ongesteld zijn is iets waar vrijwel alle vrouwen mee te maken krijgen in hun leven, en iedereen gaat er weer anders mee om. De een koopt pakken maandverband, de ander is fan van tampons, en sommigen gebruiken een menstruatiecupje. Maar met die laatste optie lijkt een probleem te zijn.

Verkeerd gebruik van menstruatiecups kan bij sommige vrouwen leiden tot verzakkende organen – ook wel uterovaginale prolaps genoemd, blijkt uit een onderzoek van de Britse nieuwszender BBC News.  In The Victoria Derbyshire programme vertelt een vrouw dat ze last kreeg van een kleine orgaanverzakking na drie maanden een menstruatiecup te hebben gebruikt. Vooralsnog lijkt het de eerste keer dat nieuws over dit onderwerp naar buiten komt.  

Een menstruatiecup?

De kans bestaat dat je nog niet eerder van een menstruatiecup hebt gehoord. Het zijn silicone ‘bekertjes’, die menstruatiebloed opvangen nadat je ze inbrengt in je vagina. Ze worden op de markt gebracht als zero waste alternatief voor tampons en maandverband. De bekertjes kunnen wel vijf tot tien jaar mee en dat scheelt een hele hoop troep. Ook scheelt het gedoe: je leegt het cupje ’s ochtends en ’s avonds, en bent overdag dus niet meerdere keren aan het hannesen met tampons. 

Hoeveel vrouwen een menstruatiecupje gebruiken in Nederland is niet bekend.   

Ligt een verzakking écht op de loer?

Een paar van de Britse vrouwen uit het onderzoek van de BBC gebruikten met enige regelmaat het cupje, om uiteindelijk last te krijgen van een vaginale verzakking van de bekkenorganen. Kirsten Kluivers, urogynaecoloog aan het Radboudumc, is dit nog niet in de praktijk tegengekomen, maar erg verbaasd is ze niet. “Dat een menstruatiecupje een verzakking kan veroorzaken heb ik nog niet eerder gehoord”, vertelt ze. “Maar dat je daar er verzakking van kan krijgen, kan best kloppen.”

Dat komt door de manier waarop het cupje werkt. “Zo’n cupje zuigt zichzelf vacuüm, wat betekent dat er continue zuigkracht in de vagina zit. Als je hem er niet soepeltjes en in één keer uitkrijgt, dan zal je toch een beetje moeten trekken. En daar kan het in sommige gevallen misgaan.”  

'In het begin is het wat gepruts, maar daarna gaat het eigenlijk bijna altijd goed'

Lilian (23) en Mila (17) zijn zussen en gebruiken beide de cup. “Het eruit halen is best makkelijk, als je eenmaal de gebruiksaanwijzing hebt gelezen”, vertelt Lilian. “Ik knijp ‘m altijd even in, dan komt er lucht bij en dan haal ik hem er zo uit.”

Haar zusje heeft wat langer moeten oefenen om het onder de knie te krijgen. “Ik moet wel een beetje trekken, ja. Ik vergelijk het altijd met je lenzen indoen: eerst is het behoorlijk wat gepruts, maar als je het eenmaal doorhebt dan is het goed.” Beide zussen hebben een Youtube-video gekeken over het in-en uithalen van het cupje. 

Het gaat niet zomaar mis

De risico’s zijn, volgens Kluivers, alleen voor sommige gevallen. “Als je niet al risico loopt op zo’n verzakking, dan is er niks aan de hand. Die zuigkracht is dan te licht. Maar als je wél in de gevarenzone zit, dan kan het weleens de laatste druppel zijn.” Je loopt volgens haar pas risico als je veel druk op je vaginawand uitoefent, bijvoorbeeld door het persen en oprekken tijdens een bevalling of omdat je overgewicht hebt.

'Een lichte verzakking kan je niet voelen, dat kan alleen een huisarts vaststellen'

Wat dat risico precies is, dat onderzoekt Kluivers op dit moment. Haar baan als urogynaecoloog houdt in dat ze patiënten met klachten van een verzakking onderzoekt en behandelt. Daarnaast is er nog niet veel wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaak van prolapsen gedaan, wat de reden is dat ze nu zelf een onderzoek is gestart. 

“Veel vrouwen hébben al een lichte verzakking, maar weten het niet”, legt ze uit. “Bij vrijwel alle vrouwen die een keer bevallen zijn, is de vaginawand lichtelijk verzakt door de druk tijdens het persen en het oprekken tijdens de geboorte, en zijn de organen wat naar beneden verplaatst. En het zijn niet alleen moeders die een prolaps kunnen krijgen, mensen met overgewicht lopen ook een risico. Er is dan namelijk sprake van continue druk op je bekkenbodemorganen, waardoor het daar wat minder stevig wordt. Dat kan op de lange termijn een lichte verzakking veroorzaken. Zo’n inzakking voel je niet en is ook absoluut niet gevaarlijk. Maar als je dat hebt, en je gebruikt een menstruatiecupje die zichzelf vacuüm zuigt, dan kan het goed misgaan.”

Wat is een prolaps precies, en welke gevolgen heeft het?

“Een prolaps is niet het eind van de wereld”, aldus Kluivers. “Wat er gebeurt, is dat je bekkenorganen op je vaginawand drukken en hem buiten je vagina duwen. Dit is niet per se pijnlijk, maar wel onaangenaam en zwaar. Het voelt aan als een bult tussen de schaamlippen.” 

Het hoeft niet eens fysieke invloed op je seksleven te hebben, vertelt ze. “Het is niet zo dat er iets stuk kan gaan, de vaginawand schuift terug als je gaat liggen. Maar het kan wel veel doen met je zelfbeeld en je bang maken voor fysieke klachten, al treden die bijna nooit op.”

Hoe je een prolaps kan verhelpen, daar is niet veel informatie over. “Er moet nog meer wetenschappelijk onderzoek gedaan worden, zoals het onderzoek dat wij op het moment afnemen. We roepen ook zoveel mogelijk vrouwen op om zich hiervoor aan te melden”, vertelt Kluivers. “Een vaginale ring kan geplaatst worden, die ervoor zorgt dat de vagina niet te ver naar buiten kan zakken. Ook kan je een operatie ondergaan, maar dit zijn behoorlijk ingrijpende maatregelen. Ook werkt dit niet voor iedereen even goed, vaak moeten er meerdere procedures plaatsvinden.”

Zet geen kracht

Jorien is 36, en heeft twee kinderen op een natuurlijke manier ter wereld gebracht. Ook zij gebruikt het cupje, al een paar jaar zelfs. “Ik ben er mee begonnen na de bevalling van mijn tweede kind, dus bijna vijf jaar geleden”, vertelt ze. “Ik zag een reclame voorbijkomen, en het leek me wel handig én goed voor het milieu. Vrij snel daarna heb ik er een besteld. Nu ben ik er ontzettend blij mee, en zou ik het iedereen aanraden.” 

 

'Ik geloof niet dat als je dit met beleid gebruikt, het mis kan gaan'

In de klachten die de Britse vrouwen ondervinden, kan ze zich niet vinden. “Ik schrik er niet enorm van, hoor. Ik kan me voorstellen dat als je kracht moet zetten om het cupje eruit te halen, het best mis kan gaan. Ik doe het met beleid en rust, en trek nooit hard.”

Van eventuele risico’s of gevaren had Jorien nog nooit gehoord. De bijsluiter had ze gelezen, maar daar stond niets in over eventuele verzakkingen van organen. 

Alles uitpluizen

Mila-Marie (23) gebruikt het cupje nu een jaar, en heeft zich van te voren zo goed mogelijk ingelezen. “Het is best een kwetsbare plek daar beneden, en ik wilde toch zeker zijn dat het veilig was om te gebruiken. Dus ik heb de bijsluiter gelezen, verhalen online gevolgd en in mijn eigen vriendenkring rondgevraagd voor ik hieraan begon. Nergens vond ik risico’s, behalve dat het misschien een beetje kon doorlekken.”

Dat er niet meer informatie beschikbaar is over het product en eventuele gevolgen, vindt ze raar. “Ik ben nu tijdelijk gestopt met ‘m gebruiken, omdat het niet altijd even vlekkeloos verloopt. Ik heb veel praktische vragen, maar omdat ik niet veel antwoorden kan vinden ben ik maar even gestopt. Mijn nagels zitten bijvoorbeeld wel eens in de weg als ik hem eruit probeer te halen. Hoe ik dat op moet lossen? Geen idee.” 

'Alles rondom je vagina en ongesteldheid is al best veel uitzoekwerk'

“Als vrouw heb je veel te maken met ongemakkelijkheden: je hebt de hormonen in de pil, die ziekte die je kan krijgen van tampons, et cetera. Om alles uit te zoeken en af te wegen, ben je best lang bezig”, vindt Mila-Marie. “Ik zou het fijn vinden als ze hier meer onderzoek naar zouden doen. Het is best een taboe, alles omtrent ongesteldheid. En duur ook, trouwens. Nu hebben ze iets nieuws, en dan is daar geen duidelijke informatie over. Daar word ik wel moe van, ja.”

“Wij hebben de bijsluiter wel gelezen, maar dit stond er niet in”, vertellen de zusjes Lilian en Mila. Van tampons wisten ze de risico’s wel, maar dit is volledig nieuw voor hen beiden. Maar zorgen maken ze zich niet. “Wij zitten toch niet in de risicogroep, voor zover ik weet”, aldus Mila. “Maar meer informatie is altijd goed om te hebben.”

Dat er duidelijke voorlichting moet komen, daar is Kluivers het roerend mee eens. “De fabrikant moet snel onderzoek laten doen, en duidelijke informatie leveren. Op het moment dat je verhalen hoort zoals die in Engeland, dan moet dat ook tot in de puntjes uitgezocht worden. Ik denk namelijk niet dat dit een geschikt product is voor risicogroepen.” 

Kom maar op met dat onderzoek

Echt uitgebreid onderzoek is er nog niet gedaan naar een menstruatiecupje, maar dat zou zeker wenselijk zijn. De vrouwen uit het Britse onderzoek zijn de eerste die de link tussen een verzakking en hun siliconen vriend hebben gelegd, en Kluivers verwacht er nog wel meer. “Het zou echt wel boeiend zijn om onderzoek te doen naar de hoeveelheid vrouwen in Nederland die dit cupje gebruiken. Als je dat in kaart hebt gebracht, dan kunnen we uitgebreid naar de risico’s kijken. Daarmee kunnen we misschien wel meer prolapsen voorkomen.” 

 

Een van de grootste fabrikanten van menstruatiecupjes in Europa, Mooncup, heeft na de publicatie van het artikel van de BBC een statement geplaatst over het onderzoek. Op een interviewverzoek willen ze niet ingaan, maar ze stuurden wél een soortgelijk statement terug. Daarin staat niet of ze soortgelijke klachten van klanten hebben ontvangen, maar wel dat ze een ‘advice service run by medical health professionals’ hebben, die klanten eventueel kunnen ondersteunen bij klachten. In hun online statement raden ze vrouwen die een gynaecologische aandoening hebben voor gebruik hun huisarts te raadplegen. 

Marije Roorda