Close

Wat ik had willen weten voordat... ik freelancer werd

05 oktober 2020 12:10 / Carrière
H Hindsight is 20/20 zeggen ze wel: achteraf weet je het allemaal zo goed. Kennis waar je zelf niks meer aan hebt, maar waar je een ander wel mee kan helpen. Daarom vragen we in deze rubriek aan ervaringsdeskundigen: wat had je achteraf bezien graag eerder willen weten? Deze week neemt Femke Hulsenbek ons mee in haar leven als freelancer.

Werken als freelancer is werken met een grote mate van vrijheid - mogelijk een open deur voor iedereen die minimaal steenkolenengels spreekt. Als vrije vogel fladder je van de ene opdracht naar de andere. Waar sommigen mensen gruwelen van de onzekerheid van het leven zonder vast contract, is deze zelfstandigheid voor anderen dé uitkomst om vrolijk hun vleugels te kunnen spreiden. Overweeg jij om het freelance-avontuur aan te gaan en wil je goede raad van een ervaren vrijbuiter? Of ben je al een (beginnende) zelfstandige die wel wat tips van een mede-avonturier kan gebruiken? Lees dan verder over wat freelancer Femke Hulsenbek (37) had willen weten voordat zij zelfstandig ondernemer werd.

Het is nu zeven jaar geleden dat Hulsenbek besloot om voor zichzelf te beginnen. Zij is freelancer, maar vindt dat de term die focust op vrijheid niet helemaal strookt met dat ze juist veel eigenaarschap en verantwoordelijkheid voelt in haar rol. Ze is met een, zo vindt zij zelf, saaie term ‘organisatie adviseur’. Dit is een breed begrip maar voor Hulsenbek houdt het in dat ze organisaties ondersteunt in ontwikkeling en innovatie om zo hun doelen te bereiken. Dit doet ze grotendeels voor maatschappelijke organisaties zoals gemeentes en kennisinstellingen.

Hulsenbek rolde in 2013 in het freelance bestaan omdat ze binnen een bedrijf dat jongerenreizen organiseerde, haar eigen initiatief startte. Haar doel: jongeren dichter bij een antwoord brengen op de o zo moeilijke vraag ‘Wat wil ik met mijn leven?’ Uiteindelijke groeide het initiatief uit tot iets wat niet meer binnen het bedrijf paste. And Freelance-Femke was born. Inmiddels is haar expertise veel breder dan het inspireren van jongeren alleen, maar het ondernemerschap bleek haar goed te liggen. Dit is wat zij in de afgelopen zeven jaar geleerd heeft: 

1. Een goed begin is het halve werk

Leuzen als ‘Ga ervoor!’ en ‘Als je het doet doe het dan goed!’ zijn makkelijker gezegd dan gedaan. Maar toch is het devies van Hulsenbek: de stap naar voor jezelf beginnen, kan je het beste met beide benen zetten. Ze kan zich nog herinneren dat haar moeder destijds zei: ‘Fem, moet je niet hier naast een parttime loonbaantje nemen?’. Hulsenbek wilde niks weten van het goedbedoelde moederlijk advies. Ze voelde dat ze er volledig voor wilde en moest gaan. Zij had destijds het voordeel dat ze alleen zichzelf te onderhouden had. “Een kinderloos jong iemand met een huurwoning heeft misschien makkelijk praten” erkent Hulsenbek. Ze heeft onderhand een man en kinderen en begrijpt dat een stap in het freelance-diepe dan echt enger wordt.

'Als je buiten het systeem werkt, kun je veel autonomer denken'

Toch raad ze aan, waar mogelijk, niet halfjes te kiezen voor het freelance bestaan. Natuurlijk word je in de beginfase overspoeld door onzekerheden. Toch merk je alleen als je echt de stap zet of het autonome bestaan iets voor jou is. Als je alsnog de veiligheid van een werknemer-werkgever relatie hebt, hoe weet je dan of het vrije werken voor jou is weggelegd? Al is er ook niks mis met een beetje pootjebaden, zoals in het geval van Hulsenbek die binnen het bedrijf waar ze voor werkte een eigen initiatief organiseerde. Maar is de drang naar een vrijer bestaan groot genoeg, durf dan die sprong te nemen! Het klinkt misschien als één groot cliché, maar wil jij weten of het freelance leven echt voor jou is weggelegd: ga er dan helemaal voor.

2. Wees trots op jouw kracht als buitenstaander

Als je als (beginnende) freelancer twijfelt aan je kunnen, dan is het goed om je te realiseren welke voordeelpositie je hebt, als je als losse kracht in een bedrijf terechtkomt. “Als je buiten het systeem werkt, kun je veel autonomer denken”, duidt Hulsenbek de kracht van de freelancer. “Jij kunt met een frisse blik dingen benoemen die vaste medewerkers van een organisatie niet zien.” Natuurlijk is arrogantie nergens voor nodig. Maar jij kan als buitenstaander met een verrassend perspectief komen, en daar moet je trots op zijn.

Maar let wel, het is geen gegeven dat je deze superpower voor altijd behoud. Je moet er actief aan werken om die kracht te behouden, volgens Hulsenbek. “Als je langer bezig bent met een klus, is meedraaien in een systeem een menselijk gevolg. Je moet jezelf ervoor behoeden dat je wel wakker blijft.”

3. Denk in jaartermijn

Als je jaren in loondienst hebt gewerkt, ben je waarschijnlijk gewend aan een stabiel maandelijks inkomen. Voor de gemiddelde freelancer is zoiets niet weggelegd. Zeker niet in de beginfase, en ook later in je vrije carrière blijft er vaak een bepaalde mate van onzekerheid. “Dat was wel echt een omschakeling”, herinnert Hulsenbek zich. “Je moet jezelf echt leren om niet te kijken naar ‘Wat krijg ik per maand binnen’ maar naar ‘Hoeveel verdien ik per jaar?’”

Deze mindset helpt je te omarmen dat er zogenoemde magere en vette tijden zijn. Al is ook voor een freelancer met ervaring als Hulsenbek het zoeken naar balans geen gelopen race. “Het blijft altijd een uitdaging.” Maar als je wat jaren meeloopt, weet je steeds beter waar ups and downs zitten. “Zo zijn de zomermaanden en december en januari tijden waarin ik stukken minder verdien” laat Hulsenbek weten. De kunst is om de periodes buiten die sobere maanden juist sprintjes te trekken. Zodat je als je wat minder verdient zonder zorgen even op adem kan komen.

4. Wordt geen lonewolf

Het freelance bestaan is een zelfstandig bestaan. Maar autonoom zijn is niet hetzelfde als eenzaam zijn. “Gelijkgestemden om mee te sparren zijn essentieel”, geeft Hulsenbek aan. Zij is zelf onder andere om die reden onderdeel van Kern Konsult. Met de mensen uit dit collectief spreekt Hulsenbek elke twee weken, en twee keer per jaar intensief tijdens bezinningsdagen. Ze delen ervaringen en vragen elkaar advies over hoe ze klussen moeten aanpakken. Het is fijn voor haarzelf om op deze manier te leren van mensen uit hetzelfde vakgebied, maar het heeft ook een directe meerwaarde voor haar klanten. “Mijn klanten krijgen niet alleen maar mij, maar ook de wijsheid van zeven collega’s.” Die hebben weer een ander pakket aan deskundigheid. “We werken ook weleens met z’n tweeën bij een klant. Dat zijn hele prettige klussen."

'Een goed netwerk is een onmisbaar element in het leven van een freelancer'

Natuurlijk zijn er werkvloeren waar haantjesgedrag bestaat, dus ook op de freelance markt kan het er competitief aan toe gaan. “Maar er kan ook echt een grote onderlinge solidariteit tussen freelancers bestaan”, volgens Hulsenbek. Een netwerk hebben van mensen die vergelijkbaar werk doen, heeft zeker voordelen. “Je kan zelf opdrachten doorschuiven als je geen tijd hebt. Wanneer zij iets zien wat niet in hun schema of straatje past, zullen ze jou de volgende keer ook meer gunnen.” Het simpele principe ‘samen spelen, samen delen’ hoeft dus niet te vervallen als je het schoolplein verlaat.

5. Werk niet alleen ín je bedrijf maar ook áán je bedrijf

Ben je het enige lid van je bedrijf, dan heb je geen mensen die je business development vragen stellen vol met kekke Engelse termen als  ‘Raken we onze core values niet uit het oog?’ of ‘Hoe gaan we onze visie finetunen?’. Toch is het belangrijk om bij dergelijke vragen stil te staan. Het gevaar van een bestaan als zelfstandige is volgens Hulsenbek dat je te veel focust op hoe je huidige klussen lopen, en het grotere perspectief vergeet. “Het is juist belangrijk om ook na te gaan wat voor ontwikkelingen je wilt maken in bijvoorbeeld de aankomende drie jaar ”. Het is zonde om de ontwikkeling van je bedrijf te laten ondersneeuwen door klussen die voor kortetermijnwinst zorgen.

'Zet kruisen in je agenda'

Aan je bedrijf werken, kan je doen op verschillende manieren. Met name is het belangrijk om op de hoogte te blijven van wat er bij (potentiële) klanten speelt. De ingrediënten om daarachter te komen zijn heet water en gebrande pitten van de Coffea. Met andere woorden: kopjes koffie doen is belangrijk. “Een goed netwerk is een onmisbaar element in het leven van een freelancer” aldus Hulsenbek. Zo kan je voor de prijs van twee cappuccino’s (als je zo vriendelijk was om de rekening van de koffiedate op je te nemen) op een laagdrempelige manier aan je bedrijf werken.

6. Play hard to work hard

In veel gevallen is het freelance bestaan qua tijdsindeling een heel flexibel beroep. Het niet aan tijd gebonden zijn, heeft zeker voordelen. “Als je je dag niet hebt of je energie is even op, hoef je niet te wachten tot je naar huis ‘mag’, maar kan je gewoon lekker naar huis gáán”, prijst Hulsenbek aan. Maar wanneer je je eigen tijden in kan delen, is het ook verleidelijk om ‘toch nog even iets af te maken’. Om een succesvolle freelancer te worden, moet je goed leren om je grenzen aan te geven. Als je werkt op basis van losse klussen, ligt het welbekende gevaar van te veel hooi op je vork nemen op de loer.

 

Hulsenbek benadrukt dat een goede work-life balance essentieel is. Je moet jezelf écht vakanties gunnen. “Ik heb geleerd dat als klanten toch op vakantie zijn, ik zelf dan ook die rust moet pakken”. Ook op kleine schaal heeft Hulsenbek advies voor de balans vinden in een zelfstandige baan “Zet kruisen in je agenda”. Een andere must have voor Hulsenbek was een kantoorruimte. Zij moet zelf fysiek de deur uit om aan het werk te gaan. Indien je niet de (financiële) middelen hebt om buitenshuis te werken, dan kan je ook een ruimte in je huis je designated work spot maken. Welke manier van rust vinden voor jou het beste is, verschilt. Maar een uitgerust gebalanceerd persoon levert op de lange termijn het beste werk af.

Voor het bestaan als freelancer liggen er dus heel veel kansen, maar ook meerdere valkuilen op de loer. Deze vorm van werk is mogelijk ook niet voor iedereen weggelegd: het blijft echt een mindset dingetje. Het is geen simpele stap, maar dat betekent niet dat het niet de moeite waard is om hem te maken. Als je vrijheidslievende vingers gaan jeuken bij het idee van een zelfstandig bestaan, dan heeft de ervaring van Femke Hulsenbek je hopelijk een eindje op weg geholpen naar de juiste carrièrestap.

Stella Aalderink

LEES MEER OVER