Close

Leven en leren met een lichte verstandelijke beperking

14 december 2020 03:12 / Inclusiviteit
Ans Broelman en Andries Lever
Ans Broelman en Andries Lever
H Hoe ziet je leven eruit met een verstandelijke beperking? Wij spraken ervaringsdeskundigen Andries Lever en Ans Broelman over waar zij soms tegen aan lopen, maar vooral over wat zij juist allemaal wel kunnen. "Je moet je eigen plekje vinden in het leven."

Vorige maand schreef redacteur Floor Bakhuys Roozeboom over de kenmerken, voordelen en uitdagingen van hoogbegaafdheid. Dat riep de vraag op: hoe zit het dan aan de andere kant van het spectrum? 1 procent van de Nederlanders heeft een verstandelijke beperking. Volgens de klassieke definitie hebben zij een IQ van onder de 70. Als deze groep in het nieuws komt, is dat niet altijd even positief. Vaak gaat het over wat zij allemaal niet, in plaats van wel kunnen. En dat is eigenlijk best jammer, want de gemiddelde dag van Andries Lever (35) en Ans Broelman (53) zit barstensvol met taken. Bijvoorbeeld met werkzaamheden bij de LFB: een belangenorganisatie voor en door mensen met een verstandelijke beperking.

Als ervaringsdeskundigen zijn zij goed in staat om andere mensen met een verstandelijke beperking te helpen, wanneer die tegen moeilijkheden aanlopen. Bij een groot deel van deze groep duurt het namelijk vrij lang voordat zij erachter komen dat ze verstandelijk beperkt zijn. Dit betekent dat ze vaak overvraagd worden op school en werk, wat tot de nodige frustratie kan leiden. Bij zowel Andries als Ans werd hun leven een stuk makkelijker toen zij te horen kregen dat ze een beperking hadden. Ze voelden zich niet alleen begrepen, maar konden nu ook hun leven beter indelen. Ze doen hier beiden hun verhaal over hoe het is om te leven met een verstandelijke beperking.

Andries Lever: 'Mijn droom is om mensen met een verstandelijke beperking een stem te geven'

"Ik kwam pas op mijn 24ste tot te ontdekking dat ik een verstandelijke beperking had – een vorm van autisme. Daarvoor heb ik op allemaal verschillende scholen gezeten. Ik kwam op mijn 16de uiteindelijk bij jeugdzorg te terecht, waar ik heb gevraagd of ze verder onderzoek wilden doen. Ik merkte dat er iets met mij aan de hand was. Ik merkte dat ik overal op mijn tenen moest lopen om goed mee te komen.

Daarna werd mijn leven een stuk beter. Ik ben verschillende opleidingen en cursussen gaan volgen, en ik ben in therapie gegaan om met mijn beperking om te gaan. Vanuit de LFB komen we erachter dat mensen met een beperking vaak problemen krijgen wanneer ze in de puberteit komen. Als je jong bent, is het belangrijk dat je leert leven met je beperking: je moet hem accepteren. Eigenlijk heb je je hele leven een coach nodig die jou kan begeleiden en jou zo kan helpen om een eigen plekje in de wereld te vinden. Daarover zijn we nu dus in gesprek met de overheid."

'Wij kijken naar talenten en ontwikkelingsmogelijkheden'

Ik ben bij de LFB helemaal op mijn plek. We zijn met bijna 130 mensen en het is één grote familie. We maken geen onderscheid, iedereen doet gewoon mee. Een leuk project dat wij hebben lopen is het Sterk in het onderwijs project.Wij willen mensen met een verstandelijk beperking onderwijs aan kunnen bieden op de locatie van een reguliere mbo- of hbo-instelling. Zo kunnen zij meer mee doen in de normale samenleving. Nu wordt deze groep nog te vaak apart gehouden. Sommige mensen krijgen als ze 16 of 17 jaar zijn te horen dat ze maar naar dagbesteding moeten. Daar krijgen ze niet de kans om zich te ontwikkelen. Wij zien dat mensen die bij LFB komen zich juist wel willen ontwikkelen. Bij de Sterkplaatsen van LFB kijken we daarom juist naar talenten en ontwikkelingsmogelijkheden.

Ik werk bijvoorbeeld twee dagen van 06:30 uur tot 16:00 uur als vakkenvuller bij de Jumbo in Vianen, dat is hartstikke leuk. En ik werk tien uur in de week als begeleider van een jongeman in een rolstoel. Ik verricht hand- en spandiensten, hij heeft namelijk 24 uur per dag ondersteuning nodig. Ik ben goed in wat ik doe, want ik ben behulpzaam, bied een luisterend oor, zeur niet en ben van aanpakken. Ik ben daar op mijn plek, maar er zijn ook veel mensen met een beperking die werken in de groenvoorziening of de horeca. Ik ken zelfs iemand met autisme die werkt bij een groot ICT bedrijf!"

"Mijn droom is om de stem van mensen met een beperking goed gehoord te laten worden. Het zou prachtig zijn om een partij in de tweede kamer te hebben, zodat mensen echt mee kunnen doen in de maatschappij. Er moet meer begrip komen en behapbare informatie vanuit de overheid. Vaak zijn belangrijke zaken zoals persconferenties en nieuwe regels of wetten te lastig om te volgen. En ik zou graag willen dat er meer initiatieven komen om mensen met een beperking een hart onder de riem steken met een kaartje of chocola. Veel van hen zijn nu door corona alleen, omdat begeleiders niet durven te komen. Zowel in de eerste golf als in de tweede golf zijn die voor mij te weinig zichtbaar geweest. Terwijl ze nu juist zo hard nodig zijn."

Ans Broelman: 'Je moet door durven vragen'

"Pas op mijn 48ste kwam ik erachter dat ik een licht verstandelijk beperking heb. Ik ben nu 54, moet je nagaan. Daarvoor was ik aan het aanmodderen. Het was merken dat je op je bek gaat, terwijl je juist wel veel dingen wil doen, maar die lukken dan niet. Voordat ik bij de LFB terecht kwam, ben ik peuterleidster geweest binnen een organisatie, maar dat was eigenlijk te hoog gegrepen. Verder heb ik nog wat schoonmaakklussen gedaan, maar dat was het ook wel.

Ik heb veel meegemaakt in mijn leven. Ik ben ooit getrouwd geweest met een man met wie ik vier kinderen heb gekregen. Ik ben uiteindelijk bij hem weggegaan. Het bleek toen dat hij veel schulden op mijn naam had gecreëerd. Ik moest ruim 20.000 euro terugbetalen. Vanwege mijn beperking lukt het niet om goed met geld om te gaan. Ik heb daarom tien jaar een curator gehad, maar met die vrouw lukte het ook niet altijd om mij te helpen. Zo ben ik ook een keer geskimd: er is 500 euro van mijn rekening afgehaald. Ik heb daar aangifte van gedaan, maar ik merkte wel dat ze me niet meteen serieus namen. Dat heeft denk ik wel voor een deel met mijn beperking te maken. Nu help ik andere verstandelijk beperkten die in de schulden zijn gekomen met mijn verhaal."

'Ik heb meegedaan aan een project van de overheid, daar ben ik erg trots op'

"Na mijn scheiding ben ik opgenomen bij een ggz-instelling. Ik wist toen nog niet dat ik verstandelijk beperkt was, maar er ging wel een hoop mis in mijn leven. Ik merkte daar snel dat in een groep zijn te veel prikkels voor mij gaf. Ik slikte daar antidepressiva en sliep in mijn eentje buiten in een tent. Uiteindelijk kwam er iemand van een vakteam langs en die herkende mijn probleem. Toen gingen ook de ogen open van de mensen in de instelling. Ik zei: zie je nou wel, ik hoor hier niet en wil geen antidepressiva slikken. Ik heb een woning in Soesterberg gekregen en ben de medicatie gaan afbouwen. De organisatie Abrona heeft mij toen begeleid en daarna is mijn leven beter geworden.

Nu ik bij de LFB zit, gaan er ook veel dingen goed. Ik heb geleerd hoe ik via Zoom moet bellen, hoe ik via Teams moeten bellen en krijg veel opdrachten die ik vanuit huis kan doen. Ik zorg dat alle collega's een verjaardagskaart krijgen als ze jarig zijn en ik pak graag mails op. Ik heb meegedaan aan het project Volwaardig Leven van de overheid, over betere zorg voor verstandelijk beperkten, daar ben ik erg trots op."

"Ik gaf voorheen ook trainingen bij een woningcorporatie. Die hadden boekjes die veel te moeilijk waren. Bij een uitleg over een stopcontact hadden ze een rood kruis in het stopcontact bij het plaatje gezet. Dat is een groot probleem. Sommigen denken dan dat je daar moet boren of een spijker in moet slaan. Uitleg moet makkelijker worden, die is nu nog vaak te moeilijk. Ik adviseer woningcorporaties om uitleg zo duidelijk mogelijk te maken: schrijf niet meer dan één regel en doe er plaatjes bij. Blijf ook doorvragen of iemand het echt snapt. Vaak zeggen ze ja, maar dan durven mensen met een verstandelijke beperking gewoon niet toe te geven dat ze het niet snappen.

Je kan ook met een beperking een huis krijgen en een baan. Ook zijn er veel trainingen die je kan volgen om vaardigheden zoals schrijven en presenteren te verbeteren. Als mensen problemen hebben met hun verstandelijke beperking, vertel ik graag wat voor hen goed zou zijn. Ik wil er graag voor iedereen zijn als ervaringsdeskundige."

Wil jij graag de hulp van ervaringsdeskundige zoals Ans en Andries inschakelen om te weten te komen hoe je het leven makkelijk en leuker kan maken voor mensen met een beperking? Neem dan gerust eens contact op met de LFB, zij helpen je graag op weg.

Frederique Rote

LEES MEER OVER