Close

Het zalig falen, met Yeliz Çiçek

05 mei 2020 02:05 / Persoonlijke groei
Yeliz Çiçek
Yeliz Çiçek
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niét goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

De 33-jarige Yeliz Çiçek is niet vies van keihard werken. Het heeft haar ook ver gebracht, op school en in haar werkende leven. Sinds 2018 is Çiçek adjunct-hoofdredacteur van het tijdschrift Glamour. Toch is ze van mening dat perfectionisme ook killing zijn en juist in de weg zitten van je doel.

Toen ik je vroeg om mee te werken aan een interview over falen, dacht je toen aan je carrière of je persoonlijke leven?

"Mijn gedachten gingen eigenlijk meteen naar werk. Ik zag ook direct een specifiek moment voor me van een paar jaar geleden. Ik moest toen een presentatie geven bij een nieuwe klant voor een heel groot project. Dat is voor veel mensen sowieso al best spannend, maar voor mij op dat moment al helemaal."

Wat maakte het zo spannend?

"Ik zou niet zeggen dat ik faalangst heb, maar ik ben we echt een streber. Ik wil altijd het allerbeste neerzetten, alleen dan is het goed genoeg. Dus toen ik hoorde dat ik bij die nieuwe klant een presentatie zou geven – in het Engels – voor de ogen van het hele managementteam, wilde ik er alles aan doen om perfect resultaat te leveren."

Het werd helemaal wit voor mijn ogen

"In de dagen voorafgaand aan de presentatie heb ik werkelijk iedere podcast over business English geluisterd die ik maar kon vinden. Ieder filmpje bekeken en ben ik steeds tot diep in de nacht wakker gebleven om alle mogelijke informatie tot me te nemen. Ik dacht dat hoe meer ik zou luisteren en erover zou leren, hoe beter ik tijdens die presentatie uit mijn woorden zou komen."

En, wierp het z'n vruchten af?

"Doordat ik elke dag tot diep in de nacht was doorgegaan, had ik natuurlijk amper geslapen die week. Dus toen ik daar stond te presenteren voor al die mensen, voelde ik me ineens helemaal niet lekker. Het werd helemaal wit voor mijn ogen en het voelde alsof ik zou flauwvallen. Nou, door die gedachte word je dan alleen nog maar meer afgeleid. Op een gegeven moment ging het niet meer en moest ik gewoon even gaan zitten."

Shit, hoe werd daar op gereageerd?

"Iedereen was superaardig en begripvol. Ze hebben me een banaan gegeven en cola, daarna ging het ook wel weer gelukkig. Maar zelf vond ik het heel gênant. Later die dag had ik een onderonsje met iemand die erbij was en die vroeg of ik niet genoeg had gegeten van tevoren. Maar ik wist meteen dat het door het slaapgebrek kwam, ik had mezelf gewoon helemaal gek lopen maken de hele week."

Met mijn naam en achtergrond is het niet vanzelfsprekend dat dingen je komen aanwaaien

"Uiteindelijk weet ik ook zeker dat de presentatie beter was gegaan als ik niet zo mijn best had gedaan op dat Engels. Omdat ik het perfect wilde doen, ben ik iedere nacht opgebleven. Maar het was een presentatie voor allemaal internationals, dus als mijn Engels niet flawless en accentloos was, had niemand het erg gevonden waarschijnlijk."

Eigenlijk was het falen dus niet de presentatie zelf, maar het oefenen van tevoren?

"Ja, dat denk ik wel. Ik heb er ook meteen een les uit gehaald voor mezelf. In het leven kan het gewoon niet allemaal perfect gaan. Dat heb ik sindsdien ook geprobeerd los te laten, want deze situatie liet me inzien dat het juist slechter ging doordat ik zo in de overdrive was geschoten. Soms is goed genoeg ook prima."

Wat maakt die overdrive-modus zo verleidelijk?

"Ik denk dat het met mijn Turkse achtergrond te maken heeft. Ik kom uit een arbeidersgezin en mijn ouders hebben nooit gestudeerd. In tegenstelling tot mijn klasgenoten moest ik alles alleen doen. Mede daardoor heb ik altijd het gevoel gehad dat ik harder moet werken dan de rest. Al heb ik mezelf dat misschien deels aangepraat, maar ik geloof dat het voor een deel wel klopt. Met mijn naam en achtergrond is het niet vanzelfsprekend dat dingen je komen aanwaaien. Ik moet daar heel hard voor knokken."

Wanneer merkte je dat voor het eerst?

"Op de basisschool luidde het advies mavo-havo, iets wat eigenlijk niet klopte. Dus toen ik in de tweede klas zat, zou de school kijken of ik niet toch meteen kon doorstromen naar de derde klas van het vwo. Die kans heb ik met beide handen aangegrepen en ik besloot alles te geven en keihard te werken, zodat ik de inhaalslag kon maken."

Vond je het belangrijk dat het zou lukken?

"Zeker! En niet alleen voor mij, voor mijn ouders betekende het ook heel veel dat hun dochter naar het vwo zou gaan. Want misschien zou ik dan later zelfs naar de universiteit gaan. Dat was uniek in mijn familie en ik wilde er alles aan doen om die droom waar te maken."

Ik heb daarna altijd harder willen lopen dan de rest

"Dat is gelukt en ik haalde goede cijfers op het vwo! Sowieso ben ik geen zesjesmens, maar de overstap liet me ook inzien dat hard werken z'n vruchten afwerpt. Dat heb ik goed in mijn oren geknoopt, want ik heb die mentaliteit nooit meer los willen laten. Ik heb daarna altijd harder willen lopen dan de rest. Maar dan loop je jezelf op een gegeven voorbij. Dat gebeurde bij die presentatie ook. Dan gaat het ten koste van jezelf en dat is het absoluut niet waard."

Heb je het nu beter onder controle?

"Ik probeer mezelf niet meer zo gek te maken en dat perfectionisme iets meer los te laten. Als ik net iets minder doordraaf, is het resultaat ook vaak goed. Maar de lat ligt nog steeds hoog, moet ik toegeven. Ik betrap mezelf wel eens op de gedachte dat het 'altijd beter en sneller doen dan anderen', dé sleutel is tot succes. Maar in sommige gevallen, zeker in het geval van zo'n presentatie, is loslaten ook heel goed. Dan sta je er relaxter."

Op de redactie zijn we ontzettend fan van de podcast How to fail van de Britse schrijver Elizabeth Day. In deze ode aan falen interviewt de schrijver iedere week iemand over drie cruciale momenten waarop het misging. De podcast vormt de inspiratiebron voor deze rubriek en is enorm de moeite waard om naar te luisteren.

Lizzy van Hees