Close

Borsten fotograferen & levens redden

26 augustus 2020 03:08 / Carrière
Bianca Jongbloets aan het werk
Bianca Jongbloets aan het werk
N Nu je overal hoort over heftige ontslagrondes en stijgende werkloosheid, valt de oproep van Bevolkingsonderzoek behoorlijk uit de toon: zij zijn juist hard op zoek naar verse mammolaboranten. Maar wat houdt dat werk in?

Marja Hurxkens (61) werkt al een kwart eeuw bij Bevolkingsonderzoek. Ze kwam ooit van de röntgenafdeling van het ziekenhuis en groeide uit tot manager bij een van de vijf regio’s voor borstkankerscreening. Dat ze al zo lang op dezelfde plek werkt, zegt wat over hoe leuk het is. “Doordat je helpt bij het zo vroeg mogelijk opsporen van kanker, help je ook echt bij het redden van levens. En dat doe je ook nog eens met een heel hecht team. Het is niet alleen waardevol werk, maar ook heel erg gezellig.”

Maar dat het zo leuk is, is momenteel ook onderdeel van een probleem: er gaan heel veel collega’s ongeveer tegelijk met pensioen. Tijd voor nieuwe aanwas dus. “We kunnen natuurlijk mensen die nu al in ziekenhuizen werken goed gebruiken,” vertelt Hurxkens, “maar zijinstromers zijn ook van harte welkom om te komen kennismaken.” Wie al een röntgendiploma heeft, krijgt alsnog een uitgebreide training van zes weken. Voor wie uit een heel ander werkveld komt, is er een opleiding van twee jaar – die wordt voor je betaald en je krijgt vanaf de start al een salaris.

'Het voelt nooit als lopendebandwerk'

Een luxe in deze tijden, maar nieuwe mammolaboranten zijn dan ook broodnodig. Per jaar krijgen 1,3 miljoen vrouwen een oproep en ruim driekwart van hen komt zich laten onderzoeken. Dat gebeurt op 10 vaste locaties en in 59 mobiele units, van die grote witte bussen die door het hele land rondreizen. “We proberen de drempel om te komen zo laag mogelijk te houden”, aldus Hurxkens, en dat betekent: zo dicht mogelijk bij mensen in de buurt gaan staan.

Hoe het er daar binnen aan toe gaat, weet Bianca Jongbloets (50), die als sinds 2004 bij Bevolkingsonderzoek werkt. “Ik werkte in een ziekenhuis, maar toen ik kleine kinderen had, wilde ik wat meer regelmaat. Dat kon als mammolaborant. De intentie was om na een paar jaar weer verder te kijken, maar het is zo leuk dat ik nooit meer ben weggegaan.” Per dag ziet een gemiddelde laborant wel 22 vrouwen, maar dat vindt ze er meteen ook zo mooi aan: “Je hebt in die korte tijd echt contact met iemand. Onze cliënten zijn vaak onzeker of nerveus, je moet ze geruststellen en het proces zo aangenaam mogelijk maken. Tegelijkertijd moet je heel zorgvuldig te werk gaan. Het voelt nooit als lopendebandwerk.”

Met het onderzoek worden jaarlijks tussen de 850 en 1075 levens gered

Je draagt dan ook een behoorlijke verantwoordelijkheid. De meeste vrouwen die zich laten testen hebben geen klachten. De foto’s moeten volgens een heel precieze methode worden genomen, zodat eventuele veranderingen in het borstweefsel bij de volgende screening duidelijk zichtbaar zijn. Slechtnieuwsgesprekken hoeven de laboranten nooit te voeren. Jongbloets: “Dat is niet aan ons. Ik heb weleens gehad dat iemand vrolijk over haar aanstaande vakantie zat te vertellen, terwijl ik op de foto al kon zien dat het niet goed zat. Ik wist dat die vakantie misschien wel helemaal niet zo leuk zou worden, maar daar laat ik dan niks van merken. Daar zijn we op getraind, gezicht in de plooi. De foto’s worden beoordeeld door twee radiologen, zij bepalen of een vrouw verder onderzocht moet worden en dat bericht komt dan ook van hen.”

Van elke 1000 vrouwen die deelnemen aan het onderzoek, worden er gemiddeld 22 doorverwezen voor verder onderzoek in het ziekenhuis, soms omdat er meer informatie nodig is, soms omdat er direct aan borstkanker wordt gedacht. Van deze doorverwezen vrouwen blijkt bijna een derde het daadwerkelijk te hebben. Over de ruim 25 jaar dat het Bevolkingsonderzoek voor borstkanker wordt uitgevoerd, vertelt Marja Hurxkens, is gemeten dat er gemiddeld tussen de 850 en 1075 levens per jaar worden gered, doordat de ziekte in een vroeg stadium wordt ontdekt.

“Dat is het allerbelangrijkste aan het werk en ook de reden dat onze collega’s zo bevlogen zijn. Je maakt echt een verschil”, zegt ze. Bianca Jongbloets beaamt dat: “Je werkt heel zelfstandig en dat maakt het ook verantwoordelijk werk: je moet steeds weer zorgen dat de vrouwen zich zo veel mogelijk op hun gemak voelen én dat de radiologen alle informatie krijgen die ze nodig hebben. Je draagt echt iets bij.”

Spreekt het vak van mammolaborant je aan en heb je interesse om de opleiding te volgen? Dan vind je hier meer informatie.

Bevolkingsonderzoek

In Nederland richt het bevolkingsonderzoek zich op drie soorten kanker: borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker. Voor de borstkankerscreening worden vrouwen tussen de 50 en 75 jaar iedere twee jaar opgeroepen om foto’s te laten maken. Over de hele linie genomen krijgt in ons land 1 op de 7 vrouwen borstkanker, een deel daarvan wordt dus via het bevolkingsonderzoek ontdekt.

Peper Hofstede