Close

Weg met de sportschoolschaamte: it can kiss my toned ass

13 februari 2021 08:02 / zelfontwikkeling
Sanne in het krachthonk
Sanne in het krachthonk
Z Zweten, hijgen en je schaarsgekleed in gekke bochten wringen: redacteur Annemieke van Straalen heeft tijdens een sportschoolbezoek vaak genoeg extreem opgelaten op de loopband gestaan - om van het beruchte krachthonk nog niet eens te spreken. Maar dat gaat veranderen: als de gymdeuren weer openen, staat zij vooraan in de rij.

Toegegeven: tijdens je thuisworkout een plant omver maaien of je kleine teen tegen de muur meppen is absoluut niet ideaal. Maar hoewel de sportschool die broodnodige vierkante meters wél biedt, voelde ik me daar toch altijd een beetje benauwd, begluurd en beoordeeld. Het is ook niet niks, je in een loeistrak pak door een menigte glimmende lijven manoeuvreren. Maar als gedreven vrouw en rasfeminist - het type dat een catcaller geregeld met een middelvinger begroet - verbaas ik me er toch over hoe weinig er van die bravoure overblijft zodra ik de drempel van de sportschool ben overgestoken.

In mijn ruim drie jaar fitnesservaring heb ik geen greintje ambitie getoond en ben ik altijd braaf in de cardiohoek gebleven. Niet uit onwil of luiheid, maar uit angst. Dat heeft deze gedwongen sportschool-sabbatical me doen realiseren. Hoog tijd voor verandering: zodra de gyms straks hun deuren weer openen, zorg ik dat élke vierkante centimeter tot mijn comfort zone behoort.

Ik voel ze kijken

Hoewel ikzelf niet bepaald warm wordt van het roodbevlekte gezicht dat me aankijkt in de sportschoolspiegel, nodigt mijn schamele outfit weleens uit tot onwelkome aandacht. Één schalkse blik van een voorbijganger en ik ben me hyperbewust van elke puf en druppel die m'n lijf uitstoot. Poef, daar gaat m'n zeldzame fitnessflow. Ineens is elke mannelijke medesportschoolganger een potentiële gluiperd. Die geïnternaliseerde 'male gaze', ofwel de neiging jezelf als het ware vanuit de ogen van een heteroseksuele man te bekijken, is een regelrechte pain in the ass wanneer je ongegeneerd je hammetjes wil trainen. Je zou je aerodynamische look bíjna verruilen voor een slobbertrui en idem joggingbroek, ware het niet dat je daarmee al na drie minuten tropische temperaturen aantikt.

'Ik ben zelfs een keer gefilmd, dat werd me echt te gek'

En ik blijk daarin lang niet de enige: recent Amerikaans onderzoek wijst uit dat ruim 75 procent (!) van de vrouwen zich regelmatig bekeken voelt in de sportschool. Helaas is het door de jaren heen bij vriendin Sanne, een sportschool-vedette, niet bij blikken gebleven: "Toen ik nog lid was van een grote fitnessketen, had ik veel aanspraak - soms gewenst, vaak ongewenst. Ik ben zelfs een keer gefilmd, dat werd me echt te gek."

Maar niet alleen vrouwen vallen ten prooi aan grensoverschrijdend gedrag in de gym. Vriend Bart is meerdere malen achtervolgd tijdens het sporten en zelfs een keer belaagd in de sauna. Overigens was de creep in kwestie in alle gevallen een man. "Daarvoor had ik me nooit echt gerealiseerd dat het eigenlijk een luxe is om je tijdens het sporten 100 procent op je gemak te voelen", vertelt hij.

Iedereen een Calvin Klein model

Het is nogal wat: jezelf als sappig lammetje voor de leeuwen in het krachthonk gooien. Dus loop ik er al jaren braaf met een grote boog omheen. Die neiging blijkt op grotere schaal even gangbaar te zijn - en dan met name onder gendergenoten. 'Waar de gewichten zijn, daar zijn de mannen' komt uit onderzoek naar voren, terwijl de de bbb- en zumba-klasjes overbevolkt blijken te zijn met vrouwen. Niet gek, die segregatie, als je bedenkt hoe de maatschappij mannen en vrouwen het liefst ziet: respectievelijk groot en gespierd, en rank en slank.

Huppel maar gauw terug naar je yogaklasje

Je krijgt in de gym weliswaar geen trofee overhandigd als je zeven dagen per week aan dumbbells zit te leuren, maar die groeiende bil- of borstpartij dwingt toch behoorlijk wat respect af op de fitness-apenrots. Dat geldt andersom evengoed: voldoet jouw lijf nog niet aan dat geijkte plaatje, dan kun je daar best onzeker van worden. Sanne: "Als ik een kilootje meer woog, brak het zweet me al uit nog voordat ik een gewicht had aangeraakt. Je voelt je snel veroordeeld: die verrekte male gaze draait dan op volle toeren."

Hyperbewust onbekwaam

Het kweken van zo'n benijdenswaardig lichaam gaat - helaas - niet over één nacht ijs en de weg daarnaartoe is toch even slikken. Vooral als je je, net als ik, altijd hebt beperkt tot apparatuur die geen uitleg behoeft en plekken met een hoog testosterongehalte mijdt. Dat vrouwelijke schoonheidsideaal hielp niet mee: een uurtje calorieverbranding op de loopband leek me effectiever tijdverdrijf. Toch keek ik vanuit m'n comfort zone af en toe met een schuin oog naar de steeds geprononceerdere blokjesbuik van de dames die de route naar het krachthonk wél hadden gevonden. Dat wilde ik ook wel.

Maar hoe langer ik wachtte, hoe hoger de drempel. Doorgewinterde sporters zouden aan elke knullig beweging kunnen aflezen: die snapt er geen hol van, huppel maar gauw terug naar je yogaklasje. Hoe ik daar – bij mijn hopelijk aanstaande rentree – verbetering in breng, vraag ik aan fitnessinstructeur Robin van Melzen. Hij noemt onwetendheid over waar je in godesnaam moet beginnen misschien wel de grootste reden dat mensen er bij voorbaat al de brui aan geven. The irony. "Het zou zogenaamd gênant zijn om nog niet de juiste technieken niet onder de knie hebben. Maar íedereen, ook ik, is ooit onderaan de ladder begonnen. Daar ontkom je niet aan", benadrukt hij.

Personal trainer Robin van Melzen
Personal trainer Robin van Melzen

Train je schijt-aan-alles-spier (met zijwieltjes)

Dus ja, die eerste stappen in het krachthonk kunnen onwijs intimiderend zijn - zeker als vrouw, weet ook oud-klasgenoot Femke, na acht jaar intensief trainen inmiddels zelf onderdeel van het sportschoolmeubilair. Maar laat je daardoor vooral niet te veel van de wijs brengen, zegt ze: "Het klinkt als een open deur, maar op een gegeven moment moet je gewoon schijt hebben. Hoe vaker je komt, hoe sneller je verandert van 'dat ene leuke meisje' naar een vertrouwd gezicht. Dan blijken die 'enge' spierbonken toch onschuldiger dan je dacht", drukt ze ons op het hart. Dus leg die hypothetische scenario's eens net zo kritisch onder de loep als je met jezelf doet. En gooi de handdoek niet in de ring, nog voor er überhaupt een druppel zweet op gevallen is.

Voor een enkeling fungeert de sportzaal als Tinder

Toch is zo'n nuchtere houding aannemen makkelijker gezegd dan gedaan, zeker als je al jaren tegen 'de daad' aan zit te hikken. Volgens Van Melzen maakt het al een wereld van verschil als je je eens door een fitte vriend(in) op sleeptouw laat nemen. Je voelt je automatisch veiliger in de slipstream van een ervaringsdeskundige. Mocht je het geld kunnen missen, dan zijn een aantal sessies met een personal trainer ook geen overbodige luxe. Je mag best wat centen investeren om steviger in je sportschoenen komen te staan. En zorg dat je goed beslagen ten ijs komt: de Wondere Wereld van het internet staat bol van de trainingsschema's en fitness-tutorials. Doe er je voordeel mee.

Weet waar je traint

Uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid voor een fijne fitness-ervaring bij de sportschool zelf, meent Van Melzen. Hij weet als geen ander hoe belangrijk het is om een sfeer te creëren waar iedereen zich gezien en gehoord voelt: "Dat ligt in de eerste plaats aan de verhouding tussen sporters en personeel: er moet voldoende aandacht zijn voor de individuele klant. Dan is het nog zaak dat de aanwezige instructeurs ook daadwerkelijk alert en betrokken zijn. Ik begroet iedereen en loop vaak rond voor tips of een praatje." Die ongedwongen stemming zie je vaker terug in een kleinschalige gym: voor Sanne de reden om massale fitnessketens af te zweren.

De gemiddelde leeftijd is nog zo'n factor waar je bij het kiezen voor een sportschool rekening mee moet houden. De esthetische lat ligt in een 'jonge' sportschool relatief hoog, kan ik uit eigen ervaring vertellen. Leuk, al die knappe mensen om je heen, maar daar wordt de sfeer niet gemoedelijker van. Een sportschoolbezoek krijg algauw vleeskeuring vibes en voor een enkeling fungeert de sportzaal als Tinder. Mocht je nu voor eens en altijd af willen rekenen met die male gaze? Dan is een women only gym is wellicht ook het overwegen waard: relatief ingrijpend, maar wél effectief, als we de wetenschap mogen geloven.

Femke in haar natuurlijke habitat
Femke in haar natuurlijke habitat

Veranderen van sportschool klinkt misschien ietwat rigoureus. Bovendien kan het voelen als opgeven: jij verdwijnt, de gluurders niet. Des te empowering kan het zijn om door te zetten in je vertrouwde sportschool. Wil je daar van dat bekeken gevoel af? Dan is het, volgens Femke, wijsheid om zélf al minder focus op je uiterlijk te leggen. Maak je doelen fysiek, niet esthetisch. Bovendien ga je met je blik vastgeroest aan de calorieteller voorbij aan de lol van het bewegen zelf. Zie het sporten dus niet meer als compensatie voor je coronakilo's, maar focus in plaats daarvan op die lekkere adrenalinekick achteraf. In deze tijd is immers elke seconde met je billen van je bureaustoel een cadeautje.

Opgegroeid met Barbie en de Victoria's Secret modeshow heb ik nog wel even nodig om het juk van de male gaze van me af te schudden. Maar ik heb in elk geval bergen frisse moed om het fitness-wise over een hele andere boeg te gooien. Niet die 350 verbrande calorieën, maar 12 loeistrakke pushups worden m'n doel. En zodra we weer mogen, sta ik vooraan in de rij voor het krachthonk. Met knikkende knietjes, oké, maar ook die blijk je dus te kunnen trainen.

Annemieke van Straalen

LEES MEER OVER