Close

Lief dagboek: meelezen met Nederlanders in de oorlog

08 mei 2020 03:05 / Tweede Wereldoorlog
H Het is dit jaar 75 jaar sinds Nederland bevrijd werd van de Duitsers, en de Tweede Wereldoorlog op zijn einde liep. Om dit jubileum te vieren en alle dappere Nederlanders van toen te herdenken, nemen we in deze serie een kijkje in dagboeken uit die tijd, bijgehouden door mannen en vrouwen uit het hele land. In het laatste artikel lezen we mee met Petronela Catharina Gerbrands-Hauser, die de allerlaatste dagen van de oorlog én de eerste dagen van de bevrijding heeft vastgelegd met haar pen.

Woensdag 2 Mei 1945

"Hitler is dood!!

Der Führer.

Hij kwam...

Maar niet in Engeland

Hij zag...

Moskou

Hij verloor...

Der Krieg."

Het dagboek van Petronela beslaat 116 pagina's en is vlak na de oorlog overgeschreven mét een aantal extra opmerkingen en kanttekeningen. Over haar persoonlijke leven is niet veel bekend, alleen dat ze rond de tijd van de bevrijding in Kralingen woonde, in Rotterdam. Ze verstopte het dagboek, zo schrijft ze op 4 mei 1945, in een boekenkast als een boek over 'Duitse Thema's'. Het heeft de oorlog overleefd, net als Petronela zelf. In de laatste vijftig pagina's beschrijft ze de bevrijding en hoe die in hun buurt verliep.

Dinsdag 1 Mei 1945

"Iedereen is buiten. Men zegt: 'De wegen zijn vrij. De moffen moeten om 12 uur in de kazerne zijn'. Alles staat in groepjes te praten. Op weg naar bed!! Morgen feest??!!" De onzekerheid en afwezigheid van informatie over de bevrijding in andere delen van het land wakkert de ene na de andere roddel aan. Informatie wordt door gefluisterd van oor tot oor, en niemand weet wat hen nou echt staat te wachten. "Men zegt: 'Vandaag komen de Canadezen. Eerst komt er natuurlijk Engelse bezetting en dan maakt men de vrede officieel bekend, anders komen er nog opstanden'. Je valt van 't ene gerucht in 't andere, van de ene droom in de andere. We wachten 'rustig' af en kunnen onze spanning ontladen als 's middags om half 4 de toestellen met goederen weer verschijnen. Er wordt geen schot op gelost. 't Bewijs voor de wapenstilstand! Wat zal de dag van morgen brengen?!"

Duitsland is zo goed als in de pan gehakt

Donderdag 3 Mei 1945

Petronela heeft een rotsvast vertrouwen dat de Duitsers verslagen zijn. "Wàt valt er nog te vechten?!", schrijft ze. "Duitsland is zo goed als in de pan gehakt. Hier is alle tegenstand gebroken en er komt volop voedsel!"

De vliegtuigen van de geallieerden brommen boven Rotterdam, volgeladen met voedsel en andere belangrijke goederen. Dan komt er een bericht binnen: er is een hoofdweg vrijgegeven die van oost naar west leidt. Via die route kunnen honderden auto's tonnen met voedsel langs de uitgehongerde bevolking brengen, en kunnen er zelfs kolen worden verscheept. Het is reden voor feest. Daarbovenop komt nog het heuglijke nieuws van die ochtend: "Vanmorgen was iedereen weer in de gloria: Berlijn is gevallen! Hamburg eveneens! 1.000.000 moffen gaf zich over in Hongarije en Italië. Denemarken is vrijgegeven! Op de Binnenweg marcheerde, al zingend, 'n troep gewapende moffen. Op 't trottoir, aan weerskanten, liepen gehelmde moffen, op enkele meters afstand van elkaar, met 't geweer in de aanslag, om de troep te beschermen tegen mogelijke aanvallen van de burgers! We zijn wel wijzer, om onze handen op 't laatste nippertje nog vuil te maken. Men zegt: om 12 uur worden ze ontwapend!"

 

Er behoeft nu ook niet meer gehold en gesjouwd te worden, de crisis is voorbij

Dan bereikt het laatste nieuws de oren van Petronela: "'t Is reeds vrede, de voorwaarde is echter, dat Denemarken, Noorwegen en Nederland hun troepen op 1 punt samen doen komen", hoort ze van een boodschapper. "'t Punt voor Nederland is Amersfoort. Daarna wordt de vrede officieel bekend gemaakt. De Duitse troepen die hier blijven zijn uitsluitend voor politiedienst. Geef deze berichten door en houdt U rustig tot de geallieerden hier zijn! Vandaag is reeds 1000 ton uit onbezet gebied te verwachten." Het bericht zorgt voor stilte op straat, merkt ze. Bijna iedereen lijkt binnen te zitten. "Er behoeft nu ook niet meer gehold en gesjouwd te worden. De crisis is voorbij. De nood en de zorg voor 't dagelijks brood is plotseling weg: er wordt voor ons gezorgd. Er heerst 'n rustige, behouden sfeer. Na nood en honger komt de rust. Er is bijna geen mof meer te zien. Onze bevrijding staat voor de deur! Dat éne zinnetje maakt je dronken van vreugde: 'tot de geallieerden hier zijn!' Zullen ze morgen komen?!"

"De laatste mop is: je hebt nu niets meer te vrezen: geen fietsen vorderen, geen mannen vorderen, geen razzia's. 't Enige wat je nog te vrezen hebt is, dat je 'n pakket op je hoofd krijgt."

Zaterdag 5 Mei '45

En dan breekt 5 mei 1945 aan, de dag die wij nu kennen als Bevrijdingsdag. Voor Kralingen is de vrijheid zo dichtbij, dat Petronela elke nacht hoopvol naar bed gaat, wachtend op het verlossende woord. "Gisteravond, we lagen al in bed, was er geloop en gedraaf naast ons en in 't benedenhuis. Er werd gebeld! Iedereen was op straat! 'Morgen wordt Nederland bevrijd! Vlag niet te gauw, wacht tot de Canadezen er zijn'. Zo was 't bericht doorgekomen. Vol verwachting gingen we weer naar bed. Buiten werd er gejuicht en ...... geschoten! De mof is er nog!"

Vlaggen en wimpels aan iedere gevel

Zondag 6 Mei 1945

"Onze vlag hangt uit en vele, vele andere vlaggen!!! Toen 'k uit de kerk kwam, stond eenieder 't laatste nieuws te lezen, dat zojuist werd aangeplakt. o.a. 'We zijn inderdaad vrij!'" Dolgelukkig is ze, maar van de geallieerden nog geen spoor. Vrij, maar nog niet bevrijd. "'t Is nog 'n kwestie van uren! Sommige mensen liepen al met oranje op! Men zegt: 'de stad is nu overgegeven.' In de Middelandstraat en op de 's Gravendijkwal was nog geen vlag te zien. Niets vermoedend liep ik naar huis. Maar ..... toen ik de Schermlaan inkwam kon 'k 'n kreet van verrukking bijna niet weerhouden. 'n Prachtig schouwspel! En wat?! Vlaggen en wimpels aan iedere gevel. Half dansend en vol verwachting ging 'k de hoek om van de Bellevoysstraat ...... En ..... ja!! Ook bij ons klapperde de vlag."

De dagboeken die in deze serie gebruikt worden, zijn afkomstig uit de NIOD-collectie 244, dagboek 187 van Petronela Catharina Gerbrands-Hauser.

NIOD-collectie 244, dagboek 187 van Petronela Catharina Gerbrands-Hauser.
NIOD-collectie 244, dagboek 187 van Petronela Catharina Gerbrands-Hauser.
Marije Roorda

EVA OP INSTAGRAM