Close

Het zalig falen, met Lykele Muus

19 januari 2021 01:01 / Persoonlijke groei
Lykele Muus met dochter Nine
Lykele Muus met dochter Nine
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niét goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Normaal hebben we het hier over falen, maar deze keer wil schrijver en acteur Lykele Muus juist vertellen dat hij níét heeft gefaald. Ook al is onze maatschappij erop ingericht om dat hem dat te doen geloven. Want wanneer je als ouders van een jong kind uit elkaar gaat, wordt daar niet altijd even begripvol op gereageerd. Het is tenslotte 'niet gelukt' om wat je je van tevoren voornam ook echt tot een lang en gelukkig einde te brengen. Dat uit elkaar gaan niet alleen verdrietig en stom is, was voor de schrijver een eyeopener. En daarom deelt hij nu z'n eigen ervaringen in Zo kan het dus ook. Over de grote en kleine uitdagingen die erbij horen, maar ook over de onverwachte voordelen van co-ouderschap. Een hoopvol verhaal, van een meer dan hoopvolle vader. Al is opnieuw beginnen in de liefde misschien nog niet zo makkelijk.

Toen jij en je ex-vriendin uit elkaar gingen, zag je dat toen als falen?

"Het was moeilijk om te accepteren dat ons leven anders liep dan we hadden gehoopt. Maar ik heb bij mijn eigen ouders in de praktijk gezien dat je beter op het goede moment uit elkaar kan gaan, dan wanneer je elkaar al niet meer kan luchten. Ik geloof niet dat het altijd beter is voor je kinderen om bij elkaar te blijven; als je relatie niet meer werkt en je kan het niet oplossen, doe je kinderen daar volgens mij echt geen plezier mee. Soms krijg je wel dat gevoel van andere mensen, vrienden die – met de beste intenties – zeggen: 'Wat kut dat het niet gelukt is' of die je waarschuwen dat je het wel zwaar zal krijgen. Dat neem ik mensen niet echt kwalijk trouwens, het zit gewoon zo hardnekkig ingebakken."

'Eigenlijk wil ik bewijzen dat we vooral níét hebben gefaald'

"Maar in de praktijk voelde het eerder andersom voor mij, onze relatie was niet 'mislukt', maar bleek gewoon 'eindig'. En het leven daarna was in de praktijk helemaal niet zo eng en eenzaam als ik misschien vermoedde. En ik dacht bovendien: laat mij maar even bewijzen dat het ook positief kan uitpakken. Dat het in ons geval niet erg of zielig is. Het kan ook op een goede manier, met respect voor elkaar en voor de relatie die je samen hebt gehad. Die relatie zouden we tekortdoen door slecht en lelijk uit elkaar te gaan. Eigenlijk wil ik bewijzen dat we vooral níét hebben gefaald."

Een man met een missie.

"Ja, daar moet ik misschien wel een beetje mee oppassen. Ik merk soms bij vrienden, dat ik mijn eigen verhaal gebruik om er een positieve slinger aan te geven. Dus als zij het moeilijk hebben, roep ik: 'Ga lekker uit elkaar'. Dat is niet voor iedereen het beste advies natuurlijk, maar dit geluid mogen we allemaal wel wat vaker laten horen. We zitten toch behoorlijk vastgeroest in een ideaalbeeld over relaties en bijbehorende patronen."

"Als ik aan mensen vertel dat ik een alleenstaande vader ben en een jonge dochter heb, hoor ik nog steeds weleens: 'Ah, wat erg. Zo vervelend'. Of: 'Wat kut voor je, en wat zielig voor haar'. We hebben er alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat mijn leven, dat van mijn kind én dat van mijn ex er niet slechter van zou geworden. Het is er uiteindelijk zelfs op vóóruit gegaan. Niet dat het een wedstrijd is tussen samen of uit elkaar. Maar dit perspectief verdient wel wat meer uitleg, want voor kinderen is het toch ook beter als ze twee gelukkige ouders hebben."

Toen jullie uit elkaar gingen, ging jij ook voor het eerst echt alleen wonen. Althans, de helft van de tijd. Zag je daar tegenop?

"Ja, want ik had geen idee hoe het zou zijn en was bang voor het onbekende. Na een tijd met huisgenoten en zes jaar met mijn ex te hebben samengewoond, dacht ik wel dat ik me supereenzaam zou voelen alleen in huis. Als mijn dochter Nine er dan niet is… Dat wordt janken, dacht ik. Dat je dan 's ochtends opstaat in een leeg huis en langs die slaapkamer loopt waar niemand is. En natuurlijk was het even wennen, maar na een paar dagen voelde ik al dat die angst niet nodig was: er waren ook positieve kanten. Ik kon ineens voetbal kijken zonder dat aan iemand te vragen. Gewoon aanzetten. Joggingbroek aan en op de bank. Natuurlijk miste ik haar heel erg, maar dat er niet elke ochtend om half 7 een kind op mijn bed sprong, gaf ook rust."

'Zodra ik ga daten, barst ik weer van de vooroordelen'

"Daarom is het uit elkaar gaan misschien ook wel een goed idee geweest. Ik heb de neiging om heel stellig te zijn over dingen. Dit gaat vreselijk worden, bijvoorbeeld, en dan blijkt het 't tegenovergestelde. Al die andere vooroordelen die ik heb, die zijn misschien ook wel niet waar. Waarom heb ik mezelf dan altijd zo begrensd? Door dingen zogenaamd zeker te weten, die ik eigenlijk nooit heb geprobeerd."

Wat voor invloed heeft dit op jouw leven?

"Nou, het is wel een eyeopener geweest. Ik heb altijd geroepen dat ik niet zoveel met Spanje heb. Maar hoe weet ik dat nou? Misschien vind ik Spanje wel heel vet. Ik zou er eens heen moeten gaan, het een kans geven. Het voelt heel bevrijdend als vooroordelen wegvallen. De kracht van het omdenken, dat kan je ook toepassen bij tegenslagen. Gooi het eens over een andere boeg, doe gewoon nog een poging."

Lukt het om deze filosofie overal toe te passen?

"Als het daar over gaat, heb ik achteraf gezien ook wel fouten gemaakt. Met daten bijvoorbeeld. Aan de ene kant roep ik wel dat ik m'n vooroordelen heb losgelaten, maar zodra ik ga daten barst ik er weer van. Ik heb het daarom ook lang links laten liggen, maar tijdens de eerste lockdown, omdat alle kroegen toch dicht waren, heb ik online daten een kans gegeven. Maar ik merk dat ik het heel moeilijk vind om iemand toe te laten. Eigenlijk denk ik al heel snel: dit gaat toch niet lukken. 'Jij wil meer dan ik je kan geven' en dat soort aannames."

"Daardoor blijf ik weleens heel gesloten tijdens een date, terwijl ik me juist voorneem om er open in te stappen. Dan ben ik er zo mee bezig, dat ik me overdreven terughoudend opstel naar iemand. Zonde, want voor hetzelfde geld was het wel hartstikke leuk geweest. Als het om liefde of daten gaat, leg ik de lat onnodig hoog. Zo van: als ik nog iemand toelaat in dit leven, dan moet het perfect zijn. Diegene moet alles snappen. Maar dat hoeft natuurlijk niet."

En toch ga je, misschien onbewust, de boel saboteren?

"Ja, ik heb weleens na twee of drie dates een reden gezocht om er niet mee door te gaan. Dan heeft iemand een bepaald soort humor en denk ik: zie je wel, dit gaat dus nooit werken. Ik zou dat wel willen veranderen, mezelf wat opener opstellen. Überhaupt open staan voor iemand."

'Had ik nou maar m'n grote waffel gehouden'

"Het gekke is dat ik daar ook een beetje in op en neer ga. Rationeel gezien kan ik heel goed op mezelf inpraten en weet ik heus wat ik anders of beter kan doen. Maar op het moment zelf is het heel makkelijk om m'n gedrag goed te praten: m'n leven is toch al goed zo. Waarom zou ik dan daten?"

Zijn er momenten waar je achteraf wel spijt van hebt?

"Ja, ik heb met een iemand een stuk of drie keer afgesproken. We hadden een goede klik en zij had ook een kind. Dat vond ik wel fijn, want daardoor begrepen we elkaars situatie heel goed. We verlangden niet te veel van elkaar. Ik heb toen zelfs tegen vrienden gezegd dat dit weleens iets zou kunnen worden. Maar vervolgens had ze in een column van mij gelezen dat ik niet op zoek was naar een nieuwe relatie. Dat was voor haar een reden om te zeggen: 'Ik stop hier liever nu mee, want voor mij heeft het geen zin om door te gaan'. Stiekem baalde ik daarvan, want ik vond het eigenlijk wel tof dat ze dat zo direct zei tegen me, en ik dacht ook: misschien wil ik het nu wél. Maar het kwaad was al geschied, ze vond dat ik te veel twijfelde."

"Nu denk ik wel: had ik nou maar m'n grote waffel gehouden, want je weet nooit wie er op je pad komt. Als het om daten gaat, is het een beetje alsof ik een vliegticket koop, maar niet in de trein naar Schiphol stap."

Heb je het later niet geprobeerd uit te leggen, om het toch nog een kans te geven?

"Nee, want dan ben je die irritante aanhouder. Ik had dat zelf ook niet fijn gevonden, denk ik. Alhoewel… Nee, ik weet het niet."

Is het moeilijker om nog een keer verliefd te worden als je al een grote liefde hebt gehad?

"Ik weet niet of dat voor iedereen geldt, maar ik denk wel dat dit in mijn geval waar is. Al komt dat misschien niet doordat ik al eens verliefd ben geweest. Ik geloof niet meer in de ware, dat kan bijna iedereen zijn. Anders is het wel heel toevallig dat de ware net bij je in de klas zit, of de buurvrouw is. Maar ik zie liefde misschien wel een beetje als een bedreiging, het heeft de potentie om de status quo op te schudden. En dat wil ik niet. Niet omdat ik al liefde heb gehad, maar omdat ik al een heel leven heb afgelegd naar het punt waar ik nu ben. Hoe langer dat leven is, hoe meer je hebt meegemaakt en hoe meer je ook vasthoudt aan wat je hebt bereikt."

'Elke potentiële kandidaat is ook een klein beetje een bedreiging'

"Als wat je hebt al zo goed voelt, dan is elke mogelijkheid of elke potentiële kandidaat ook een klein beetje een bedreiging. Dan denk ik vaak: oké, maar misschien is de volgende nog beter. Nee, dit is niet perfect, dus toch niet de moeite waard. En dat terwijl ik aan Nine merk dat zij het hartstikke leuk zou vinden. Ze maakt reclame voor collega's van me of vrouwen die we tegenkomen. Laatst gingen we bij een vriendin eten en zei ze achteraf: 'Die was leuk, kan ze niet bij ons komen logeren?' Ik vermoed dat ze stiekem gewoon graag een broertje of zusje wil, maar dan moet ik van haar wel eerst met iemand trouwen"

Wat heeft Nine jou geleerd over succesvol uit elkaar gaan?

"Dat het beter is om nieuws, goed of slecht, pas te vertellen als je het concreet kan maken. In interviews lees je vaak terug dat mensen hun kinderen vertellen dat papa en mama niet meer verliefd zijn op elkaar. Maar jonge kinderen hebben geen idee wat dat betekent. Ik heb bewust gewacht met die uitleg en destijds alleen gezegd dat ik ergens anders ging wonen. Dat er een nieuw huis kwam waar zij ook een kamer kreeg.

Nu is ze wat ouder en begrijpt ze volgens mij veel beter wat verliefd zijn is en dat liefde het bindmiddel is dat twee mensen bij elkaar houdt in huis. Laatst waren we in het bos aan het wandelen met een van haar vriendje, wiens ouders aan het scheiden zijn. Uit het niets vroeg hij: 'Vind jij het erg dat je papa en mama zijn gescheiden?' En zij antwoordde meteen: 'Nee hoor, helemaal niet erg.' Ik vond het fijn om te horen dat dit zo vanzelfsprekend was."

Benieuwd naar het boek van Lykele Muus? Bestel Zo kan het dus ook online of via je lokale boekhandel.

Lizzy van Hees