Close

J.K. Rowling & de trollende TERFS

09 juli 2020 12:07 / Controverse
H Haar Harry Potter-boeken maakten haar immens populair, maar de laatste tijd kan ze ook op flink wat weerstand rekenen: schrijver J.K. Rowling. Met haar tweets over wat 'een echte vrouw' definieert en haar steun voor TERFS jaagt ze heel wat mensen op de kast.

Dertien jaar na het afsluiten van haar wereldwijd populaire boekenreeks zaait de Harry Potter-auteur verdeeldheid met haar opvattingen, vooral onder de LGBTQ+-community. Ze is bepaald niet inclusief, in een tijd waarin steeds meer mensen dat wel belangrijk vinden. Maar de controverse stamt al van jaren terug: kijk maar naar dit overzicht van haar uitspraken en tweets die flink wat stof deden opwaaien. 

 2007

Het lijkt allemaal te beginnen in oktober 2007, net nadat ze Harry Potter and the deathly hallows, het laatste boek in de succesvolle reeks, publiceert. Het gaat - zoals verwacht - als zoete broodjes over de toonbank, en Rowling is ontzettend populair. Ze geeft dan ook een exclusieve Q&A in Carnegie Hall, New York, over het laatste boek. De zaal zit stampvol (jonge) fans, allemaal vol enthousiasme, bewondering en vragen.

En dan krijgt ze de volgende vraag: is Dumbledore ooit verliefd geweest? Haar antwoord - controversieel en opwindend in 2007 - luidt dat ze hem altijd heeft gezien als homoseksueel. De zaal verstomt, en dan komt er een applaus op gang. “This is a victory for homosexuality the world over,” schrijft een fan. En hoewel niet elke lezer blij is met haar opmerking, is het algemene gevoel positief. Pas later zou haar uitspraak door sommige fans gezien worden als ‘queerbaiting’, en als manier on meer aandacht voor haar boek te genereren.

2018   

Januari

We maken even een sprong in de tijd: naar 2018. De tweede film van Fantastic beasts and where to find them, de prequel van de Harry Potter-boeken, komt eraan en er zal onder andere een jonge Dumbledore in voorkomen. Sterker nog, de man waarvan Rowling altijd heeft volgehouden dat Dumbledore een relatie met hem zou hebben gehad, Grindelwald genaamd, komt óók voor in de film. Dit is hét moment om haar uitspraken uit 2007 hard te maken en te laten zien dat er ruimte is voor LGBTQ+-karakters in de door haar geschapen Harry Potter-wereld.

Maar nee, in een interview met Entertainment Weekly geeft de regisseur, David Yates, aan dat homoseksualiteit geen thema is dat in de film zal voorkomen, tot woede van de fans. Ook nu grijpen ze massaal naar Twitter om hun ongenoegen te uiten.

Maart

Rowling, inmiddels ook erg actief op Twitter, liket in maart een tweet die negatief spreekt over transgender vrouwen.

Aangezien je Twitterlikes openbaar zijn, komen haar fans erachter en laten ze haar duidelijk weten hier niet van gediend te zijn.

Waarom Rowling de tweet likete? Volgens haar agent had ze een ‘clumsy and middle-aged moment’, en likete ze de post per ongeluk door haar telefoon onhandig vast te houden

2019

Weer een sprong in de tijd! Ditmaal zijn we iets meer dan een jaar verder, en valt het twitteraar @sineadactually op dat Rowling wederom een ‘clumsy and middle-aged moment’ heeft gehad, namelijk door bekende transfoob Magdalen Berns te volgen op Twitter.

En Sinead is niet de enige die het opvalt dat de schrijver Berns is gaan volgen. 

December

2019 blijkt een jaar vol drama voor Rowling, want er vindt zich nóg meer ophef plaats. Nog voor het jaar om is tweet ze haar support voor Maya Forstater, een onderzoeker die haar baan verloor wegens een serie transfobische tweets .

De support van de schrijver voor Forstater schiet bij velen in het verkeerde keelgat, vooral bij fans die opmerken dat het niet de eerste keer is dat Rowling sympathiseert met zogenoemde TERFS, oftewel trans-exclusionary radical feminist.  

2020

Juni

En dan nu, veel ophef en meningen verder, lijkt de bom gebarsten. Op 6 juni tweet Rowling een link naar een artikel, en bekritiseert ze het gebruik van ‘people who menstruate’ in de titel.

 

Met haar tweet impliceert ze dat alleen iemand met een menstruatiecyclus gelijk staat aan een vrouw, waarmee ze elke vrouw die dat niet heeft - ongeacht de omstandigheden - wederom buitensluit van het vrouw-zijn. Rowling lijkt ervan overtuigd te zijn dat ‘biologische’ vrouwen de enige zijn die onder de noemer vrouw geschaard mogen worden, en dat alles daarbuiten niet meetelt. Volgers en fans ervaren haar opmerking als kwetsend, zoals te zien is in de comments.

Een dag later, op 7 juni, plaatst ze voor het eerst een expliciete mening over het onderwerp. In haar tweet trekt ze een harde lijn: volgens haar bestaan er twee geslachten, en is het onzin om dat te ontkennen. Door te zeggen dat er meer is dan die twee opties, zou de ‘realiteit waar vrouwen in leven wereldwijd worden vergeten’.

Een lang essay op haar tweets volgt, waarin ze uitlegt waarom ze zich op deze manier uitspreekt over sekse en gender. Ze schrijft onder andere over de tweets en woede van fans die ze ontving. Ook laat ze zich uit over het seksuele geweld dat zij in haar eerste huwelijk meemaakte, en hoe dat haar beeldvorming heeft beïnvloed. Ze spreekt haar waardering en liefde uit voor transmensen, en nuanceert haar standpunten, maar houdt tegelijkertijd vast aan het idee dat transvrouwen geen plek hebben in, bijvoorbeeld, kleedkamers voor vrouwen. Ze neemt afstand van de term TERF, maar is het op sommige vlakken duidelijk wel met die beweging eens. Het is een lang stuk, maar zeker de moeite van het lezen waard als je benieuwd bent naar haar afwegingen - of je het er nou mee eens bent of juist niet. 

Sinds het schrijven van haar essay is haar Twitteraccount actiever dan ooit, al draait het nu voornamelijk om kindertekeningen. Linksom of rechtsom, de schrijver houdt de gemoederen al jaren bezig, en met het oog op haar activisme online ziet het er naar uit dat dat nog wel even door zal gaan.

Marije Roorda