Close

Wat ik had willen weten voordatik uitvaartondernemer werd

08 maart 2021 12:03 / Carrière
Nekeycha & Whitney Tan-A-Kiam
Nekeycha & Whitney Tan-A-Kiam
H Hindsight is 20/20 zeggen ze wel: achteraf weet je het allemaal zo goed. Kennis waar je zelf niks meer aan hebt, maar waar je een ander wel mee kan helpen. Daarom vragen we in deze rubriek aan ervaringsdeskundigen: wat had je graag eerder willen weten? Deze week vertellen uitvaartondernemers Nekeycha en Whitney Tan-A-Kiam wat hun werk zo bijzonder maakt.

Het is iets waar je liever niet over nadenkt, maar wat ontegenzeggelijk bij het leven hoort: de dood. Als iemand om wie je veel geeft overlijdt, wil je daar op een waardige manier afscheid van nemen. Op een manier die bij diegene past, maar waar nabestaanden ook troost uit kunnen putten. Het is daarom niet voor niets dat een uitvaart zo'n belangrijk ritueel is in onze maatschappij.

Hoe belangrijk zo'n mooi afscheid is, ontdekten Whitney (34) en Nekeycha (32) Tan-A-Kiam toen hun oma Milly overleed in 2014. De uitvaartondernemer deed z'n best, maar de details die voor de familie het verschil maakten, dáár zorgden de twee zussen voor. Ze vroegen zich af: is het gek dat dit goed voelt? Dat we het leuk vinden om dit te doen? Nou, dat is het niet. Sterker nog: het bleek iets waar ze allebei wel een carrière in zagen, en in 2015 was Uitvaartonderneming Milly een feit – vernoemd naar oma. Dik vijf jaar later staan ze te popelen om hun lessen met anderen te delen.

1. Meeleven mag, maar let op je emoties

Als uitvaartondernemer ben je vaak een van de eerste telefoontjes van de nabestaanden. En in de dagen naar het afscheid toe blijf je het centrale aanspreekpunt. Voor alle, maar dan ook alle vragen. In de praktijk komt het dan best regelmatig voor dat je in die periode een bijzondere band opbouwt met een familie en andere nabestaanden. Dat weten Whitney en Nekeycha uit eigen ervaring. "Het is soms moeilijk om het verdriet dan te veel binnen te laten komen", geeft Whitney toe. "Eén van de uitvaarten die ons het meest is bijgebleven, was die van een jongeman van 15 jaar. Dat is op zo'n moment heel ingrijpend, maar het geeft dan ook heel veel voldoening om er een mooi afscheid van te maken." De zussen hebben aan die begrafenis veel warme contacten overgehouden, herinneren ze zich. Nekeycha: "Het is zo warm om zo te worden opgenomen in een familie, zeker in zo'n intieme periode. Als je werk mag doen waar je zoveel passie voor voelt, en mensen ervaren dat, dat is zo'n fijn gevoel. Dat weegt zwaarder dan al het verdriet."

'Je mag best huilen tijdens een afscheid, maar niet als eerste en ook niet het luidst'

Daarnaast is het belangrijk om een zakelijke houding te hebben in dit beroep. Er spelen al genoeg emoties bij de nabestaanden, dus jij bent degenen die ervoor moet zorgen dat tussen de emoties wel ruimte blijft voor het maken van besluiten. "Hoe zakelijk of moeilijk die ook kunnen zijn", zegt Whitney. "Onze regel is daarom altijd: je mag als uitvaartondernemer best huilen tijdens een afscheid, maar niet als eerste en ook niet het luidst." Dat klinkt misschien komisch en ook een beetje gek, maar je hoeft echt niet uit steen te zijn gehouwen. Nekeycha: "Ik denk dat je geen ijskonijn moet zijn in dit werk, maar als je elke uitvaart staat te janken, moet je je misschien ook afvragen of dit vak wel iets voor jou is."

2. Geld is ongemakkelijk, maar je móét het erover hebben

Zo moet je bijvoorbeeld ook zakelijk durven zijn als het over het budget gaat. Een tip die Whitney en Nekeycha uitvaartondernemers in spe mee willen geven is dat je moet waken voor wanbetalers. Dat klinkt misschien oneerbiedig, maar het is een verhaal dat je vaker hoort over de uitvaartbranche. Op het moment dat de emoties tegen het plafond zitten, moeten nabestaanden een besluit nemen over hoe het afscheid eruit moet komen te zien. Whitney: "Op die momenten zie je vaak dat mensen denken: alleen het beste is goed genoeg voor onze vader, oma, broer of beste vriendin. En juist daarom moet je niet te lang wachten als het gaat om verwachtingsmanagement." Natuurlijk kan het verleidelijk zijn om rouwende mensen met fluwelen handschoenen aan te pakken, maar daar heeft niemand baat bij. "Als je weet dat een familie een klein budget heeft, kan je beter van tevoren zeggen: oké, dan laat ik je de dure Amerikaanse kisten niet zien – ook al zijn ze misschien nog zo mooi." Het laatste wat je wilt, is dat naarmate de dag dichterbij komt, en er al van alles is vastgelegd, mensen ineens wakker worden en denken: dit kunnen we ons helemaal niet veroorloven. Dan hebben ze alleen maar extra zorgen erbij.

Natuurlijk zijn er wel manieren om dit gesprek aan te vliegen, want je wil ook niet overkomen als geldwolf die rijk probeert te worden over de rug van anderen, weet Nekeycha. "Als je de nabestaanden net ontmoet, wil je het eerst hebben over wat voor iemand de overledene was. Waar diegene van hield of wat hem of haar zo'n bijzonder mens maakte. Daarna ga je het hebben over details. Dan kun je een inschatting maken van het budget voor de uitvaart, maar ook alvast aangeven dat sommige extra's ook weer kosten met zich meebrengen." Voordat je met elkaar in zee gaat, moet iedereen weten waar die aan toe is. Dan is de kans op een goede samenwerking het grootst – en worden de rekeningen hopelijk ook netjes betaald.

3. De beste reclame: wees jezelf

Wil je uitvaartverzorger worden, en misschien zelfs als ondernemer aan de slag gaan, dan is het nog niet zo makkelijk om naam voor jezelf te maken. "Nieuwe klanten krijg je vaak via mond-tot-mondreclame, en dat kan in het begin natuurlijk best lang duren", weet Nekeycha. "En normale marketing- of reclametools passen niet in dit werkveld. Je kan moeilijk aanbieden dat mensen 10 procent korting op de volgende krijgen of met grote vrolijke reclameleuzen op de proppen komen. Dat voelt toch een beetje gek." Maar mond-tot-mondreclame kent ook z'n beperkingen, vult Whitney aan. "Omdat je deze service als het goed is niet heel vaak nodig hebt. De dood is een vast gegeven, een zekerheid voor ons allemaal. Maar je weet vaak niet wanneer het zich aandient en je een uitvaartondernemer nodig zal hebben."

Hoe je er dan wél uitspringt en naam voor jezelf maakt? Dat doe je door dicht bij jezelf te blijven, denken de ondernemers. Zij kenmerken zich bijvoorbeeld door hun relatief jonge leeftijd, toegankelijkheid en humor. "We proberen het allemaal niet onnodig zwaar te maken, want ook al is er verdriet, er is ook vaak ruimte voor een beetje humor en lucht", zegt Whitney. "Bovendien is de uitvaartbranche vaak traditioneel en stoffig genoeg, wij vinden het leuker om te laten zien dat geen vraag te gek is." Mensen denken vaak dat een begrafenis of crematie aan bepaalde voorwaarden moet voldoen, omdat het nou eenmaal altijd zo gaat. Met koffie en cake bijvoorbeeld of wat betreft de muziekkeuze, maar dat kán ook anders natuurlijk. Nekeycha: "Omdat mensen binnen zes dagen van alles moeten regelen, kiezen ze vaak voor het geijkte pad, de opties die ze al kennen. Maar dat hóéft niet, want binnen de vastomlijnde kaders – die er weliswaar zijn – denken wij liever in mogelijkheden."

Het kan voor mensen ook heel verfrissend zijn om je niet alleen in dat strakke keurslijf te zien. Sommige nabestaanden vinden het best intimiderend als het contact alleen maar heel zakelijk is, of om je steeds in een pak te zien. "Als zij het fijner vinden om het laagdrempelig te houden tijdens een afspraak, prima: dan kom ik toch in m'n huispak", zegt Whitney. "Daarin zijn wij wel echt opvallend, want de meerderheid van de mensen die dit vak doet, is wel een stukje stijver en grijzer. Er valt best iets te kiezen voor nabestaanden, maar die keuzes lijken nu nog wel erg veel op elkaar." Je mag daarom ook best de tijd nemen om nog even verder te kijken als je niet meteen een klik voelt met een uitvaartondernemer. "Andersom, hebben wij ook weleens vriendelijk bedankt bij een klant. Als mensen het alleen over geld willen hebben en niet over wie ze zijn verloren, dan krijgen wij al een beetje argwaan. Of als mensen onverwachts iemand verliezen en de uitvaart met een crowdfundactie willen betalen, dan zeggen we meteen: u kunt beter een andere partij zoeken om mee samen te werken."

4. Natuurlijk zijn er kaders, maar er mag best wat meer speelruimte komen

Natuurlijk zijn er wel een aantal vaste voorwaarden of onderdelen waar je bij een uitvaart niet onderuit komt. "Zo kan het weleens voorkomen dat ik de nabestaanden na een dienst moet waarschuwen dat ze over tien minuten buiten moeten staan. Dat lijkt misschien streng en inflexibel op zo'n dag, maar als je niet op tijd weg bent uit zo'n zaal riskeer je weer een boete", legt Nekeycha uit. "Veel familieleden beseffen dat niet op zo'n moment. Je bent dus aan alle kanten verwachtingen aan het managen en te zorgen dat iedereen zich binnen kaders toch enigszins op z'n gemak en vrij voelt."

'Met meer jonge mensen in deze branche zou de modernisering misschien wat sneller gaan'

Door corona zijn bepaalde ontwikkelingen binnen de uitvaartbranche in een stroomversnelling geraakt. "Ineens moesten we vorig jaar begrafenissen organiseren waar maar twintig mensen aanwezig konden zijn", vertelt Whitney. "Dat was soms hartverscheurend, maar het zorgde er ook voor dat livestreams veel gebruikelijker zijn geworden – en daardoor ook veel goedkoper. Vroeger boden wij het ook al aan, voor familieleden in het buitenland bijvoorbeeld, maar sommige zaalverhuurders rekenden daar gerust 1.000 euro voor vroeger." Op het gebied van digitalisering mogen er sowieso nog wel wat flinke stappen worden gemaakt, vinden Whitney en Nekeycha. "Spotify? Ho maar. Heb je een Macbook? Ho maar. Een Prezi-presentatie waar de muziek al in zit verwerkt? Nee, dat kan niet: muziek moet altijd apart worden aangeleverd. Op een usb of een cd zelfs", lacht Nekeycha. "En als er documenten ondertekend moeten worden, is dat ook altijd op papier en in real life. Dus dat betekent veel op en neer rijden. Als er meer jonge mensen in deze branche zouden werken, zou die modernisering misschien ook wat sneller gaan."

5. Waar te beginnen – en hoe het vol te houden

Niet iedereen wordt op een dag wakker en denkt: nu, heb ik het, ik word begrafenisondernemer. Vaker zal je zien dat iemand later in zijn of haar leven een nieuwe carrière overweegt, een die misschien meer zingeving met zich meebrengt. Of zoals in het geval van Whitney en Nekeycha, die na het verlies van hun oma Milly beseften dat dít hun gedroomde carrière was. Maar áls je dan besluit om dit werk te gaan doen, waar begin je dan? Is er een opleiding of een cursus waar je de kneepjes van het vak leert? En zo ja, zijn die de moeite waard?

Die opleiding hebben Whitney en Nekeycha zeker gevonden. Zij hebben tien maanden les gehad bij Meander Uitvaartopleidingen. Een hele fijne opleiding, vindt Whitney nog steeds. "Maar zo'n traditionele en gedegen opleiding kleurt je beeld wel. Daarom willen wij zelf een kortere cursus gaan aanbieden, in één dag zelfs. Wij denken dat je in één dag de basis kan leren, maar dat er dan genoeg ruimte overblijft om zelf een persoonlijke invulling te geven aan je bedrijf." Maar voor welke opleiding je ook kiest, in de praktijk zal je nog genoeg vlieguren moeten maken. "En dan nog gaat er weleens wat mis", lacht Whitney. "Het mooie is dat de nabestaanden daar meestal wel om kunnen lachen. Vaak zeggen ze dan dat het precies past bij hoe iemand was. In iemands leven gaat tenslotte ook lang niet alles perfect." En Whitney vult aan: "Als uitvaartondernemer ben je eigenlijk een wedding planner, maar dan voor uitvaarten. Wat je nodig hebt voor een geslaagde dag is een plan A, maar ook een plan B, C en D."

Ieder empathisch mens mét organisatorisch talent kan dit werk doen, maar de zussen zijn blij dat ze het altijd samen hebben gedaan de afgelopen jaren. Niet alle afspraken of werkzaamheden, maar wel het grotere geheel. "Een geliefde thuis is ook heel fijn", zegt Whitney, "maar die van mij kan niet altijd goed tegen alle details. Dan is het heel fijn om een sparringpartner te hebben. Voor de goede dagen en successen, maar ook voor de zwaardere momenten."

Lizzy van Hees