Close

Misconcepties over anticonceptie: wat is nou eigenlijk de beste optie?

23 november 2020 06:11 / Gezondheid
W Wie bij de huisarts komt met vragen over anticonceptie krijgt al snel de pil geadviseerd. Vrouwen zetten hier steeds vaker hun vraagtekens bij: Nederland ontpilt. Maar welke andere opties zijn er eigenlijk? En hoe vind je de beste voor jou? Redacteur Frederique Rote gaat te rade bij een gynaecoloog.

Ah, je hormonen: een eeuwige haat-liefde relatie. Ze beïnvloeden van alles: je energie, eetlust, humeur en gedrag. En dan zijn ze ook nog verantwoordelijk voor je eisprong, waardoor je zwanger kunt raken - waarvoor dank - en zorgen ze net zo goed bij sommigen voor pijnlijke menstruaties, moodswings, een opgeblazen gevoel en een vette huid. (De cyclus strategie van gezondheidsexpert Maisie Hill is een aanrader voor iedereen die hier meer te weten over wil komen.) En dus zijn we maar wat blij dat er iets bestaat om al dat hormoongeweld enigszins in goede banen te leiden: anticonceptie. Vrouwen kiezen daarvoor om grofweg twee redenen: niet zwanger willen worden en/of je menstruatie kunnen reguleren.

Ikzelf begon met de pil om die laatste reden. Op vijftienjarige leeftijd kreeg ik last van zware menstruaties. Als het die tijd van de maand was, kon het zo maar gebeuren dat ik twee dagen thuisbleef van school. De pijn was ondragelijk, soms gaf ik zelfs over. Een tripje naar de huisarts loste het gros van deze problemen op, want aan de pil gaan, bleek voor mij een magische uitkomst. Ik slikte hem door tot mijn 22ste. Ik ben een warhoofd en dat, in combinatie met een studentenbestaan, zorgde dat ik nog weleens een pil of drie in de maand vergat. Een vaste vriend betekende een einde aan die nonchalance. Ik moest een beter plan verzinnen, maar wat was het spannend om van mijn ouwe, vertrouwde methode af te stappen.

Horrorverhalen

Na overleg met een vriendin die geneeskunde studeerde, besloot ik dat ik voor een spiraal zou gaan. De Kyleena gaf de minste hormonen af en dat sprak mij aan, al kon ik dat verder niet echt onderbouwen. Ik besloot het te proberen, ondanks dat i een aantal negatieve ervaringen had gehoord. Een goede vriendin was de hare kwijtgeraakt in haar baarmoeder, hij moest uiteindelijke onder narcose verwijderd worden. Weer een andere vriendin was van een perzikhuidje naar een kraterlandschap gegaan. En dan was daar nog het internet met enge verhalen over al de andere risico's van een spiraaltje, die zijn in het verleden opgedane onterecht slechte reputatie maar moeilijk lijkt af te kunnen schudden.

Over andere opties zoals een Implanon of de prikpil hoorde ik überhaupt bar weinig. Ik ben nu best tevreden met mijn Kyleena spiraal, maar was dit echt mijn beste optie? Volgens de laatste cijfers uit 2013 van het CBS is Nederland al enige tijd aan het 'ontpillen', en winnen andere anticonceptiemiddelen dus terrein. Kan de voorlichting daarover niet beter?

'Het is belangrijk dat er breder gekeken gaat worden'

Wel als het aan gynaecoloog Fleur Bergwerff ligt, die gespecialiseerd is in anticonceptie. Sinds februari dit jaar is zij werkzaam bij Bergman Clinics, waar zij vrouwen helpt bij het komen tot de juiste keuze voor hen. "Het is belangrijk dat er breder gekeken gaat worden dan nu vaak wordt gedaan. Je medische voorgeschiedenis; heb je eventuele migraine, (familiaire) trombose, rook je en wat is je gewicht? Wat wil je bereiken met anticonceptie? Zaken die allemaal mee zouden moeten spelen in de beslissing. Dit staat ook beschreven in de richtlijnen van het Nederlands Huisartsen Genootschap, maar die worden misschien niet overal even strak opgevolgd. Als het te ingewikkeld wordt, is het verstandig om te overleggen met je huisarts of je doorverwezen kan worden naar een specialist", benadrukt Bergwerff.

Ontpillen niet altijd nodig

Op de vraag of vrouwen te snel de pil krijgen voorgeschreven, heeft ze een kort en bondig antwoord: nee. Vanwege de jonge leeftijd waarop de meesten met anticonceptie beginnen, is de pil een zeer goede optie.

"Voor adolescente meiden is de eerste keuze toch vaak de pil. We hebben daar ontzettend veel ervaring mee en het is de meest toegankelijk optie. Het plaatsen van een spiraal is namelijk toch wel belastend op jonge leeftijd. Bovendien zijn de meesten nog niet seksueel actief, en willen vooral graag aan de pil om hun cyclus te reguleren", legt de gynaecoloog uit. Dan is het ook niet zo'n probleem als ze hem een keer vergeten. Volgens haar is de kans op een zwangerschap bij de pil namelijk iets groter dan bij bijvoorbeeld een spiraal, omdat die vergeten kan worden en soms niet werkt bij braken of diarree. Bij vergeten van de pil - afhankelijk van wanneer in je cyclus en hoe vaak je een pil vergeet - wordt de pil minder betrouwbaar. Gelukkig ziet Bergwerff in haar praktijk de meeste vrouwen die de pil gebruiken ook hun verantwoordelijkheid nemen en hem zorgvuldig slikken.

Voor mensen die, net als ik, iets chaotischer van aard zijn, kan een spiraal een mooie uitkomst bieden. Het zetten was zeker geen feest. De helse pijn ging pas weg toen een huisgenoot een tripje naar de slijterij en coffeeshop voor me maakte. Maar daarna heb je er dus wel mooi vijf jaar geen omkijken naar. En met alle horrorverhalen over het zetten en de risico's heeft Bergwerff niet zoveel op. "De kans op een perforatie bij plaatsing is kleiner dan 1 procent. Deze kans wordt groter bij vrouwen die recent bevallen zijn, borstvoeding geven, een naar achter gekantelde baarmoeder hebben, of onlangs geopereerd zijn aan hun baarmoeder. Vrouwen ervaren de plaatsing verschillend. Het zetten is minder pijnlijk als je al een keer bevallen bent. Door duidelijke uitleg, goede pijnstilling vooraf en het managen van verwachting, merk je dat vrouwen goed voorbereid zijn. Afleiding door het geven van uitleg tijdens het plaatsen helpt ook."  

De minst voorkomende opties

De Implanon en de prikpil zijn opties die Bergwerff wel benoemt, maar niet eerste keus zijn door mogelijke bijwerken en risico's. Voor kwetsbare groepen zoals verstandelijk beperkte vrouwen kunnen deze opties een goede oplossing zijn. Het zetten is namelijk minder ingrijpend dan bij een spiraal. Ook bij andere vrouwen bevalt het gemak van deze keus. "De Implanon geeft goed gereguleerd progesteron af. Bij sommigen blijft de menstruatie zelfs compleet uit, maar 1 op de 5 vrouwen die deze optie gebruikt krijgt last van onregelmatig bloedverlies. Nadeel is echter dat de Implanon kan gaan verschuiven onder de huid, waardoor het soms nodig is deze operatief te verwijderen. En de prikpil leidt helaas soms tot botontkalking", vertelt de gynaecoloog.

Snip snip

De meeste drastische vorm van anticonceptie is sterilisatie. Helemaal onomkeerbaar is zo'n behandeling niet, maar hij wordt eigenlijk alleen als optie beschouwd voor vrouwen met een vervulde kinderwens. "We bespreken het serieus met iedereen die daar behoefte aan heeft, maar zijn ons wel bewust van het feit dat hoe jonger iemand is, hoe groter de kans op spijt wordt."

'Bij mannen heerst meer een taboe'

Overigens is deze ingreep veel minder ingrijpend bij mannen. Hij wordt uitgevoerd onder een plaatselijke verdoving, terwijl vrouwen onder gehele narcose moeten, met alle risico's van dien. Toch zijn er in de praktijk niet veel mannen die daarvoor kiezen. Bergwerff: "Bij mannen heerst meer een taboe. Bovendien zijn vrouwen al gewend om hun verantwoordelijkheid te nemen voor wat betreft anticonceptie en nemen zijn het risico van de ingreep eerder voor lief." Ik vind dat nogal flauw, maar gynaecoloog Bergwerff denkt er zelf wat genuanceerder over: "De keuze is uiteindelijk aan het stel, als alle opties maar zijn afgewogen."

Dus wat wordt het

Eigenlijk komt het met anticonceptie op het volgende neer: elk voordeel heb z'n nadeel. Het is heel persoonlijk welk optie het beste bij jou past. Ga met een specialist in gesprek als je niet goed weet wat dat is, niet tevreden bent met wat je nu gebruikt, of het simpelweg allemaal even niet meer weet. Probeer te waken voor het lezen van horrorverhalen op het internet, en haal je informatie in plaats daarvan op betrouwbare websites zoals www.thuisarts.nl en www.anticonceptie.nl. Al had ik toen ik voor de Kyleena koos best wat meer willen horen, ben ik voor nu tevreden. En als dat ooit verandert, laat ik hem verwijderen en ga ik met de huisarts in gesprek over de andere mogelijkheden: opties genoeg

En voor wie het graag wil weten, doet Fleur Bergwerff uit de doeken welke vorm van anticonceptie zij aan een (gezonde) vriendin zou aanbevelen: de Mirena of Kyleena spiraal. "Die is vijf jaar werkzaam, en het overgrote deel van de vrouwen is tevreden. Drie tot vier op de tien vrouwen hebben geen menstruatie meer en nog eens drie tot vier op de tien vrouwen verliezen minder hevig bloed." Ik kan me voorstellen dat er vrouwen zijn voor wie het een geruststelling is om elke maand ongesteld te worden, maar voor de meesten klinkt dat vast erg aanlokkelijk.

Frederique Rote

LEES MEER OVER