Close

Doelen zijn goed, maar gewoontes zijn beter

17 november 2020 04:11 / Zelfontwikkeling
O Of je nou een scriptie wil schrijven, een attentere vriendin wil zijn, van plan bent een marathon te rennen of eindelijk die schuld af te betalen: het slagen van je project hangt af van de gewoontes die je opbouwt - en niet van de doelen die je je stelt.

In het artikel Levenslessen uit de topsport dat we eerder deze week publiceerden, tipt schaatser Irene Schouten het stellen van duidelijke doelen en tussendoelen als ultieme lifehack. Bij het sporten, maar eigenlijk bij alles dat je graag wil bereiken in je leven. "Zo blijf je gemotiveerd en weet je elke keer dat je opstaat waar je het voor doet", zegt ze. Maar als het aan website Farnam Street ligt, werk je nog effectiever als je het tot de essentie terugvoert: niet doelen stellen, maar jezelf goede gewoontes aanleren. Dan bereik je die doelen als het ware vanzelf, zonder daar je focus te leggen. 

Dat werkt volgens de site als volgt: "Gewoontes zijn de algoritmes die op de achtergrond ons leven aandrijven. Goede gewoontes helpen ons effectiever en efficiënter onze doelen te bereiken. En slechte maken het je alleen maar moeilijker of zorgen zelfs dat je helemaal geen succes boekt." Net zoals dat je je niet bewust voorneemt om je gebit gezond te houden, maar wel tweemaal daags poetst en regelmatig naar de tandarts gaat: het is gewoon iets wat je doet, en een stralend setje pearly whites is het gevolg. Maar, als je de godganse dag aan een flesje frisdrank lurkt, zit je jezelf behoorlijk in de weg; ook dat is een gewoonte. Die kan je dus maar beter onder controle krijgen. 

Doelen komen in alle soorten en maten en het is goed om eens te kijken wat nou precies de verhouding is tussen een doel nastreven of systematisch een gewoonte opbouwen. Een paar voorbeelden:

- Je wil werken aan je gezondheid. Dan kun je besluiten voor het einde van het jaar drie kilo af te vallen (een doel) of dat je voortaan alleen op zaterdag snoept en de rest van de week niet (een gewoonte).

- Je bent van plan meer te lezen. Je kunt met jezelf afspreken in 2021 minstens vijftig boeken te verslinden (een doel), of je kunt iedere ochtend voor het opstaan 20 pagina's lezen (een gewoonte).

- Een lekker dik spaarsaldo is belangrijk voor je. Je kunt je natuurlijk voornemen dat je binnen vijf jaar 10.000 euro op je rekening wil hebben (een doel), maar je kunt ook iedere maand zodra je salaris er is 200 euro op je spaarrekening storten (een gewoonte). 

Zoals je ziet is een gewoonte direct al concreter dan een doel. Bovendien zijn er nog meer voor- en nadelen te noemen.

Het probleem met doelen

Je iets voornemen is natuurlijk een logische eerste stap als je wat dan ook wil bereiken. Toch kun je jezelf daarmee flink in de vingers snijden, aldus Farnam Street:

- Een doel is een eindpunt en dus loop je de kans dat je in je oude gewoontes vervalt zodra je dat hebt bereikt. Neem bijvoorbeeld degene die zijn behaalde doel van dertig dagen zonder alcohol viert met een gezellig bacchanaal. En de volgende zaterdag nog een. 

- Het behalen van een doel is afhankelijk van wilskracht. En wilskracht is, volgens een populaire theorie, net zoiets als een spier: je kunt het wel trainen, maar hoe zwaarder je 'm belast, hoe eerder-ie oververmoeid is en niet meer goed werkt. 

- Het stellen van een doel maakt je overmoedig. Zodra je benoemt waar je naar streeft - zeker als je dat met anderen bespreekt - kan het voelen alsof de helft van het werk er al op zit. Of je neemt onnodige risico's om toch maar de eindstreep te halen, bijvoorbeeld door in het staartje van je afvalpoging een sprint te trekken met gevaarlijke dieetpillen. 

Het gunstige van gewoontes

Automatiseren is in veel gevallen een goed idee en al helemaal als je jezelf een nieuwe goede gewoonte wil bijbrengen. Dan is ineens dat rondje stretchen in de ochtend evenzeer een vanzelfsprekendheid als je tanden poetsen of de afwas doen na het eten. Dit is waarom je zoveel hebt aan een gewoonte:

- Het houdt niet op, en zo streef je al snel je doel voorbij. Neem het voorbeeld hierboven: als je niet per se 10.000 euro wil sparen, maar wel iedere maand standaard 200 euro bijtikt in je spaarvarken, ben je na vijf jaar niet alleen 12.000 euro rijker, maar ben je al zo gewend het maandelijks met die 200 euro minder te doen, dat je net zo goed even kunt doorgaan. Of doe 's gek en spaar nog 50 ekkies extra: zodra je het gewend bent, voel je het niet meer. 

- Gewoontes worden steeds simpeler om te volbrengen. De eerste paar keer is het tenslotte nog geen gewoonte en voelt het misschien nog onwennig, maar op een gegeven moment denk je er nauwelijks meer over na. 

- Gewoontes kunnen op maat worden gemaakt. We kunnen ons voorstellen dat je denkt: 200 euro sparen in de maand, hoe dan? Maar dat hoeft het natuurlijk niet te zijn. Als jij per maand echt niet meer dan 25 euro kan missen, is dat wat je opzij zet. Is drie keer in de week hardlopen te veel? Dan kun je jezelf wel aanwennen om sowieso iedere donderdag en dan nog iedere zondag dat het niet regent te gaan. Daarmee behaal je misschien niet direct het doel van sparen voor een wereldreis of het rennen van een marathon, maar je plaveit wel de weg om die goede gewoontes verder uit te bouwen. Slow and steady wins the race.

Op deze manier wordt zelfontwikkeling supertoegankelijk en de constante grondtoon van je leven, vindt Farnam Street. En ze geven nog veel meer redenen waarom je het beste per direct kunt beginnen met een klein, makkelijk vol te houden stapje in de goede richting. Welke positieve gewoonte wil jij in je dagelijks leven invoeren? 

Peper Hofstede

LEES MEER OVER