Close

Margaret Krijnen schreef Een boekkie troost: ‘We doen te spastisch over de dood

14 augustus 2020 03:08 / Zelfontwikkeling
Margaret Krijnen
Margaret Krijnen
Z Zodra het over de dood gaat, schieten we collectief in een kramp: wat moeten we er in godsnaam over zeggen? Margaret Krijnen verloor in korte tijd haar kindje en haar ouders en ondervond het aan den lijve. En dus schreef ze er een luchtig boekje over.

Dat het kindje niet helemaal gezond zou zijn, wisten ze van tevoren. Maar toen Lars, de tweede zoon van Margaret en haar man, geboren werd, bleek zijn afwijking zo ernstig dat hij niet verder kon leven. Vijf uur na zijn geboorte overleed hij, in haar armen. Kort daarop – een week na de begrafenis van Lars – zijn ze terug in het ziekenhuis: haar moeder belandt op de intensive care met kanker in haar dikke darm. En als zij een jaar later overlijdt, duurt het niet lang voordat het volgende verlies zich aandient: negen maanden daarna sterft haar vader aan de gevolgen van de ziekte van Alzheimer. Drie keer intens verdriet in twee jaar tijd, hoe gaat een mens daarmee om?

Nou, nuchter, vindt Margaret Krijnen (51). Vorige week kwam Een boekkie troost uit, een bakkie troost voor de ziel. Het is bedoeld als houvast in de complete chaos die het rouwproces heet. Niet alleen wil Krijnen dat we allemaal makkelijker gaan praten over de dood, ook wil ze graag dat we het gouden randje gaan zien van het definitieve afscheid en alles wat daarbij komt kijken. Hoe zwaar het ook was, ze vond ook schoonheid en liefde tussen al dat verdriet. En daarom vertelt ze nu aan mensen wat ze destijds zelf zo graag had willen horen: het wordt beter.

Waarom voelde jij dat dit boek er moest komen na de dood van jouw dierbaren?

"Ik had toentertijd allerlei behoeftes, het meeste nog aan contact, maar je hebt een dood kind. Daar valt iedereen bij stil. Zo'n vroegtijdige dood, dat klopt gewoon niet, wat valt daar over te zeggen? En alsof dat niet lastig genoeg is, worden mensen ook enorm geconfronteerd met hun eigen angst. Ze denken: 'Als mijn kind maar niet overlijdt'. En dus gaan mensen voorzichtig met je om, bang om iets verkeerds te zeggen. Toch had ik daar wel veel behoefte aan, aan een bepaald soort luchtigheid ook. Zoals Robby Williams zingt: 'I want to contact the living'."

En ook de bestaande literatuur op dit vlak kon jou niet verder helpen?

"Nee, ik had niet zoveel op met de vele boeken in verschillende tinten lila met een hele hoop vlinders op de voorkant gedrukt. Daarom heb ik een totaal ander boek geschreven. Het gaat niet over het stemmige, maar over de keiharde chaos waar je in een terecht komt. Het is een werk geworden met een lach en een traan. Mensen vertellen mij dat ze de ene pagina niet meer bijkomen van het lachen, en de andere pagina juist moeten huilen.

Op de voorkant zie je alle ingrediënten van Een boekkie troost, de chaos van het rouwproces wordt hier goed afgebeeld. Maar je ziet bijvoorbeeld ook een bord pasta, want het is altijd een goed idee om eten langs te brengen. Ik kon dat destijds ontzettend waarderen. Aan het eind van het boek kun je meer van dit soort concrete tips vinden. Zo is het ook een soort handboek geworden voor mensen die willen weten hoe ze moeten omgaan met iemand die een dierbare verloren heeft."

Luchtig zijn over de dood, hoe doe je dat?

"Natuurlijk is het niet leuk als iemand doodgaat, maar dat betekent niet dat alles zo beladen moet zijn dat je niets meer kan zeggen. Als je dierbaren sterven heb je diep verdriet, en het is dan juist fijn als anderen jouw emoties bevestigen. Anders kan je stikken in je eigen ongeluk, het blijft dan in je hoofd rondmalen. Erover praten geeft lucht.

Wees dus niet bang om iets verkeerds te zeggen, en als je dat spannend vindt, doet een knuffel of iemand even vasthouden ook heel veel. Nee, je kan toch wel wat verkeerds zeggen. Zeg niet: 'Heb je het al een plekje gegeven?' Of: 'Mijn opa is ook onlangs overleden, dus heb ik het ook zwaar.' Verdriet is geen wedstrijd en bovendien is dit allemaal nietszeggende, gebakken lucht. Wat je wél goed kan zeggen, is: 'Jezus, wat is dit toch ongelofelijke klote.' Lekker op zijn Nederlands. Zo erken je iemand zijn gevoel, en dat is erg belangrijk."

Je noemt in je boek ook mooie kanten aan het overlijden van jouw dierbaren. Wat moet ik mij daarbij voorstellen?

"De dood zit in een verdomhoekje. Wanneer zit je nou rustig aan de keukentafel en praat je over wat voor bloemen en muziek je zou willen op je begrafenis? Terwijl zo'n sterfproces ontzettend mooi kan zijn, voor iemand zelf én zijn of haar naasten. Alle onzindingen vallen namelijk even weg, er blijft alleen een hele pure vorm van verbinding over. Na iemands overlijden zit je bijvoorbeeld aan de keukentafel en biedt iemand aan om Chinees te halen. Tijdens het eten is iedereen even gelijk, het is dan allemaal zo écht. Die echtheid staat ook beschreven in mijn boek. Ik kon vroeger gebukt gaan onder de ondraaglijkheid van het alledaagse bestaan en nu denk ik: 'Waar maakte ik me toen eigenlijk druk over'."

'Het klinkt gek, maar probeer ook te genieten'

"Verder voelde de steun die ik ontving van naasten aan als een warm bad. Ik vergeet nooit meer hoe ontroerd ik was door iemand die opeens voor mijn neus stond met een boodschapje. Of dat bord pasta. Dat vergeet je nooit meer, dus probeer ervan te genieten. Hoe gek dat ook klinkt. Wees bewust van hoeveel energie mensen in je steken, en hoe je gekoesterd wordt. Probeer het mooie te zien." 

Wat voor advies zou jij nog willen meegeven aan iemand die een dierbare verliest?

"Ten eerste, emoties gewoon laten komen zoals ze komen. Schaam je er niet voor, en onthoud dat de ergste emotie altijd binnen twintig minuten weg is. Je gaat echt niet verzuipen in je verdriet, maar als je een dag je bed niet uitkomt, is dat ook prima."

Ten tweede, zorg dat de overledene levendig blijft. Ik krijg bijvoorbeeld nog elk jaar kaartjes voor Lars zijn verjaardag. En over mijn moeder en vader praat ik ook nog veel. De relatie met je ouders verandert ook nog na hun overlijden. Jij ontwikkelt je verder, dus je relatie tot hen ook. Misschien kijk je bijvoorbeeld heel anders op een bepaald voorval terug, omdat je nu andere inzichten hebt. Voor mij blijft hun energie bij mij betrokken. Ik denk dat we sowieso nog heel weinig weten over de dood. Wat dat betreft zitten we echt nog op niveau 'de aarde is plat'.

Wil jij dit boeiende boek over het rouwproces graag lezen? Klik dan hier!

Frederique Rote

LEES MEER OVER