Close

Wat dromen voor je kunnen doen (als je zelf de regie neemt)

21 september 2020 12:09 / Zelfontwikkeling
H Hardnekkige nachtmerries en bizarre situaties: onze dromen zitten vol boodschappen en signalen. Volgens expert Tim Post is het zonde om die weg te zetten als zweverig. Sterker nog: als jij je dromen leert sturen, is dat een handig stuk gereedschap voor zelfontplooiing.

We maken het allemaal weleens mee: je schrikt midden in de nacht wakker en herinnert je iets over een slingerende rit door de bergen, samen met een collega, in de auto van je oude buurvrouw. Gek, oké. Maar het is een droom. Soms lukt het nog net om dit soort dromen 's ochtends na te vertellen, maar heel vaak herinneren we ons er naderhand totaal niets meer van.

Zonde, vindt droomexpert Tim Post, want dit soort levendige dromen zijn het perfecte materiaal voor lucide dromen, het type droom waarbij je tijdens het slapen al beseft dat het een droom is. Dat bewustzijn zorgt ervoor dat je zelf de touwtjes in handen hebt over waar de droom naartoe gaat. Waar die auto heen rijdt, of wat jij en je collega van plan zijn. De meest populaire lucide dromen? "Vliegen staat op nummer één", zegt Post.

'Het was eerder beangstigend dan bevrijdend'

Zelf had Post zijn eerste lucide droom toen hij een jaar of 7 was. Hij had een nachtmerrie en maakte zijn moeder wakker om daarover te vertellen. "Zij zei dat de droom niet echt was, maar een fantasie." Vervolgens ging hij weer naar bed en ging de nachtmerrie verder, maar op dat moment besefte Post dat het niet echt was. "Als kleine Tim had ik nog geen idee wat ik daarmee moest. Het was eerder beangstigend dan bevrijdend." Pas toen hij zich realiseerde dat je dromen kan sturen, voelde lucide dromen als een ultieme vorm van vrijheid.

Benut je dromen

Volgens Post beseffen veel mensen niet dat iets een lucide droom is. Maar of je het nou weet of niet, de kans is groot dat jij ook zo nu en dan in de drivers seat zit van je dromen. "Gemiddeld hebben mensen eens per maand een lucide droom", vertelt Post. "En kinderen tussen de 6 en 9 jaar hebben buitengewoon veel lucide dromen. Dat komt hoogstwaarschijnlijk omdat ze zich op die leeftijd metacognitief ontwikkelen, ze worden zich ervan bewust dat de ervaring die ze beleven gegrond is in een droom."

Wanneer volwassen mensen lucide dromen beleven, wordt dat soms weggezet als zweverig. Die associatie moeten we doorbreken, vindt Post. "Er wordt keihard onderzoek gedaan naar lucide dromen. En als je de techniek leert toepassen, kan je jouw dromen benutten." Zie het als een stuk gereedschap voor zelfontwikkeling.

Grenzeloze creativiteit

Je kan lucide dromen inzetten voor vier verschillende doeleinden: regie, repetitie, angsten overwinnen en zelfontplooiing. "De eerste is de meest basale", zegt Post. "Als je eenmaal droombewust wordt, weet je dat je aan het dromen bent en heb je de touwtjes in handen." Dat noemen ze droomregie. "Elke ervaring die je maar kan verzinnen, kan je zelf sturen en verrijken. Je kan je favoriete film naspelen, met jezelf in de hoofdrol. Vliegen. Geen fantasie of avontuur is te vergezocht."

'Tijdens het dromen zijn onze hersenen supercreatief'

De tweede toepassing is wat betekenisvoller volgens Post. "Vraag jezelf eens af: wat kan ik van mijn dromen leren? Als je volgende week rijexamen moet doen, kun je een lucide droom inzetten om op een levensechte manier een proefexamen te doen." Deze toepassing werkt goed omdat we veel leren van visualisatie. En volgens de droomexpert is die visualisatie nog realistischer in onze dromen. "Tijdens het dromen zijn onze hersenen in een bijzondere staat van bewustzijn, waarin ze supercreatief zijn. Dat is veel effectiever dan overdag dagdromen over je rijexamen."

Sterker in je schoenen

Er wordt ook steeds meer onderzoek gedaan naar lucide dromen als hulpmiddel voor mensen met angsten of chronische nachtmerries. Post: "Je kan overdag praten over je nachtmerries en rationaliseren dat het niet echt is, maar de lucide droom is een goed alternatief. Op die manier kun je de nachtmerrie ombuigen naar iets positievers tijdens het slapen." Deze toepassing kan ook heel effectief zijn bij kinderen. In plaats van iedere nacht wakker worden van dezelfde heks of monsters, kan je ook kijken wat er gebeurt als je in gesprek gaat met een heks. Of haar een knuffel geeft.

De laatste toepassing leunt ook op visualisatiekracht, maar in dit geval hoeft het geen doel te dienen, zoals oefenen voor een rijexamen of belangrijke presentatie. Probeer vrijer door dromenland te reizen om jezelf beter te leren kennen. Onze dromen lenen bijna altijd uit onze dagelijkse ervaringen, maar vaak worden die ingrediënten uit ons echte leven 's nachts in een verrassende cocktail gemixt. "Dat hebben we ook weer aan onze creatieve hersenen te danken", legt Post uit. Je bent op vakantie met je ex, op de camping waar je vroeger als kind altijd heenging en ineens komt er een persoon van je werk langs. Alles komt bekend voor, maar de combinatie maakt het bizar. "Zo dagen dromen ons uit om onze dagelijkse ervaringen en informatiestroom steeds op een andere manier te verwerken. En daardoor staan we in het echte leven sterker in onze schoenen, ook tijdens uitdagende of onverwachte situaties." Door bewust te leren dromen, ontwikkel je jezelf door allerlei inzichten op te doen. Post: "Als je die nachtelijke inzichten onthoudt, kan je daarna meer uit je dag halen. Het is echt een stuk gereedschap voor persoonlijke ontwikkeling."

Oefening baart kunst

Maar voordat je nu met de kippen op stok gaat, klaar om jouw droomwereld te bestormen: lucide dromen is makkelijker gezegd dan gedaan. Iedereen heeft creatieve dromen waarin onze hersenen van allerlei ervaringen met elkaar verbinden, maar dan ben je nog niet direct bewust tijdens de droom. En dus valt er weinig aan te sturen en regisseren. Post: "Lucide dromen is een denksport en ik vergelijk het daarom soms met het rennen van een marathon. Je kan niet verwachten dat je een paar tips leest en morgen 42.2 kilometer loopt."

'Fantasie beïnvloedt hoe je je gedraagt in het echte leven'

Hoe pak je het dan wel aan? Volgens Post moet je de tijd nemen om je droomspier te ontwikkelen. En gelukkig zijn er allerlei technieken en oefeningen om je daarbij te helpen. "Begin bijvoorbeeld met je dromen op te schrijven, want als je je gewone dromen al niet kan herinneren, herinner je de lucide dromen ook niet. Opschrijven helpt ook om je dromen te leren herkennen. Als je niet weet hoe jouw dromen eruitzien of waar ze vaak over gaan, kan je ze ook niet herkennen en dan is het vrijwel onmogelijk om bewustzijn te creëren." Ben je eenmaal een begaafde droomherkenner, dan ben je voorbereid en kan je veel beter anticiperen tijdens je slaap. Droom je vaak over een lege sportschool, terwijl jouw sportschool in het echt altijd druk of rumoerig is, dan zal je bij je volgende droom over de sportschool eerder beseffen dat het niet het echte leven is. "Lucide dromen valt of staat bij je geheugen. Dat leer je door vaker stil te staan bij wat echt is en wat niet."

Onze dromen bepalen ons gedrag

Is lucide dromen nog een stapje te ver, dan kan een droomdagboekje alsnog heel handig zijn voor de nodige zelfontwikkeling. "Door je dromen op te schrijven, zie je steeds beter hoe je eigen fantasie en verbeelding voedend is voor je gedrag", zegt Post. "Heb je veel faaldromen over jezelf, dan vertalen die zich makkelijk naar faalgedrag overdag. Onze dromen bepalen ons gedrag", denkt de droomexpert. "Vraag jezelf af: waar droom ik over en welke dromen laat ik toe? Fantasie beïnvloedt hoe je je gedraagt in het echte leven."

Ben ik nu aan het dromen? Dat is een vraag die je wat vaker mag stellen, overdag én 's nachts. Op die manier wordt het verschil tussen realiteit en fantasie steeds duidelijker en komt de kunst van het lucide dromen steeds een stapje dichterbij. Wil je de techniek écht helemaal onder de knie krijgen? In het boek Droom Meester legt Tim Post je stap voor stap uit hoe je jouw dromen overmeestert. Voor een kleine introductie kan je deze video van de Volksrant bekijken of dit artikel lezen.

De vier doeleinden van lucide dromen:

- Avonturen beleven én regisseren

- Visualiseren en repeteren

- Angsten en nachtmerries overwinnen

- Zelfontwikkeling: leer jezelf beter kennen

Lizzy van Hees