Close

Kennis maken: gitaar spelen

12 juni 2020 01:06 / Zelfontwikkeling
V Van nieuwe dingen leren krijg je energie. Maar hoe weet je waar je echt in wil investeren? In deze rubriek vragen we steeds kenners naar hun kennis: waar doe je die op als je het simpel wil houden, en waar kan je terecht als je the whole shebang zoekt? Met deze week een muzikale droom voor velen: zo leer je gitaar spelen.

Één ding wil Maarten van der Grinten, vakgroepvoorzitter Gitaar aan het Conservatorium van Amsterdam, in ieder geval gezegd hebben: muziek is een van de allermooiste dingen die er bestaan. “Een magisch iets. Muziek is essentieel, een communicatie die alles overstijgt. Kijk maar nu tijdens de crisis: mensen gaan op hun balkons staan om samen te zingen. Ongeacht leeftijd, achtergrond, religie of wat dan ook, muziek verbindt.”

En binnen die allesomvattende liefde, neemt de gitaar voor hem een bijzondere plek in. “Wat er zo leuk aan is, is dat je er vrij snel iets mee kan. Leer een paar akkoorden spelen, zing erbij en je klinkt direct als een band.” Zelf begon hij toen hij 11 was. “We hadden een gitaar in huis, op een dag ben ik gewoon gaan experimenteren. Al snel ging ik naar de muziekschool, waar ik het geluk had een geweldige leraar te treffen, die me in mijn golf van enthousiasme steeds op tijd weer iets nieuws leerde. Zeven jaar later ging ik naar het conservatorium en daarna nog een jaar naar de Manhattan School of Music in New York.”

'Iedere dag 20 minuten oefenen is geen overbodige luxe'

En nu is hij alweer jaren docent op datzelfde conservatorium waar hij ooit les had. Hij geeft Jazz Gitaar. “En dat is eigenlijk het leukste, want daarbij leer je de muziek echt te ontleden. Je leert improviseren, samen spelen met anderen, veel meer dan bij pop en klassiek.”

Wil jij ook jezelf leren begeleiden terwijl je zingt, een band beginnen of gewoon goeie sier maken bij het kampvuur? Dit is hoe je daarmee begint:

1. Low-key kennismaken

Allereerst maar even de verwachtingen een beetje temperen. Net als bij een taal, kun je muziek maar beter zo jong mogelijk leren. “Iemand die op z’n 7de is begonnen, heeft het beter in de vingers dan iemand die op z’n 11de is begonnen. En iemand die op z’n 18e aan het conservatorium begint, heeft meer belofte dan iemand die pas op z’n 24ste wordt toegelaten.” Maar dat je op je 37ste misschien geen virtuoos of professional meer wordt, hoeft je er natuurlijk in het geheel niet van te weerhouden om toch te leren spelen, puur voor je eigen plezier.

In de eerste plaats heb je natuurlijk een gitaar nodig en dan raadt Van der Grinten er eentje met nylon snaren aan. “In het begin ga je het sowieso aan je handen voelen, maar nylon is net minder pijnlijk dan staal.” Verder zijn discipline en doorzettingsvermogen je belangrijkste instrumenten. “Iedere dag oefenen is geen overbodige luxe, zeg 20 minuten per keer. Als je je nou voorneemt om vier akkoorden te leren en daar een paar weken lang dagelijks op te studeren, maak je een vliegende start.” Ook een leuk idee: beginnen op een ukelele. “Dat is eigenlijk een soort instapmodel gitaar. Het heeft maar vier snaren en is beperkt qua geluid, maar het is heel leuk om te spelen en je leert er echt wel wat van.”

Volgende vraag is dan natuurlijk hoe je die akkoorden überhaupt in de vingers krijgt en dan is, zoals zo vaak, YouTube een prima startpunt. “De gitaar kan, in tegenstelling tot veel andere instrumenten, puur op je ogen leren spelen. Als je ziet hoe iemand de grepen neemt, kun je dat, met een beetje muzikaliteit, zo nadoen.” Er zijn hele sites die daarop inspelen, door heel schematisch te laten zien waar je je vingers moet plaatsen voor een bepaald akkoord.

Noten leren lezen, is geen vereiste, dat hoeft alleen als je echt verder wil. “Het ligt eraan of je de gitaar alleen ondersteunend wil gebruiken voor bij je zang bijvoorbeeld, of dat je echt een op zichzelf staand liedje wil kunnen spelen.” In dat tweede geval is notenkennis handig.  

Zoek een liedje uit dat je graag wil leren spelen, zoek een tutorial erbij op YouTube en begin gewoon, raadt Van der Grinten aan. “Je merkt vanzelf of het te moeilijk voor je is.” Wel handig als het een liedje is dat je ook echt leuk vindt om te horen, want je gaat er ad infinitum naar luisteren.

2. Een tikkie intensiever

En dan nog, dat je de grepen goed neemt, betekent niet per se dat ze ook goed klinken. Niet iedereen is even muzikaal of heeft een goed ontwikkeld gehoor. Daarvoor kan je toch maar beter iemand mee laten luisteren. Op zoek naar een leraar dus! Maar waar vind je een goede?

'Een liedje dat je 3 keer op een podium speelt, heb je thuis misschien wel 3000 keer geoefend'

“Het beste kan je een conservatorium bij jou in de buurt bellen”, zegt Van der Grinten. Ze zitten door het hele land, van Rotterdam tot Enschede. “Daar kennen ze studenten en ex-studenten die lesgeven en dan weet je zeker dat iemand op de hoogte is van de laatste technieken. En dan ben je vaak het beste af bij iemand die Jazz studeert of heeft gestudeerd, want die zijn het meest allround.” Ook fijn: de prijs van de lessen redelijk en ze nemen graag de tijd voor je.

“Tijdens een les, leer je de dingen die YouTube je niet bij kan brengen. Timing, groove.” Dat gaat overigens lang niet zo lekker als je het coronaproof doet: “Als je les hebt via Skype bijvoorbeeld, zit er toch net een beetje vertraging op de lijn, zodat je niet echt goed samen kan spelen.” Gewoon afspreken dus, en op veilige afstand van elkaar gaan zitten.

3. Het diepe in

Want dat samen spelen is van groot belang als je verder wil komen. “Dat zit ‘m niet alleen in het spelen, maar juist ook in het luisteren.” Een leraar kan je vertellen wat je verbeterpunten zijn, maar als je echt goed wil worden, moet je je gehoor zo ontwikkelen dat je ook bij jezelf kan analyseren waar het nog aan scheelt. “Dat is een kwestie van kilometers maken en vergt heel veel geduld en discipline. En dan maar hopen dat het je niet gaat vervelen”, aldus Van der Grinten. “Een liedje dat je 3 keer op een podium speelt, heb je thuis misschien wel al 3000 keer geoefend.”

Daarnaast is dit ook de manier om de muziek je eigen te maken. “Vergelijk het met schrijven. Iemand kan je woorden aanleren en vertellen hoe je een zin opbouwt, maar het uiteindelijke verhaal moet toch echt uit jouzelf komen. Dat is met gitaar spelen niet anders.”

4. Down the rabbit hole

Stel je voor dat de gitaar je roeping blijkt, dan kan je natuurlijk naar het conservatorium of proberen door te breken op YouTube of met een eigen bandje. Maar, waarschuwt Maarten van der Grinten, veel geld ga je er niet mee verdienen. “Als je rijk wil worden, moet je niet van gitaar spelen je beroep maken. Veel professionals hebben er zelfs een baantje naast voor de vaste inkomsten.” En als je heel beroemd wordt dan? “Dat is gunstig omdat je vaker geboekt wordt en dus meer kan spelen, maar voor de rest is beroemd worden helemaal niet leuk. Muziek en geld mixen sowieso maar slecht.”

'Spelen voor publiek geeft een ongelooflijk gevoel van verbondenheid'

Dat komt, vervolgt hij, omdat we als maatschappij een verkeerde definitie hebben van ‘nut’. “We beoordelen de waarde van dingen op hoeveel geld het oplevert. Maar de output van muziek is niet op die manier te meten.” Iemand die z’n leven aan de gitaar wil wijden, moet dat dus doen uit passie, maar dan heb je ook meteen het mooiste beroep ter wereld. “Lesgeven hoort erbij, maar dat kan op zichzelf ook geweldig zijn. Er zijn dagen dat ik met mijn studenten op een prachtig niveau kan spelen en het is fijn om de liefde voor de muziek over te kunnen dragen.”

En het allermooiste is spelen voor publiek. “Zij reageren op jouw spel en jij reageert weer op hun reactie. Dat geeft een ongelooflijk gevoel van verbondenheid.” Wat dat betreft is muziek – puur en simpel – haar eigen beloning.  

Peper Hofstede