Close

The case for conflict: een lesje ruziemaken voor conflictmijders

04 februari 2021 10:02 / Zelfontwikkeling
B Bij de een komt het natuurlijk, terwijl de ander er liever met een grote boog omheen loopt: conflict. De maag van redacteur Lizzy van Hees draait al drie rondjes bij de gedachte. Maar door conflicten altijd maar te mijden, ga je ze nog niet uit de weg. Sterker nog: het kan hartstikke heilzaam zijn om het conflict wél aan te gaan.

Heb je een baas die jou en je werk continu ondermijnt of een partner die nooit, maar dan ook nóóit de afwasmachine inruimt. En koken? Ho maar. Of misschien een paar vrienden die graag door je heen praten of het leuk vinden om grappen te maken ten koste van jou. Iedereen maakt situaties mee die potentieel tot conflict kunnen leiden. Zelfs op de meest onverwachte plekken kan je erdoor worden overvallen. Denk maar aan die lichtelijk agressieve boodschappers in de supermarkt, die hun kar ongevraagd tegen de jouwe aan rossen, omdat zij óók wc-papier nodig hebben – en hun geduld duidelijk thuis hebben gelaten die dag. Kortom: iedereen maakt het weleens mee, maar hoe je er vervolgens mee omgaat verschilt enorm.

Zo zijn er de mensen die zonder moeite een grote mond teruggeven: 'Kijk uit je doppen'. Of iets vriendelijker: 'Mag ik even uitpraten?'. Zo kan je in alle redelijkheid toch vaak voor jezelf opkomen, en als iemand écht te ver gaat, kom je met een vlijmscherpe tong een heel eind. Dan zijn er ook nog mensen die er niet voor terugdeinzen zich in welk conflict dan ook te mengen – ook als ze er zelf niets mee te maken hebben. In het beste geval bijvoorbeeld degene die op het schoolplein durft op te staan tegen de pesters. Een nobel type mens, als je het mij vraagt.

Huub huub verdwijntruc

En dan is er nog de conflictmijder, onder wie ik mezelf schaar. Als typische conflictmijder los je dit soort confrontaties het liefst op in stilte. Of nog beter: in je eentje in stilte. In ieder geval niet à la minute en in de aanwezigheid van degene die over je grenzen heengaat. Zo kan ik me situaties herinneren waarin ik huilend in een wc-hokje stond nadat ik me beledigd voelde door m'n oude werkgever. En bij vrienden hou ik m'n gevoel vaak zo hardnekkig lang voor mezelf, dat het een kookpunt moet bereiken voordat zij een keer te horen krijgen wat ik écht vind. En als ik iemand tegenkom in de supermarkt of op straat die uit het niets begint te schelden, verdwijn ik het liefst volledig in de kraag van mijn jas. Liever onzichtbaar lijden dan de ander eens op vurige wijze van repliek dienen.

Alles lijkt beter dan voor mezelf opkomen. Dus eerst lijdzaam ondergaan en daarna in m'n uppie al die gevoelens – die er heus al waren – proberen een plek te geven. Maar door er niets mee te doen, wordt er eigenlijk ook niets opgelost. En hoewel ik als vermijder misschien denk: nou, dat conflict ben ik toch maar mooi te slim af geweest, haalt het me in de praktijk vrijwel altijd net zo hard weer in.

Bewaak je grenzen

Volgens relatietherapeut Joey Steur, van Praktijk de Liefde, komt het doordat het bij conflicten eigenlijk altijd om je grenzen draait. Jouw gevoel van ongemak, irritatie of frustratie komt niet uit de lucht vallen. "Je wordt niet boos of verdrietig omdat je daar toevallig zin in hebt, je doet het om je grenzen aan te geven en te bewaken. Tot hier en niet verder. Als je dat gevoel onderdrukt bij jezelf en niet laat zien, hecht je geen waarde aan je eigen emoties en kernwaarden. Maar tegelijkertijd ontneem je de ander ook die kans", aldus Steur.

'Bij conflictmijders zijn er net zoveel emoties, maar het blijft allemaal binnen'

Neem het voorbeeld van de baas, die denigrerend tegen je praat. Waarschijnlijk vind je dat vervelend omdat het je onzeker maakt, en een gevoel van minderwaardig versterkt. "Die onzekerheid en minderwaardigheid zijn de hechtingsemoties die eraan ten grondslag liggen", legt Steur uit. "Als je die negeert, ontken je niet alleen het bestaansrecht van je emoties, je laat degene die het gevoel veroorzaakt buitenspel staan." En hoe moet je verwachten dat je baas zijn gedrag verandert als je niet laat weten dat het je stoort?

Donderslag bij heldere hemel

En datzelfde geldt in de liefde. Steur: "Ik heb weleens een stel in de praktijk gehad, waarbij één van beiden na 35 jaar de relatie verbrak. In het proces daarvoor was er nooit ruzie geweest, er werd niets uitgesproken. Als er dan spanning of onvrede bestaat, gaat dat vanbinnen als het ware een eigen leven lijden." Maar het gevolg daarvan is dat je jouw partner helemaal niet meeneemt in dat proces. In die zin geef je elkaar ook niet echt de kans om iets veranderen of op te lossen. Zou je het voorbeeld van de baas er weer bij halen, dan is het een beetje alsof je je baan al opzegt, terwijl je nog niet hebt geprobeerd om samen met je baas tot een oplossing te komen. Steur: "Bij conflictmijders zijn er net zoveel emoties, maar het blijft allemaal binnen."

Misschien hebben conflict en ruzie onterecht een slechte naam gekregen, alsof het een teken is dat het niet goed gaat. Maar in de praktijk hoeft dat lang niet altijd het geval te zijn, sterker nog: een compleet gebrek aan bonje betekent niet direct dat alles rozengeur en wodka lim… maneschijn is. Juist de zaken waar je veel om geeft, zoals je relatie, vriendschappen en werk zijn vaak de moeite waard om wél het conflict over aan te gaan, zodat het tenminste wordt opgelost. Maar als confrontatie je grootste angst is, hoe moet je dan in hemelsnaam met ergernissen omgaan? Als doorgewinterd conflictmijder zet ik graag een paar handvatten voor je op een rij.

1. Terug naar de basis

Als er onenigheid is, is de waarom-vraag de basis. "Je voelt veel spanning, frustratie of bent gekwetst", zegt Steur. En meestal ben je niet de enige met die gevoelens. Maar waar je als conflictmijder op moet letten, is dat de ander geen idee heeft waar het bij jou om draait zolang je dat niet uitspreekt. Stel dat de aanleiding is dat iemand nooit vraagt hoe het met jóú gaat, dan kan je je ontzettend onzichtbaar en onbelangrijk voelen. "Die gevoelens zijn ook niet zo gek, maar als je op zo'n moment wel afstandelijk wordt, terwijl je niet zegt waarom, dan laat je die ander behoorlijk in de kou staan." Want vaak is de afstand duidelijk voelbaar, maar heeft die ander geen idee wat-ie precies verkeerd heeft gedaan.

'Die ander ervaart alleen de afstand'

Steur: "In therapie willen we daarom vooral patronen inzichtelijk maken." Dus waarom gedraag je je zo afstandelijk? Wat is de trigger?" Ook al leg je niet meteen je grootste onzekerheid op tafel, is het voor de ander al nuttig om te weten dat die afstandelijkheid of stilte van jou een signaal is dat je ergens mee zit. "Maar, dan ligt het de verantwoordelijkheid om het op vervolgens op te lossen bij beide partijen", vervolgt Steur. "Eigenlijk werkt 't het beste als je meteen duidelijk maakt waaróm iemand je zo raakt. Ben je verdrietig? Boos? Voel je je onzichtbaar? Buitengesloten? Niet geliefd? Durf te benoemen welke onzekerheid het bij jou aanwakkert."

Als conflictmijder voelt het misschien doodeng om zo met de billen bloot te gaan, maar eerlijk zijn kan ook enorm opluchten. Steur: "Vaak zie je dat door die onzekerheid of grenzen aan te geven, de ander al heel snel kan bevestigen dat daar geen reden voor is." Als je niet eerlijk bent over wát je raakt, ziet de ander nooit jouw perspectief. "Diegene ervaart alleen de afstand."

2. Leer je eigen triggers kennen

Om je eigen triggers op voorhand te leren herkennen, moet je begrijpen dat conflicten een functie hebben. Woede is een signaal van je hoofd of lichaam: tot hier en niet verder. "Want alleen op die manier bescherm je je grenzen.", zegt Steur. En zodra je je bewust wordt van wanneer iets of iemand je boos maakt, kun je ook steeds beter aanvoelen wat jouw grenzen zijn. En waar de triggers zitten. "Als je weet dat je minderwaardig voelen een trigger is, kan je eerder bij de kern van je irritatie komen. En dus ook tegen je baas zeggen: 'Je raakt me hiermee ómdat... ik me minderwaardig voel of niet belangrijk. Als de ander inziet hoe zijn of haar gedrag overkomt, hoeft het vaak niet eens tot een ruzie te komen. Maar zodra je het opkropt, zie je vaak dat de negatieve lading veel heftiger wordt, en dan is de kans op escalatie ook groter." Iets waar je als conflictmijder natuurlijk totaal niet op zit te wachten. Steur: "Het helpt echt als je de ander meeneemt in jouw verhaal en jouw werkelijkheid. Als je allebei kwetsbaar bent, kun je ook eerlijker zijn over je eigen aandeel in het conflict. Dan is de oplossing ook stukken dichterbij." Die ander hoeft haar kar niet tegen de mijne aan te smijten, maar ik hoef ook geen minutenlange studie te maken van de verschillende soorten 3-laags wc-papier.

3. Neem een time-out

Eén van de redenen dat ik zelf een enorme vermijder ben, is dat ik als de dood ben dat mijn emoties me de baas worden. En in plaats van iemand met verve uit te leggen waarom zijn of haar gedrag te ver gaat, wordt het dan al gauw een hoopje gesnotter en gestamel. Niet echt bevorderlijk voor een inhoudelijke discussie op niveau. Soms is de beste oplossing voor een conflict dan ook een time-out. Want dan kan je vervolgens vanuit rust weer naar elkaar toe bewegen. Zeker voor vermijders is die time-out een geschenk om je gedachten op een rij te krijgen zónder dat het escaleert. "Creëer wel meteen een veilig en vertrouwd gevoel bij de ander door aan te geven dat je even afstand neemt, maar er later op terugkomt. Zodat diegene niet blijft bungelen zonder dat er iets is uitgesproken of opgelost." Ook de mensen die er met een gestrekt been ingaan, kunnen gebaat zijn bij een kleine breather. Steur: "Want juist door even een pas op de plaats te maken en te zoeken naar stilte, wordt de kern van het conflict vaak helder."

4. Leer de spelregels en oefen

Als je conflicten niet groter of enger maakt dan ze hoeven te zijn, maar ze gewoon ziet als een manier van communiceren, voelt het al een stuk minder noodzakelijk om ze bij hoog en bij laag uit de weg te gaan. Het enige wat dan nog in de weg zit, is een goede manier van voor jezelf opkomen en iemand van repliek dienen. Als dat je dat niet van nature kan, kan het helpen om binnen een vriendschap of relatie een aantal spelregels af te spreken. Of dat nou gaat over je stem verheffen, oude koeien uit de sloot halen of een time-out inlassen.

Steur: "In the heat of the moment is er vaak geen ruimte om die grenzen vast te stellen of aan te geven, dan word je soms lamgeslagen door kwetsende woorden of een scheldpartij – en doe je met een reactie soms meer kwaad dan je bedoeling is." En op zo'n moment is het ook lastig om een prioriteit te maken van een time-out. "Maar als iedereen van tevoren de regels kent, kan je er tijdens een conflict makkelijker op terugvallen."

Het gedrag dat je jezelf hebt aangeleerd, kun je net zo goed weer afleren

Journalist Eleanor Gordon-Smith schrijft in The Guardian dat ze het gevoel heeft dat vooral vrouwen typische conflictmijders zijn. Misschien omdat je altijd hebt geleerd toegeeflijk te zijn en je vooral niet te dominant op te stellen. Wat je er volgens haar aan kan doen? Oefenen, oefenen, oefenen. Want het gedrag dat je jezelf hebt aangeleerd, kun je net zo goed weer afleren. Schrijf bijvoorbeeld zinnen op die je anderen hoort zeggen als ze het ergens niet mee eens zijn. Of als ze voor zichzelf opkomen. 'Nee'. 'Dat klopt niet'. 'Ik wil dat niet'. 'Je luistert niet'. Als je die zinnen je eigen maakt, hoef je op het moment dat een conflict zich aandient, niet ook nog eens te zoeken naar de woorden. Assertiviteit en zelfvertrouwen zijn zoals elke andere vaardigheid, denkt Gordon-Smith: "Better when you've practiced, and best trained before trying it in front of a crowd."

Wil je conflict voortaan een stukje makkelijker maken, dan is het goed om je af te vragen: wat zit me nou écht dwars? En durf de ander daarin mee te nemen, wie weet is dat inzicht al de helft van de oplossing voor jullie beiden. Wil je meer tips? Lees dan ook dit artikel van Medium.

Lizzy van Hees