Close

Liesbeth Rasker over rouw: 'Je moet het niet vergeten te voelen'

11 mei 2020 03:05 / Dag voor dag
Liesbeth Rasker en haar moeder Liesbeth Hendrikse (1954-1998)
Liesbeth Rasker en haar moeder Liesbeth Hendrikse (1954-1998)
V Voor een thema dat zo universeel en zeker is, wordt er verrassend weinig gesproken over de dood. Dat geldt ook voor rouw. Liesbeth Rasker (31) heeft zich behoorlijk eenzaam gevoeld in haar rouwproces en besloot er een podcast over te maken, om anderen houvast te bieden én het onderwerp wat toegankelijker te maken.

Toen schrijver en presentator Liesbeth Rasker 10 jaar oud was, verloor ze haar moeder aan darmkanker. Als je opgroeit met de dood, weet je wel wat over rouwen, dacht ze altijd. Totdat haar 'nep-tante', schrijver Renate Dorrestein, in 2018 overleed.

"Mijn moeder en Renate waren beste vriendinnen", vertelt Rasker. "Toen mijn moeder ziek werd, was het eigenlijk meteen duidelijk dat ze niet beter zou worden. Renate heeft haar toen beloofd een oogje bij ons in het zeil te houden." En die belofte is ze nagekomen; iedere woensdagavond at ze bij Rasker, haar zusje en hun vader. Om daarna - à deux - de hond uit te laten.

Nep-tante en nep-nicht

"Renate had wel een paar beste vriendinnen", vervolgt Rasker, "maar eigenlijk was ze vooral heel goed in één-op-één relaties. Als je samen met haar was, bestond de rest van de wereld niet." Mede daardoor is de relatie tussen de twee zo hecht geworden. "Ik noemde haar nep-tante en zij mij 'nep-nicht'."

In 2016 werd Dorrestein ziek en Rasker moest vanaf dat moment langzaam leren wennen aan het idee dat ze er op een dag niet meer zou zijn. "De laatste weken hebben we voor haar gezorgd en vlak voordat ze stierf, heb ik haar nog in mijn armen gehouden."

Het verlies van haar favoriete nep-tante deed Rasker inzien dat ze helemaal niet zo geharnast was tegen het verlies van een dierbare, als ze van tevoren had gedacht. "Ik kwam erachter dat het op je 30ste een stuk lastiger is om je verdriet te managen, dan als je 10 bent en je vader voor je zorgt."

Je voelt je alleen

Hoewel het belangrijk is en goed voelt om met anderen te praten over je verdriet en de verschillende fases waar je jezelf in bevindt, komen die gesprekken niet vanzelf. Veel mensen vinden het ongemakkelijk om erover te beginnen of weten niet wat ze moeten zeggen, dus zeggen dan maar niets. "Het gekke is dat mensen bij mij nog steeds altijd heel erg meeleven met het verlies van mijn moeder, want je moeder kwijtraken, dat moet toch wel heel erg zijn. Maar omdat Renate officieel 'niets' van mij was, kreeg ik het gevoel dat ik er sneller overheen moest zijn." Terwijl het verdriet er behoorlijk inhakte bij Rasker, voelde ze zich best vaak alleen. "Ik heb misschien ook wel een beetje miskend gevoeld in die periode. Eigenlijk wil je mensen toch duidelijk maken: 'Hallo, dit doet net zo goed pijn'."

Als jij er niet naar vraagt, lijkt het alsof mijn verdriet er niet mag zijn

Het illustreert dat het moeilijk is om rouw te begrijpen, zeker als je het zelf nooit hebt meegemaakt. Om het proces zelf beter te begrijpen en inzichtelijker te maken voor anderen, besloot ze een podcastserie te maken over rouw. Het zijn zes keukentafelgesprekken met haar dierbaren, die stuk voor stuk iemand zijn verloren. De gesprekken laten zien dat er veel herkenbaarheid zit in de thema's die met rouw gepaard gaan. "Het bewijst dat hoewel rouw een particulier proces is, het ook universeel kan zijn."

Houvast en herkenning

Die herkenning vond Rasker bijvoorbeeld bij goede vriend Friso Bonga, die een paar jaar geleden onverwacht zijn vader verloor. "Hij vertelde dat er een periode was dat hij helemaal niets kon onthouden. Toen ik dat hoorde, dacht ik: hè hè, dat hoort er dus gewoon bij. Ik had precies hetzelfde, maar had er nooit bij stilgestaan dat het met rouw te maken had", aldus Rasker.

Renate Dorrestein en Liesbeth Rasker
Renate Dorrestein en Liesbeth Rasker

"Zo zijn er talloze dingen die je niet meteen aan je verdriet koppelt, maar daar wel degelijk mee te maken hebben. Ik was ook zó moe bijvoorbeeld. Op een gegeven moment deed ik standaard een middagdutje", zegt Rasker die op een gegeven moment zelfs dacht dat ze bloedarmoede had. "Toen wist ik: ik moet met gelijkgestemden praten, want dit slaat nergens op."

Door de gesprekken op te nemen in podcastvorm, hoopt Rasker een beetje houvast te bieden aan mensen die zelf in een rouwproces zitten, maar net zo goed voor mensen die een rouwende vriend of vriendin hebben die ze beter willen begrijpen. "Veel mensen snappen het niet goed", zegt Rasker. "En dat snap ik best. Ik heb zelf ook de hulpeloosheid bij mijn vriendinnen gezien, die niet goed wisten wat ze met mij aan moesten. Maar tegelijkertijd kon ik het ze niet goed uitleggen, dat moet je omgeving ook begrijpen en accepteren dat je soms wat meer tijd nodig hebt."

Vraag er wél naar

Over het algemeen geldt dat er geen handboek is voor rouw – ook niet voor hoe je om moet gaan met mensen die rouwen. Maar als er één ding is wat in alle gesprekken terugkomt, is het dat je er wél naar moet vragen. "Behandel me niet alsof ik gek ben", zegt Rasker over dat gevoel. "Stap over je ongemak heen en vraag gewoon hoe het gaat. Als jij er niet naar vraagt, lijkt het alsof mijn verdriet er niet mag zijn."

Verdriet vermomt zich vaak als woede

Om die vragen minder beladen te maken, is het goed om het wat vaker over de dood te hebben. "We moeten het wat toegankelijker maken", vindt Rasker. En de podcast is er naar eigen zeggen een klein deurtje geopend. "Ik krijg veel ontroerende berichten van mensen die hebben geluisterd en voel me diep vereerd dat deze gesprekken een belangrijke rol kunnen spelen voor mensen."

Dag voor dag

Onlangs was het precies twee jaar geleden dat Renate Dorrestein overleed. "Van tevoren had ik er niet zo bij stilgestaan, we zouden een borrel met familie drinken en daarna gewoon weer door, dacht ik." Maar de dag erop werd ze wakker met een pesthumeur. "Pas rond een uur of 3 besefte ik me waar het mee te maken had. En ik herinnerde me wat mijn vriend Gijs van der Sanden in de podcast vertelde: 'Verdriet vermomt zich vaak als woede en als je boos bent, is dat een signaal. Je moet daarom niet vergeten stil te blijven staan bij het verdriet'. Dus ik ben op de bank gaan zitten met een pot thee, heb de begrafenismuziek aangezet en heb me toch een partij zitten huilen, niet normaal! Het is goed om even bewust te voelen en lief voor jezelf te zijn op zo'n moment."

Die ruimte moet je jezelf blijven gunnen, denkt Liesbeth Rasker. "Ik was altijd meer van het slag 'grote stappen, snel thuis'. Maar het is een proces en dat moet je de ruimte geven. Dag voor dag."

'Dag voor dag' is te beluisteren via alle podcast-apps. 

Lizzy van Hees

EVA OP INSTAGRAM