Close

Een jaar vol groene lichten, dankzij 5 lessen van Matthew McConaughey

10 januari 2021 03:01 / Inspiratie
N Nu de eerste week van het nieuwe jaar alweer voorbij is, wint 'old me' het steeds vaker van de goede voornemens, merkt redacteur Lizzy van Hees. Met de levensfilosofie van Matthew McConaughey lukt het toch om de moed erin te houden: sit back, relax en laat die groene stoplichten maar komen.

Verreweg een van de leukste boeken die ik onlangs heb gelezen, is Greenlights van Matthew McConaughey. Ja, die bekende acteur inderdaad. Blond haar, blauwe ogen en een zalige stem. Eerlijkheid gebiedt me dan ook te zeggen dat ik het overgrote deel van deze memoires niet heb gelezen maar geluisterd. Want de overtuigende tegeltjeswijsheden van de Texaan, of zoals hij ze noemt: bumperstickers, zijn nóg meeslepender als ze worden voorgelezen door de schrijver zelf.

Het boek is geen gewone biografie of zelfhulpboek, waarschuwt de acteur. Zie het liever als een 'approach book', waarin hij z'n eigen ervaringen en inzichten deelt. Kop op en wees niet te streng voor jezelf, of zoals McConaughey zegt: "I'm not perfect; no, I step in shit all the time and recognize it when I do. I've just learned how to scrape it off my boots and carry on." Af en toe in een hoop stront stappen is onvermijdelijk, dus je kan het dan maar beter zien als een teken van geluk.

En pats boem sta je hartstikke stil voor een rood licht

Ik ben ervan overtuigd dat we allemaal wel wat McConaughey-mentaliteit kunnen gebruiken, zeker omdat we nog steeds aan alle kanten worden uitgedaagd en voorlopig nergens heen kunnen. Ik zet daarom vijf van mijn favoriete wijsheden uit 't boek voor je op een rij, zodat dit hopelijk een jaar van smooth sailing wordt, halfvolle glazen én een grote golf aan groene stoplichten.

1. Het leven zit vol stoplichten

Bij de school of McConaughey-ology draait het allemaal om greenlights. De groene stoplichten die we tegenkomen in ons leven, die geven het signaal: vooruit, ga, carry on. Als je mazzel hebt, en de lichten goed op elkaar staan afgesteld, heeft iedereen er voordeel bij. Daarom zijn we ook zo gek op groen licht, het heeft geen invloed op onze richting en zonder moeite, twijfel of vertraging kunnen we gewoon doorrijden.

Dus je hebt een goede baan: groen licht. Een lekker huis: groen licht. Die leuke vakantie geboekt: groen licht. Maar dan wordt een van je dierbaren ernstig ziek, of je krijgt een burn-out en pats boem sta je hartstikke stil voor een rood licht. Het zijn de road blocks of wegwerkzaamheden waar we totaal niet op zitten te wachten. Maar als je ze omarmt, geven ze je ook vaak iets. Al is het maar de waardering voor wanneer de lichten weer op groen springen.

En die tijd waarin je ongepland stilstaat, kan je ook gebruiken om je af te vragen of je wel op de goede weg zit. Wil ik nog wel die kant op? Rij ik niet te hard? Zoals McCnaughey over rode stoplichten zegt: "They give us wat we need." Als je de rode stoplichten níét negeert, weet je uiteindelijk steeds beter waar het licht vaak op rood springt. En zo kun je jezelf net zo goed aanleren waar je moet zijn voor die lekkere groene golf.

2. Blitser, duurder en gelikter is niet altijd beter

Op school ging het de jonge Matthew altijd heerlijk voor de wind: goede cijfers, een baantje, leuke hobby's, verkozen tot 'most handsome' van school én het knapste meisje van school aan z'n arm. Eén van de redenen dat hij zo goed scoorde bij 't vrouwelijk schoon, was dat hij altijd z'n best deed. Zo nam hij meisjes graag mee in zijn truck na school, om een stukje off-road door de modder te scheuren. Een hit.

Maar juist als het lekker gaat en je voelt je zelfverzekerd, is het verleidelijk om meer te willen. Wat als je een truck inruilt voor een vlammend rode sportwagen? Dan maak je vast nog meer indruk. Ben je nóg cooler. Zo gezegd, zo gedaan. En McConaughey nam zijn spiksplinternieuwe rode speeltje mee naar school en stond de auto iedere pauze trots te showen: "I was so cool." Maar na een paar weken merkte de acteur dat er weinig chickies ingingen op zijn uitnodiging om een rondje te rijden, want zonder truck kon hij niet meer door de modder banjeren. En als je zo gek bent op je eigen mooie spullen, verlies je oog voor de mensen om je heen.

De blitse auto werd als de wiedeweerga terug geruild voor z'n oude truck en ja hoor: alsof hij honing aan z'n billen had. De off-road ritjes maakten hun retour en daarmee ook de vriendinnetjes. Als alles perfect lijkt, doe je soms minder je best. Dus mooier en glimmender leidt echt niet altijd tot meer succes.

3. Sta open voor het onverwachte – ook in mensen

Het is best verleidelijk om te blijven hangen in wat je al kent. Of je nou 12,5 jaar bij dezelfde werkgever zit of altijd in de stad bent blijven wonen waar je bent opgegroeid: het kan doodeng zijn om ineens een heel ander pad in te slaan. Niet alleen voor jezelf, want: kan en durf ik dat wel? Maar ook om aan je omgeving te vertellen. Als je net een promotie hebt gekregen op werk, wil je niet bij je baas aankomen met het nieuws dat je een half jaar door Australië gaat reizen of toch hebt besloten voor jezelf te beginnen. Voor zo'n gesprek kan je al weken buikpijn voelen omdat je bang bent voor een confrontatie. Dat iemand je onverstandig of ondankbaar vindt.

Het is zonde om onvermijdelijke beslissingen voor je uit te schuiven uit angst

Voor McConaughey en zijn ouders stond het in steen gebeiteld dat hij advocaat zou worden, dus met die overtuiging ging hij dan ook studeren. Wederom was het vooral smooth sailing: goede cijfers, studeren (maar niet té hard), leuke maatjes en ga zo maar door. Totdat hij het boek The greatest salesman in the world toevallig zag liggen bij een vriend. Hij was meteen verkocht door de rode draad: jíj bent de beste salesman. Om dat waar te maken, moest hij aan zichzelf toegeven dat de tot dat moment gedroomde carrière een leugen was. Het werd tijd om de waarheid onder ogen te komen én te delen met anderen.

Halverwege je studie een compleet andere weg in slaan – voor een filmopleiding nota bene: er zijn leukere telefoontjes om naar je ouders te plegen. Maar die pleister moet er toch een keer af, dus met lood in z'n schoenen belde hij naar huis. Drie keer raden wat z'n vader antwoordde: 'Is that what you wanna do? Well... Don't half-ass it'. Als je eerlijk bent over wat je wil en waarom, kan de reactie van anderen ook enorm meevallen. Wat is het dan zonde om onvermijdelijke beslissingen voor je uit te blijven schuiven uit angst voor anderen. Laat jezelf eens verrassen.

4. De kunst van het 'nee' zeggen

De studiekeuze pakte op z'n zachts gezegd goed uit en de kans is groot dat je de acteur hebt leren kennen in romantische comedy's zoals The wedding planner, How to lose a guy in 10 days of Failure to launch. Maar als je ergens in uitblinkt, sta je vervolgens bij iedereen in de Rolodex voor dat soort klussen. Om onder dat juk vandaan te komen besloot McConaughey in 2008 dat hij geen rom-coms meer zou maken. Als Hollywood belde met een aanbod, was het antwoord: 'Nee'.

Voor zo'n klein woordje is het verbazend dat zoveel mensen het niet over hun lippen krijgen. Zeker als de druk wordt opgevoerd of er een dik salaris aan vast hangt. De acteur hield z'n rug recht en bleef vriendelijk bedanken. Hartstikke goed, maar hij kreeg ook niet de klussen waar-ie op hoopte. En op een gegeven moment ging de telefoon helemaal niet meer. Nou, dan begin je 'm toch een beetje te knijpen. Was het dan toch een 'nee' te veel geweest?

Na twee jaar radiostilte ziet dat veilige nestje van romantische films en succes er toch een stuk rooskleuriger uit. Maar, de aanhouder wint, want na twee – lange – jaren vonden de filmmakers hun weg terug naar de acteur. En vanaf dat moment bleven de serieuze rollen ook komen. Als je een doel voor ogen hebt, mag je best vertrouwen op je eerste instinct. En als je 't je kan veroorloven, is 'nee' zo gek nog niet.

5. Begin vandaag nog met schrijven

Als ik iets in m'n oren wil knopen uit het boek van McConaughey, is het wel dat we allemaal een dagboek zouden moeten bijhouden, in welke vorm dan ook. Het is jaloersmakend om te zien dat hij dit heeft gedaan sinds hij 8 jaar was, maar dat hij ook nog eens zoveel krabbeltjes, gedichtjes en plakboeken heeft bewaard. Poeh. Zo'n gewoonte komt niet alleen van pas als je zelf ooit een boek wil schrijven. Want door veel te pennen word je een betere schrijver. Maar het draagt ook bij aan een compleet en helder overzicht van zijn leven tot dit moment. Als je al die dingen bewaart en nog weet, is het een stuk makkelijker om de groene stoplichten onderweg te herkennen. De belangrijkste lessen van je ouders, gebeurtenissen op werk, meest zenuwslopende of wanhopige momenten. Maar ook de grootste mijlpalen. We hebben de neiging om een heleboel te vergeten en dat is best zonde.

Matthew McConaughey heeft the art of livin' als geen ander begrepen. Zijn filosofische, optimistische en bij vlagen wat dik aangezette kijk op het leven zetten misschien niet meteen je wereld op z'n kop, maar zijn daarmee niet minder inspirerend wat mij betreft. Want als je erop vertrouwt dat dat stoplicht er met een reden staat, geniet je vast nog meer van wat je onderweg tegenkomt. The good, the bad and the ugly.

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER