Close

Het zalig falen, met Tamar van Waning

24 november 2020 11:11 / Persoonlijke groei
Tamar van Waning
Tamar van Waning
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niét goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Hoewel je vier verschillende middelbare scholen best een prestatie kan noemen, is het misschien niet direct een succes. Tamar van Waning (24) weet dat ze niet de makkelijkste leerling was voor haar docenten, maar heeft daar geen spijt van. "Ik heb mijn leven lang gedaan wat ik zelf wilde", vertelt ze aan de telefoon. De situaties die het opleverde zijn mooi materiaal voor een film; misschien dat de rol van Chloe in de film Paradise Drifters haar daarom wel zo goed afging.

Hoe zou je jouw schooltijd omschrijven?

"Turbulent, vanaf het begin al. Ik kon me slecht concentreren en was een druk kind. Heel aanwezig, op de basisschool al. Dat komt omdat er bij ons thuis altijd hevig werd gediscussieerd aan tafel. Als ik niet op een woord kon komen aan tafel, moest ik van m'n vader meteen de Dikke van Dale pakken om het op te zoeken. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik mijn woordje altijd klaar heb, en du moment dat ik het ergens niet mee eens was, zei ik dat. Ook op school. Ja, ik had wel gedragskuren hoor."

'In de tweede klas heb ik echt een grens overschreden'

"Toen ik naar de middelbare school ging in Amsterdam, ging er een wereld voor me open. Ik kende niemand, niemand wist dat ik me slecht kon concentreren, niemand wist iets van de ingewikkelde dingen die ik thuis soms meemaakte. Ik had ook een veel betere klik met de andere leerlingen en kreeg echt vriendinnen. Het leven als tiener beviel me heel goed. Misschien zelfs iets te goed, want ik voelde te veel vrijheid om te doen en laten wat ik wilde. En doordat mijn moeder weer was begonnen met werken en vroeg de deur uitging, had niemand in de gaten of ik naar school ging of niet. Dus of ik ging veel te laat of helemaal niet.

M'n ouders zijn gescheiden en omdat de situatie bij m'n vader thuis vaak gespannen was, vermeed ik hem bijna volledig. Ik besloot daarom alleen bij m'n moeder te wonen, maar toen zij meer ging werken, raakte ik van god los. Als ik er nu op terugkijk, heb ik mijn hele leven gedaan wat ik zelf wilde. Ik heb daar nu geen spijt meer van, maar dat is weleens anders geweest."

Van god los, dat klinkt als een ideaal recept om te falen. Ben je weleens te ver gegaan?

"Zeker, ik ben niet een leerling die ze snel vergeten. Zelfs op de scholen waar ik mijn gezicht niet of nauwelijks heb laten zien, heb ik wel een indruk achtergelaten. Op mijn eerste middelbare school was het altijd chaos en rookten we volgens mij zelfs sigaretten uit het raam tijdens Nederlands, dus er was veel waar ik mee wegkwam. Maar in de tweede klas heb ik echt een grens overschreden. Er was een jongen die me weleens aanraakte op een grappige manier, omdat ik er op die leeftijd al uitzag als een vrouw. Dat had ik van m'n moeder en daar maakte hij grapjes over. Op een gegeven moment zei hij weer eens iets over het figuur van mijn moeder, terwijl hij me op mijn billen sloeg. Ik ben toen naar de supermarkt gegaan en heb laxeerpillen gekocht. Ik realiseerde me echt niet hoe gevaarlijk dat zou kunnen zijn en heb de pillen in zijn drankje gedaan. Dat ging mis en uiteindelijk moest hij zelfs naar het ziekenhuis."

"Een andere school had denk ik de politie ingeschakeld. Dat gebeurde niet, maar ik kreeg wel een flinke waarschuwing en ze hebben mijn ouders gebeld natuurlijk, die zijn niet mals. Ik moest een brief schrijven naar de ouders van die jongen. Mijn moeder zorgde ervoor dat ik echt lang aan die brief heb gezeten, dus ik had wel in de gaten dat het echt niet in de haak was. En toch veranderde er weinig aan mijn gedrag. Ik heb best veel van die momenten moeten hebben voordat het beter ging."

Waarom gedroeg je je zo?

"Niet omdat ik zo graag de clown uit wilde hangen of zo, al deed ik dat ook wel. Ik was een heel boos kind. Dat heb ik altijd gehad, vanaf het eerste moment dat ik naar school moest. Mijn woede resulteerde vaak in vechten. Niet fysiek met leraren, maar die moesten er soms wel aan te pas komen om mij en de ander uit elkaar te trekken. Tijdens de première van Paradise Drifters kwam ik een van m'n oude maatschappelijk werkers tegen. Zij zei: 'Ik heb nog nooit zo'n boos kind meegemaakt als jij. Vaak waren het jongens die boos werden of wilden vechten, en ik kon niet begrijpen dat zo'n jong meisje al zo kwaad was'. Ik heb mezelf met die woede gevoed, denk ik, daar heb ik gewoon heel lang op geteerd."

'Dat leed heb ik meegedragen, alsof ik geblesseerd was'

"Ik heb best veel meegemaakt thuis, dingen waar ik liever niet over in detail treed, maar die niet altijd leuk waren. Die negativiteit vormt je. Het heeft me aan de ene kant zelfstandiger gemaakt, maar daardoor heb ik ook vaak de verantwoordelijkheid bij mezelf neergelegd – voor slechte situaties en alles wat me is overkomen. Dat leed heb ik meegedragen, alsof ik geblesseerd was. Omdat ik in de praktijk geen invloed had over mijn situatie, zette ik alle frustratie om in woede."

Wat was er zo frustrerend?

"Het was alsof ik een last meedroeg die anderen niet hadden. Als ik dan bij anderen bleef slapen, leek alles in hun gezin altijd koek en ei. Alsof alles open en bespreekbaar was, geen vuiltje aan de lucht. Daar was ik jaloers op – en dat heb ik vaak botgevierd op mensen om me heen."

"Uiteindelijk heeft mijn mentor tijdens m'n laatste jaar op de middelbare school een zaadje geplant. Zij zei: 'Je gedrag en je cijfers matchen niet, je bent totaal niet geïnteresseerd of überhaupt aanwezig, maar je haalt nog prima resultaten. Het lijkt bijna alsof je je verveelt'. Dat viel samen met een vriendin die het opviel dat ik altijd bij haar was en nooit thuis. Ze vroeg zich af waar dat door kwam. Ik wilde daar zelf eigenlijk ook wel achter komen en besloot daarom toen ik 17 jaar was op mezelf te gaan wonen en géén opleiding te doen, maar te werken en geld te verdienen. Om mezelf op die manier de ruimte te geven om me in mijn verleden te verdiepen."

Hielp het je?

"Als je werkt, ben je met jezelf bezig en niet met andere mensen. Althans, dat was mijn ervaring. Ik had een schema, was druk, verdiende geld. Dus er was geen ruimte voor vergelijking met klasgenoten of andere mensen. Wat doen zij? Wat voor kleding dragen ze? Wat is nu in de mode? Het hielp me te focussen op mezelf."

'Ik werkte in een coffeeshop als 21-jarige en dat voelde best uitzichtloos'

"Ik werkte in de horeca en dan kan je af en toe flink worden uitgefoeterd door je manager. Maar, ik verdiende geld, dus had niet het lef om een grote mond terug te geven. Hier kan ik geen fratsen uithalen, wist ik, dus ik kwam netjes op tijd. En vanuit daar ben ik pokergames gaan draaien."

Wacht even, pokergames? Alsof het de normaalste zaak ever is. Jouw leven is gewoon net een speelfilm.

"Haha, ja dat hoor ik heel vaak. Nou, ik werkte dus in dat restaurant, maar op een gegeven moment zei iemand tegen mijn baas dat hij een meisje nodig had om die games te hosten. Alleen asbakken legen en drankjes halen, meer niet. De man in kwestie zag het eerst niet zo zitten met mij, want hij zag ook de tattoos op m'n handen en vond me waarschijnlijk een schoffie, maar ik mocht wel een avond komen proefdraaien. Ik heb me toen zó netjes gekleed en echt een poppenkast opgehouden. Na die avond was iedereen verkocht. Ik heb daar echt veel geld kunnen verdienen, want ik kreeg lekker betaald én fooi. Dat motiveerde me heel erg, alsof er toch dingen mogelijk waren, ook voor mij."

En toch was het niet echt een toekomst. Want toen je 21 was, besloot je mee te doen aan het programma Dream School, voor schoolverlaters. Waarom?

"Ik had honger naar succes. Mijn familie is niet heel rijk of succesvol en bij die pokeravonden kwam ik in contact met mensen die wel grof geld verdienden. Ik wilde ook iets voor mezelf. Na die pokergames werkte ik in een coffeeshop als 21-jarige, en dat voelde best uitzichtloos: iedere dag zag ik daar dezelfde mensen, in datzelfde kutstadje Zaandam. Ik blowde zelf ook heel veel. En hoewel ik veel werkte en nooit schulden had, zag ik geen toekomstperspectief. Maar ik durfde me ook niet aan te melden voor een opleiding, omdat ik bang was dat ik daar buiten de boot zou vallen of het niet zou kunnen."

"Toen ik een keer thuiskwam na werk 's avonds, zag ik ergens een oproep voor Dream School. Ik heb me direct aangemeld en een paar dagen later namen ze contact op. We hebben twee uur aan de telefoon gezeten en daarna vertelde ik het aan m'n moeder. Die wilde echt niet dat ik mee zou doen, ze was bang dat ik onze vuile was zou buitenhangen of op een bepaalde manier zou worden neergezet. In eerste instantie heb ik het programma afgezegd, maar later belde ik terug dat ik toch wel meedeed. Soms heb je een duidelijk gevoel dat een keuze veel voor je gaat betekenen, dat had ik bij Dream School. Een soort zenuwachtige nieuwsgierigheid. Mijn intuïtie zei: dit moet je doen."

Hoe was het in de praktijk?

"Intens en ingewikkeld. Heel ingewikkeld. Ik ben er te onvoorbereid aan begonnen en heb daardoor niet veel van mezelf laten zien. Niet het achterste van m'n tong. Aan de andere kant voel ik me daar ook prettig bij; in een groep wil ik eerst mijn mond houden en luisteren."

'Kom op, Tamar, je bek dichthouden en meeschrijven'

"Ik was me heel bewust van de enorme kans: je wordt gestimuleerd, krijgt de kans om te sporten en hebt inspirerende mensen om je heen. Deze mensen kom je nooit meer tegen, dacht ik steeds. Dus kom op, Tamar, je bek dichthouden en meeschrijven. Het is belangrijk om ergens de waarde van in te zien, ik ben blij dat ik me dat heb gerealiseerd."

Heb je iets over jezelf geleerd daar, waardoor je een duidelijker doel voor ogen kreeg?

"Ik heb me wel een bepaalde rol toegeëigend in de groep, dat werd ook aangemoedigd vanuit het programma. 'Tamar, jij bent de oudste, ga jij maar even praten daar of de boel sussen'. Het is een rol die wel bij me past, besef ik nu. Dat heb ik van m'n moeder, die therapeut is, zij kan mensen echt doorzien. Ze weet dat het niet goed gaat voordat mensen het zelf door hebben.

Bij ons in de familie zijn mensen zichzelf mentaal kwijtgeraakt. Als je dat vaak ziet van dichtbij, begin je zoiets beter te begrijpen. Ik zie psychische problemen als een vergrootglas dat te lang op mensen hun onzekerheden ligt, daardoor gaat het broeien. Er ontstaat brand als het ware. Toen ik zelf op school zat, wilden docenten en maatschappelijk werkers vooral praten over de negatieve dingen, maar dat heeft geen zin. Je moet afwijken van dat gesprek, overschakelen op iemands interesses of wat diegene leuk vindt. Als je het over positieve dingen hebt, kan je er ook achter komen waarom ze zich op een bepaalde manier voelen of gedragen. Dat inzicht heb ik gekregen door Dream School. Pas toen ik het terugzag, besefte ik: ik wil iets met jongeren doen. Ik wil hun krachten prikkelen, niet hun pijnpunten. Daarmee creëer je volgens mij een heel ander soort kinderen."

"Ik heb die ervaring zelf gehad met sport. Daar kan ik m'n energie en frustratie in kwijt en het fysieke aspect helpt me om mentaal sterker te worden. Bij teamsport leer je grenzen stellen en aangeven, maar je leert ook andermans grenzen respecteren. En niemand is mooi als-ie staat te zweten, dus je wordt uit je comfortzone getrokken en dat is nodig in het leven, anders blijf je maar stilstaan en verandert er niets."

Eigenlijk wilde je een sportopleiding gaan doen om hiermee verder te gaan, maar daar kwam even een filmrol tussendoor.

"Ja, na het programma werd ik gevraagd om auditie te doen voor Paradise Drifters. Ik dacht niet dat ik serieus kans maakte en gok dat de auditie daarom goed ging. Toen ik het telefoontje kreeg dat ik de rol had, wilde ik eigenlijk nee zeggen. Ik had me zo voorgenomen om in het gareel te gaan en eindelijk een opleiding te volgen, ik wilde me zo graag bewijzen naar iedereen. Maar een vriend heeft me gelukkig wakker geschud: 'Tamar, iedereen droomt hiervan. Je bent gek als je het niet doet!'."

M'ijn hoofd spreekt boekdelen, dus iedereen zag dat ik het retespannend vond'

"Uiteindelijk ben ik zó blij dat ik het heb gedaan. In het begin voelde ik me echt een klein sukkeltje, dat kwam aansukkelen op de set. Ik probeerde een gevoel uit te stralen van: I got this. Maar mijn hoofd spreekt boekdelen, dus iedereen zag dat ik het retespannend vond. Het was gelukkig een groot warm bad, iedereen was superlief. En ik heb nog steeds goed contact met de regisseur Mees Peijnenburg en m'n tegenspeler Jonas."

Hoe moet dat nu verder? Een acteercarrière of jongeren helpen?

"Na Dream School en Paradise Drifters was ik echt kapot. Het had veel van me gevraagd fysiek en mentaal. Dat merkte ik ook toen ik eenmaal met de sportopleiding was begonnen, dus geheel volgens traditie, ben ik ook daar weer mee gestopt. Maar het gaat goed met me. Ik sport nog steeds veel zelf en ik geef nu gastcolleges vanuit mijn eigen ervaring."

"En zoals ik ook bij Jinek vertelde, is het mijn droom om een project op te zetten voor jongeren in Zaandam. Na de uitzending kreeg ik een DM van de burgemeester, haha. Dus ik heb een idee gepitcht voor de gemeente en daar waren ze heel enthousiast over. Ik wil met jongeren werken door middel van sport en acteermethodes. Dat zijn goede tools om je te laten reflecteren op je eigen gedrag. Waar ben je vastgelopen en hoe gaan we naar iets anders toewerken? Je moet jongeren niet constant confronteren met hun huidige situatie, maar juist iets laten doen. Laten bewegen. Dat heb ik zelf gemist vroeger.

En acteren, ja dat blijft ook een droom van me. Dus wie wil, mag me bellen."

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER