Close

2 podcasts die je een (hoognodige) geschiedenisles over slavernij geven

01 juli 2020 04:07 / Luistertip
'De plantage van onze voorouders'
'De plantage van onze voorouders'
O Op 1 juli wordt Keti Koti gevierd: de dag waarop slavernij door Nederland werd afgeschaft. Nu er meer aandacht lijkt te komen voor hedendaags racisme, is het ook tijd om eens écht goed te kijken naar ons koloniale verleden. Wij tippen twee podcasts die je daarbij op weg kunnen helpen.

Vandaag herdenken we de afschaffing van slavernij in Suriname en op de Nederlandse Antillen. Op 1 juli 1863, 157 jaar geleden, werd de Emancipatiewet aangenomen waardoor 45.000 tot slaaf gemaakte mensen vrijkwamen. Keti Koti betekent letterlijk: verbreek de ketens – echt een feestdag dus!

Toch kunnen we vraagtekens zetten bij deze vrijheid. Want zelfs na de invoering van de Emancipatiewet, werden de voormalig tot slaaf gemaakten verplicht om nog tien jaar – onder contract - op de plantage te blijven werken. En tot op de dag van vandaag speelt discriminatie een rol in onze maatschappij en is de ervaring van zwarte Nederlanders beduidend anders dan die van de witte bevolking.

En dus is Keti Koti een prima aanleiding om meer te leren over onze koloniale geschiedenis en de langdurende impact van slavernij. Deze twee podcastserie's nemen je mee terug in de tijd en bieden daarmee een nieuw perspectief op het heden:.

1. De plantage van onze voorouders

Wanneer radio- en podcastmaker Maartje Duin haar familiegeschiedenis induikt, komt ze er al snel achter dat haar voorouders in 1863 mede-eigenaar waren van een suikerplantage in Suriname. Na wat speurwerk op het familielandgoed en in een aantal openbare archieven ontdekt ze de naam van de plantage: Tout Lui Faut.

Wanneer Duin ontdekt dat veel van de tot slaaf gemaakten op deze plantage de achternaam Bouva droegen, gaat ze op zoek naar de nazaten van dit geslacht. Met succes: ze ontmoet Peggy Bouva en de vrouwen besluiten hun zoektocht samen voort te zetten. Zo wordt de familiegeschiedenis van Duin plotseling een gedeelde geschiedenis met het nageslacht Bouva, die de andere kant van de medaille kreeg toebedeeld.

Er ontstaat een mooie dialoog tussen Duin en Bouva en de familieleden aan weerszijden. Hoe praten we over het verleden, ook de stukken die beduidend minder mooi zijn? Duins moeder vraagt zich hardop af: "Dat verleden van een of andere ongezellige voormoeder van mij. Wat kan ik daar nou aan doen... dat dat een takkewijf was?"

En waarom kunnen we termen die vroeger als normaal werden gezien beter helemaal niet meer gebruiken, ook niet in onze geschiedschrijving? Peggy: "Als ik het n-woord zou uitspreken, zou ik erkennen dat ik geen wortels heb. Maar dat weiger ik te erkennen."

Luister 'De plantage van onze voorouders' hier.

2. 1619

In deze 6-delige podcast van The New York Times word je meegenomen in de Amerikaanse geschiedenis van slavernij. Ruim 400 jaar geleden werden de eerste Afrikaanse mensen vervoerd naar Virginia.

Het doel van de maker is om te laten zien hoe slavernij Amerika als land heeft gevormd. Wat betekende slavernij voor de Amerikaanse economie bijvoorbeeld? En hoe kan het dat een land dat in 1776 een onafhankelijke democratie werd, slavernij pas afschafte in 1865? En zelfs daarna duurde het nog honderd jaar voordat de meeste Jim Crow-wetten, die rassenscheiding in stand hielden, werden afgeschaft.

Deze geschiedenis heeft de basis gelegd voor het racisme dat we nu kennen en zien. De discriminatie die zich uit in politiegeweld tegen zwarte mensen, waarvan de dood van George Floyd het meest recente voorbeeld is.

Maar de podcast laat ook zien hoe Amerikanen eeuwenlang zwarte cultuur hebben geprobeerd wit te wassen. "Amerika hoorde complete artistieke vrijheid voor het eerst terug in zwarte muziek", volgens journalist Wesley Morris. "Behoorlijk ironisch aangezien deze muziek werd gemaakt door mensen die eeuwenlang geen vrijheid hebben gekend."

Je kan '1619' hier terugluisteren.

Beide series vertellen over een deel van onze geschiedenis dat meer aandacht verdient. Ongemakkelijk, tuurlijk, maar ook noodzakelijk en waardevol.

Lizzy van Hees