Close

Het zalig falen, met Tatjana Almuli

11 augustus 2020 11:08 / Persoonlijke groei
Tatjana Almuli
Tatjana Almuli
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niét goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Misschien ken je Tatjana Almuli (29) van haar boek 'Knap voor een dik meisje' dat vorig jaar uitkwam, of van haar deelname aan 'Obese' in 2015 – waarmee ze maar liefst 60 kilo afviel. Tegenwoordig werkt ze als fotograaf, journalist én schrijft ze haar tweede boek, maar vroeger droomde Tatjana van een leven op de bühne. Een droom die volop werd aangemoedigd op school.

Waar kwam die droom van het podium vandaan?

"Ik heb mijn hele leven op de vrije school gezeten en al mijn creatieve uitspattingen werden daar enorm gestimuleerd. 'Ga maar doen,' zeiden ze dan, 'je bent supergetalenteerd'. Zo mocht ik vaak solo's zingen en kreeg ik altijd hoofdrollen met schooltoneel. Het voelde als mijn roeping, dat klinkt misschien wat overdreven, maar bij momenten voelde dat echt zo. Dit is waarom ik op de wereld ben, dat geloofde ik."

'Straks, na de middelbare school begint mijn leven echt'

"Van zingen in het Muziekgebouw aan 't IJ of optreden in de Westerkerk: die kansen heb ik al vroeg gekregen. En ik heb zelfs een muziekstuk gecomponeerd en vervolgens opgevoerd in het Concertgebouw. Natuurlijk was ik af en toe bang of onzeker: kan ik dit wel? Maar doordat ik zo werd aangemoedigd en zoveel vertrouwen voelde van mijn leraren en omgeving, ging ik er toch altijd weer staan. Als je eenmaal staat te zingen, is het gevoel dat door je lijf stroomt zo overweldigend, dan ebt de onzekerheid snel weg."

Logische keuze om daarmee verder te gaan, toch?

"Absoluut. Ik dacht: of ik moet naar het conservatorium of naar de theaterschool. Omdat ik weinig had met de theoretische kant van muziek, besloot ik dat het de theater- en kleinkunstacademie moest worden. In mijn hoofd zag ik deze opleiding als het summum. Als je dáár kan studeren, is dat de hemel op aarde, dacht ik. Al mijn pijlen waren daarop gericht."

Geen plan B?

"Totaal niet. Dat komt misschien ook doordat mijn moeder overleed toen ik 16 jaar was. Op dat moment was ik niet compleet gevloerd door verdriet, maar mijn broertje, zusje en ik werden alle drie bij andere pleeggezinnen ondergebracht – en dat waren niet de leukste jaren. Ik heb de kleinkunstacademie daarom nóg groter en belangrijker gemaakt. Een superidyllische plek. Straks, na de middelbare school, kan ik eindelijk daar naartoe. Dan begint mijn leven echt."

"Natuurlijk vond ik het ook best spannend of eng, maar ik had echt de overtuiging dat het me wel zou lukken. En in die tijd duwde ik mijn emoties sowieso weg, vooral na mijn moeders dood vond ik het moeilijk negatieve gevoelens toe te laten. Na mijn eindexamen besloot ik een vooropleiding te doen en dat was even andere koek."

Wat gebeurde er?

"De vrije school was een warm bad vergeleken met de echte wereld. Ik kwam erachter dat er heel veel mensen waren met hetzelfde talent als ik óf beter, terwijl ik altijd het gevoel had gehad dat ík bijzonder was, dat mijn talent groter was dan dat van anderen. Het enige wat mij overduidelijk onderscheidde van de anderen, was hoe ik eruitzag. Er waren verder alleen maar mensen die wit, dun en jong waren. Ik voldeed daar niet aan met mijn dikke lichaam."

"Tijdens die lessen en mijn audities werd ik niet langer de hemel in geprezen, maar heel erg met m'n neus op de feiten gedrukt. 'Met dit lichaam ga je niet aangenomen worden', zeiden docenten. Het ging niet meer over wat ik wel of niet kon, maar over dat lichaam."

Heb je nog wel auditie gedaan uiteindelijk?

"Ja, ik heb op meerdere plekken auditie gedaan en in Amsterdam kwam ik het verst. Na de tweede ronde kreeg ik een brief dat ik niet was aangenomen. Dat voelde als zo'n groot faalmoment. Ik betrok het heel erg op mezelf omdat ík te dik was. Ik had minder moeten eten, ervoor moeten zorgen dat ik er ook zo uitzag als de rest, dan was het wel gelukt, dat geloofde ik heilig. Uiteindelijk weet je dat nooit helemaal zeker, het is niet alsof er in mijn brief stond: 'Je bent niet aangenomen, want we vinden je te dik'. Misschien was ik überhaupt niet goed genoeg."

Weet je nog wat er tijdens de audities tegen je werd gezegd? Of welk gevoel je had?

"Niet precies. Ik weet wel nog welk lied ik heb gezongen tijdens de eerste auditieronde in Amsterdam: 'De verzoening' van Frank Boeijen. Dan zitten er drie mensen tegenover je die vragen of je het nog een keer kan zingen, maar dan op een andere manier. Tijdens de tweede ronde moest ik ook samen met anderen spelen, dan oefen je een monoloog, een dialoog en je moet een stuk zingen, terwijl er allemaal beoordelaars rondlopen. Volgens mij werd in Amsterdam niet echt iets gezegd over hoe ik eruitzag, het was meer een gevoel. Dat ik de enige was die buiten het stereotype plaatje viel.

In Utrecht werd wel tegen me gezegd dat ik niet alle bewegingslessen mee zou kunnen doen met mijn gewicht. Dan weet je meteen: oké, ik ben afgeschreven."

Wat heeft het je geleerd?

"Dat het media- en theaterwereldje heel normatief en conservatief is. In eerste instantie is het vooral belangrijk dat je een conventioneel aantrekkelijk uiterlijk hebt. Dat zie je ook als je naar bekende Nederlandse actrices kijkt, ze zijn vrijwel allemaal slank, op een paar uitzonderingen na. Dat is geen inclusieve representatie van hoe Nederland eruitziet."

'Ik was de enige die buiten het stereotype plaatje viel'

"Zelf ben ik er echt een paar jaar kapot van geweest dat ik niet werd aangenomen en ik durfde letterlijk en figuurlijk mijn stem niet meer te laten horen. Alles wat ik wilde en dacht te kunnen viel ineens weg, wat blijft er dan over? Ik wist niet meer wat ik met m'n leven wilde doen, maar op persoonlijk vlak raakte ik ook iets kwijt. Zingen was heel lang de enige manier waarop ik me kon uitdrukken, een verhaal kon vertellen. En dat kon ik niet meer."

Waarom had je daar muziek voor nodig?

"Het is voor mij heel moeilijk om echt in contact te zijn met m'n gevoel. Ik heb best een moeilijke jeugd gehad, de dood van mijn moeder is een heel aanwijsbaar moment, maar eigenlijk speelde er daarvoor al van alles. Toen ik 10 jaar was, heb ik een eetstoornis ontwikkeld en kreeg ik steeds meer last van eetbuien. Daardoor kwam ik alleen maar verder van m'n gevoel af te staan. De enige momenten dat ik wel emotie voelde, waren tijdens het zingen. Of het nou tijdens zangles of op het podium was, dan voelde ik het stromen."

'Zelfs dít stukje van mij mag er niet meer zijn'

"Doordat ik na die auditie werd afgewezen, heb ik jarenlang niet meer durven zingen. Zelfs dít stukje van mij mag er niet meer zijn, dacht ik. Zelfs hierin ben ik niet goed genoeg. Die angst om niet goed genoeg te zijn komt uit mijn jeugd. Ik heb een onveilige thuissituatie gehad waar ik altijd op mijn hoede was. Er was en is niet echt een basis om op terug te vallen, dat voelde ik toen pas voor het eerst écht. Eerst duwde ik mijn gevoel altijd weg, nu overstroomde het.

Die periode heeft misschien wel drie jaar geduurd en op een gegeven moment kreeg ik een depressie, die dusdanig heftig was dat ik drie keer in de week naar dagbestedingstherapie moest. Ik kan het niet anders omschrijven dan een zwart gat. Dan wist ik nog wel: ik moet dingen proberen, maar ik kon totaal niet verzinnen wat of waar ik moest beginnen. Die onverschilligheid was misschien wel het ergste, al sloeg soms ook de paniek toe: ik krijg nooit een normaal leven, het heeft allemaal geen zin. Misschien is dat ook wel een soort rouw geweest."

Over je moeder?

"Ja, onder andere, hoewel ik nu denk dat ik nooit écht om dit grote verlies heb gerouwd. Tijdens mijn depressie probeerde ik vooral m'n hoofd boven water te houden, maar ik miste haar wel extra in deze periode, omdat zij toch een veilige haven was voor ze overleed. Toen ik 16 was, kreeg mijn moeder voor de tweede keer kanker. Ze had eerder al huidkanker gehad, maar toen ze beter was, is ze vervolgens nooit meer naar controles gegaan. Heel erg van de struisvogelpolitiek, zal ik maar zeggen. En ze heeft zich de tweede keer ook niet laten behandelen, omdat ze zelf geloofde in de kracht van alternatieve geneeswijze. Ze is toen binnen een half jaar overleden en had de wens dat wij bij mensen zouden gaan wonen die we al kenden. Omdat het allemaal zo snel is gegaan, was het vrij onmogelijk om één gezin te vinden waar wij alle drie terecht konden. Dus we zijn bij verschillende kennissen, familieleden en vrienden gaan wonen."

"Nu heb ik een goede band met mijn pleegouders, maar toen ik jonger was, vond ik het moeilijk om een band met ze op te bouwen. Ik vertrouwde eigenlijk niemand en was altijd bang dat mensen me in de steek zouden laten. Dat komt misschien ook door wat ik heb meegemaakt. M'n vader was ook niet meer in beeld omdat hij manisch-depressief was en heel agressief kon zijn. Achteraf denk ik dat veel van dat onverwerkte leed meespeelde tijdens m'n depressie. Het wel anderhalf jaar geduurd voordat ik er weer een beetje uitkwam."

Kan je iets of iemand aanwijzen waardoor je er uiteindelijk bovenop kwam?

"Veel therapie, dat sowieso. Ik ben nog steeds heel hard aan het werken om een basis voor mezelf te creëren die ik van huis uit niet heb. Iets om op terug te vallen. Toen ik 21 was, kreeg ik voor het eerst een echt goede therapeut. Die probeerde te achterhalen waarom zingen en theater zoveel voor me betekenden. Samen kwamen we erachter dat het te maken had met verhalen vertellen, mezelf en anderen herkenning of troost bieden. Dat was een eerste puzzelstukje in de goede richting en op een gegeven moment realiseerde ik me: ik kan ook Nederlands gaan studeren, me verdiepen in literatuur en gaan schrijven. Het voelde uiteindelijk als een logische keuze en ik had een nieuw doel en eindelijk weer een beetje richting in mijn leven."

Wat deed die studie met je zelfvertrouwen?

"Na de depressie kon ik iets helderder nadenken, dat scheelde. En ik werd gelukkig van lezen en van korte verhalen en gedichten schrijven. Ook dat is een goed begin. In m'n eerste jaar had ik meteen twee docenten die ik heel leuk vond: één ouwe rot in het vak, die ik persoonlijk fan-tas-tisch vond, maar die alleen aardig tegen studenten was die hij mocht. Gelukkig hoorde ik daarbij, haha. Ik haalde ook goede cijfers voor de vakken die ik leuk vond, dat helpt ook voor je zelfvertrouwen."

Wist je toen al dat je zelf een boek wilde schrijven?

"De wens om ooit een roman te schrijven was er zeker, maar dat gold denk ik voor 90 procent van mijn medestudenten Nederlands, dus het voelde lange tijd als een soort onrealistische droom. Op dat moment had ik ook nog een grotere droom of doel: afvallen. Die kwam uit toen ik meedeed aan het tv-programma 'Obese' en 60 kilo afviel. Maar het voelde anders dan ik me had voorgesteld; het afvallen nam mijn hele leven over. Ik moest twee keer per dag sporten met een personal trainer, had gesprekken bij de psycholoog en met een voedingsconsulent. Er werd gefilmd voor het programma, maar ik moest zelf ook een soort videodagboek bijhouden. Studeren en afvallen, veel meer was er niet.

Mijn resultaten lijken voor de buitenwereld heel succesvol, maar zo voelde het niet. Na 'Obese' werd afvallen een soort obsessie: ik bleef zes keer in de week sporten en at soms zo weinig dat ik bijna flauwviel. Ondertussen was het afvallen opgehouden, dus dat maakte het extra frustrerend. Hoe kan het nou dat er niets gebeurt, terwijl ik zo m'n best doe?"

'Ondertussen lag ik 's avonds in bed te janken omdat ik me helemaal niet beter voelde'

"Ik kreeg ook steeds meer het gevoel dat iedereen op me lette en bezig was met m'n gewicht. Alsof iedereen naar mij keek in de sportschool en in m'n omgeving vroegen mensen ook steeds of ik alweer een kilo kwijt was. Toen ik op een gegeven moment zelfs aankwam, voelde dat echt als een dieptepunt."

Vergelijkbaar met falen?

"Zo voelde het wel, al ben ik uiteindelijk bij een arts geweest die ontdekte dat ik een genetisch defect heb waardoor mijn hongergevoel, verzadiging en stofwisseling niet goed zijn gereguleerd. Niet zo gek dat ik niet verder afviel, want of ik nou tien croissants eet of helemaal niets: voor mij voelt het vanbinnen hetzelfde. En wat ik eet, verbrandt mijn lichaam veel minder snel dan de gemiddelde persoon. Het voelde misschien als falen, maar ik kon er niet veel aan doen op dat moment. En sinds februari gebruik ik medicatie, waardoor ik me voor het eerst verzadigd voel na een maaltijd, en m'n stofwisseling is nu ook een stuk hoger."

"Ik heb geen spijt van mijn deelname aan het programma, omdat het op dat moment echt als de juiste keuze voelde. Maar ik vind het wel moeilijk om te beseffen hoe ik over afvallen en dik zijn dacht in die periode. Als ik dit doe en het lukt, dan gaat mijn leven écht beginnen, dat geloofde ik heilig. Het leven wordt makkelijker, ik word succesvol en mensen vinden me leuker. Maar toen ik die 60 kilo kwijt was, gingen sommige dingen weliswaar makkelijker, maar verder was er niets veranderd. Dat heeft mijn ogen geopend."

In welke zin?

"Dikke mensen worden vaak gediscrimineerd, snel weggezet als lui, ongedisciplineerd, ongezond en lelijk. Toen ik was afgevallen, werd ik minder gediscrimineerd, maar mentaal ging het helemaal niet beter. Ik had zo gehoopt dat ik meer zelfvertrouwen zou krijgen, maar dat gebeurde niet. Over dat gevoel en die inzichten wilde ik een verhaal maken.

Ik zie mijn ervaring als een bevestiging van hoe mensen naar me keken. Zelfs familieleden en vrienden zijn gefocust op je uiterlijk. 'Wat zal je gelukkig zijn nu', werd er na 'Obese' tegen me gezegd – en ondertussen lag ik 's avonds in bed te janken omdat ik me helemaal niet beter voelde. Op een gegeven moment besefte ik dat mijn mislukte gevoel voortkomt uit onze maatschappij. Kijk naar de finale van 'Obese', waarin ik over een catwalk moest lopen, terwijl iedereen stond te klappen. Wat zegt dat? Afvallen is goed, een knappe prestatie, en als je dik bent, ben je geen geslaagd mens."

'Ik vind het belangrijk om op te komen voor dikke mensen'

"Toen ik eenmaal inzag waarom ik zo graag dun wilde zijn, was dat een heftig besef. Maar ik werd er ook strijdlustig van. Hoe fucked up is het dat we allemaal zo denken?"

Heb je nu vrede met je lijf?

"Ik geloof niet in een vaststaande staat van zijn, volgens mij zijn acceptatie en geluk fluïde. De ene keer voel je het meer dan de andere keer. Maar vorige week zat ik in mijn bikini aan het zwembad en hoewel ik dat vroeger misschien niet had gedurfd, doet het me nu niet meer zoveel. De ene dag vind ik mezelf mooier dan de andere, maar dat heeft iedereen. Ik probeer vooral op een neutrale manier naar mijn lichaam te kijken in plaats van te focussen op esthetiek. Ik ben blij dat ik me over het algemeen steeds minder zorgen maak of mensen naar me kijken. Mijn schaamte is minder, volgens mij heeft m'n boek ook bijgedragen aan deze fuck it-modus. Ruimte innemen en voor jezelf opkomen doet veel voor zelfacceptatie."

Lekker bodypositief?

"Ik vind het belangrijk om op te komen voor dikke mensen, omdat je die stemmen minder hoort in het publieke debat of in de media. In ieder geval niet vanuit de ervaring van iemand die dik is. Maar ik ben geen vlaggendrager voor de beweging, ik probeer mezelf en mijn omgeving alleen bewust te maken van de vooroordelen die er zijn. Het zou mooi zijn als we ons daarvan kunnen bevrijden. Dat we het eerst hebben over wat iemand doet of heeft bereikt, dan kunnen we de vraag of iemand aantrekkelijk is volgens mij wel achterwege laten."

En zing je weer?

"Ik zing sinds een paar jaar wel weer low key, meer voor mezelf omdat ik het miste. Maar ik vind mijn stem op dit moment niet goed genoeg om zomaar op een podium te gaan staan, ook omdat ik al jaren geen zangles heb gehad. Wie weet... One day."

Op de redactie zijn we ontzettend fan van de podcast 'How to fail' van de Britse schrijver Elizabeth Day. In deze ode aan falen interviewt de schrijver iedere week iemand over drie cruciale momenten waarop het misging. De podcast vormt de inspiratiebron voor deze rubriek en is enorm de moeite waard om naar te luisteren.

Lizzy van Hees