Close

Mannenhaat leverde Pauline Harmange een bestseller op

14 januari 2021 04:01 / battle of the sexes
Pauline Harmange
Pauline Harmange
H Haat is niet bepaald een eervolle emotie, maar als het aan Française Pauline Harmange ligt, mogen we er eerlijk voor uitkomen. Zélfs als je – zoals zij – haat voelt voor de helft van de wereldbevolking: mannen. Ze schreef er een boek over, wat niet alleen voor de nodige woeste reacties zorgde, maar haar ook onverwacht een bestseller heeft opgeleverd.

400 exemplaren, daar tekende schrijver Pauline Harmange (26) voor, afgelopen zomer. De blogger schreef het boekje Moi les hommes, je les déteste (Mannen, ik haat ze) met een kleine groep lezers voor ogen. Maar dankzij de licht provocerende titel maakte ze onbewust ook een paar slapende honden wakker, onder wie overheidsadviseur Ralph Zurmély van het ministerie van Gendergelijkheid. Een ode aan mannenhaat?! Dat kan toch zomaar niet, want 'daarmee werk je ongelijkheid juist in de hand', schreef hij in een zakelijke e-mail naar de uitgever.

Stormloop

Wat Zurmély niet had verwacht, was de stormloop die er na zijn kritiek zou ontstaan. De uitgever deelde het bericht online en daarmee nam het kleine doch vurige pleidooi van Harmange een loopje. Al snel smeekte de uitgever om hulp van een grotere partij om aan alle vraag te kunnen voldoen. Tsja, mannenhaat, dat resoneert blijkbaar toch bij aardig wat mensen. Inmiddels zijn er ruim 20.000 exemplaren verkocht in Frankrijk en wordt het boek in 17 talen vertaald, waaronder Nederlands.

Maar, zit er geen kern van waarheid in de kritiek van de Franse politicus? Dat vroegen we ons tijdens de redactievergadering wel even af. Want, voor emancipatie heb je toch iedereen nodig, net zoals iedereen erbij gebaat zou moeten zijn? Nou, dat durft de jonge generatie Franse feministen best te betwisten. Sterker nog, in haar boek beargumenteert Harmange eigenlijk dat de term 'mannenhater' veel te lang gekaapt is door mannen om feministen monddood te maken. Gezanik over de loonkloof, het glazen plafond of seksisme? 'Typisch gevalletje mannenhaat'. Met zo'n krachtterm schud je de meer conservatieve beleidsmakers wel wakker, en daarna blijft verandering in de praktijk vaak uit.

Zet die mannen lekker weg

Harmange heeft overigens geen hekel aan álle mannen, er zijn heus uitzonderingen. Bovendien is ze zelf gelukkig getrouwd met een man, maar de voortslepende ongelijkheid en misogynie in Frankrijk is ze behoorlijk beu. Daarom wil ze van misandrie (lees: mannenhaat) liever een geuzennaam maken dan een scheldwoord. Ze stelt zich een wereld voor waarin je mannen wél moeiteloos weg kan zetten als ze zich agressief of denigrerend gedragen, waarin je niet samen op hoeft te trekken in de strijd voor emancipatie. Want als je de mannen die niet bijdragen aan gelijkheid buitenspel zet, blijft er lekker veel ruimte over voor vrouwen om op te vullen.

'Feministen hebben mannen te lang gerust geprobeerd te stellen'

In die zin is het boek van de schrijver zowel een gedachteoefening als grof gereedschap om gendergelijkheid in Frankrijk vooruit te helpen. Iets waar vooral de jonge generatie feministen behoefte aan heeft. Aan The New York Times vertelt de Harmange: "Feministen hebben mannen te lang gerust geprobeerd te stellen: 'Nee, we haten jullie niet, jullie zijn welkom'. Maar daar hebben we in de praktijk weinig voor terug gekregen."

Kloof tussen jonge en oude feministen

Dat sentiment proefden sommige vrouwen ook terug in de nasleep van #MeToo. Waar over de hele wereld publiekelijk werd afgerekend met grensoverschrijdend gedrag en aanranding, waren er een aantal beroemde Franse actrices, onder wie Catherine Deneuve, die kritiek hadden op deze openlijke naming and shaming. En hoewel president Macron beloofde dat gendergelijkheid een van zijn grootste ambtelijke prioriteiten zou zijn, heeft zijn regering volgens The New York Times niet echt veel vrouwvriendelijke wetten doorgevoerd. En vorig jaar stelde Macron nog iemand aan als minister van Binnenlandse Zaken, die voorheen zelf is beschuldigd van verkrachting.

Dat geeft de – jonge en feministische – burger weinig moed. En dat is misschien ook waarom het sentiment dat Harmange in haar boek beschrijft, zoveel losmaakt bij lezers. Schrijver Alice Coffin, van het boek Lesbian genius, zei in een interview: "Mannen hebben hun kans gehad om zich in te zetten voor gelijkheid. Ze hadden de hint al veel eerder kunnen oppakken, maar blijkbaar voelen ze daar toch te weinig voor."

Omarm de term én de sisterhood

Daarom is de tijd van lief vragen en hinten voorbij. De kritiek van niet-feministen was er toch al, dus dan kun je de geuzennaam van mannenhater maar beter omarmen als vrouw, denkt Harmange: "Wat je ook zegt, du-moment dat je kritiek uit op mannen, word je ervan beschuldigd een mannenhater te zijn." In eerste instantie vond de schrijver dat onterecht, maar op een gegeven moment dacht ze: ja, dat is het gewoon.

Hoewel deze aanpak misschien wat heftig is voor het Nederlandse poldermodel, of we ons gelukkig mogen prijzen met geëmancipeerde mannen: zolang er geen geweld aan te pas komt, kan de boodschap van feministen zoals Harmange en Coffin weinig kwaad. Volgens de Franse historicus Colette Pipon kan deze vorm van sisterhood een strategische aanwinst zijn voor het feminisme. Want hoe radicaler de ene groep is, hoe redelijker de andere lijkt – en zo ontstaan er uiteindelijk meer kansen voor iedereen. Quand vous choisissez l'espoir, tout est possible.

Lizzy van Hees