Close

Het zalig falen, met Francis van Broekhuizen

23 maart 2021 09:03 / Persoonlijke groei
Francis van Broekhuizen
Francis van Broekhuizen
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niet goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Net als voor heel veel anderen geldt, gooide het coronavirus vorig jaar roet in de plannen van dramatische sopraan Francis van Broekhuizen (45). "Ik dacht: dit duurt twee weken en dan sta ik wel weer op de planken. Niks ervan, haha. Maar het heeft me ook veel opgeleverd, ik heb zulke leuke dingen mogen doen dit jaar." Die benadering sluit naadloos aan bij haar karakter, want voor Francis is het glas altijd halfvol. Anderen zouden misschien zeggen dat haar glas net te vol is. Maar zichzelf kleiner, stiller en grijzer maken, dát doet Francis niet meer.

Als je zegt dat je zoveel leuke dingen mocht doen afgelopen jaar, waar heb je het dan over?

"Nou, op televisie! Mensen kenden me misschien al van Maestro en All together now, maar toen ik afgelopen zomer in De slimste mens zat, gingen mensen me echt herkennen. Nu hoef ik bijna niemand meer uit te leggen wie ik ben. Lang niet iedereen vindt me leuk, maar meestal is m'n Rotterdamse accent een positieve verrassing – en ik durf ook wel te zeggen dat ik best geestig ben. Ik kijk alles altijd terug, ook als ik bij Jinek ben geweest bijvoorbeeld, en dan denk ik toch vaak: goh Francis, dat is nou weer heel grappig wat je daar zegt."

Dat klinkt alsof je heel veel zelfvertrouwen hebt, maar dat is ook weleens anders geweest toch?

"Ja, ik voelde me vroeger echt een nitwit, iemand die door iedereen werd gepest. Het eikeltje van de klas, zal ik maar zeggen. Ze vonden me vreemd en ik ging er verkeerd mee om, met het pesten. Ik ben een pleaser en hoe meer ik werd gepest, hoe onderdaniger ik me gedroeg. Dat was eigenlijk alleen maar olie op het vuur, want ik wilde er zo graag bij horen en vriendinnen hebben, dat ik deed alsof ik een lulletje rozenwater was: als ze een rijksdaalder wilden hebben, nou dan gaf ik die toch? Maar als je zelf al doet alsof je een minkukel bent, gaat niemand je ooit op een andere manier zien."

'Vroeger luisterde ik wel naar mensen die zeiden dat ik te veel was'

"Zo gek eigenlijk, want als ik nu naar foto's kijk uit die tijd, zie ik een heel leuk kind. Terwijl ik me echt de grootste sukkel voelde op de basisschool – en ook nog een stukje van de middelbare. En hoewel het nu soms lijkt alsof iedereen me leuk vindt, heb ik nog steeds weleens het gevoel dat sommige mensen me te veel vinden. Ik lees het weleens op sociale media, dan schrijven mensen dat ik in hun irritatie zit. Meestal vinden ze me een half uur later geweldig, omdat ze zien dat ik echt zo ben. Maar vroeger luisterde ik wel naar mensen die zeiden dat ik 'te veel' was, dat ik meer moest 'indammen'. Ik gooi vaak mijn hele ziel en zaligheid over de vloer, maar dat vinden mensen in Nederland snel overdreven. Dat is wel een zoektocht geweest hoor, wél die wervelwind durven zijn."

Heb je hier ook last van gehad in je professionele leven? Ik zou verwachten dat je als operazanger ook best een wervelwind mag zijn.

"Vooral die innerlijke strijd tussen wie ik ben en wie ik dacht dat ik moest zijn, zat me in de weg. Bij audities hoorde ik dan: 'Nee, je bent te heftig'. Als jonge operazangeres moet je netjes zijn, beheerst stilzitten en verder vooral mooi zingen. Maar als ik zo keurig probeerde te auditeren, werd ik het ook niet. Dan werd er weer gezegd dat ik prachtig zong, maar kozen ze liever voor de schoonheid van iemand anders. Achteraf denk ik dat ik toen ook voor de verkeerde rollen ging, die totaal niet bij m'n persoonlijkheid of looks pasten. De rollen voor jonge zangeressen zijn toch vaak hulpeloze vrouwen die aan tuberculose sterven. Nee, zo'n type ben ik niet. Ik ben meer het type moeder-van-tuberculoze-lijdende-figuur. Soms werd ik ook niet gekozen omdat ik dan weer té timide overkwam. Als ik dat vervolgens aan m'n vrienden vertelde, moesten ze keihard lachen: hoe dan?!"

"Nu weet ik dat ik door zo onderdanig te zijn al verkeerd begon aan die audities. Als je niet alles van jezelf durft te laten zien, ben je kansloos. Ik wilde me niet langer onzeker voelen over of ik te veel of te druk was, dus ik probeerde dat los te laten: nee heb je, ja kun je krijgen. Dat hielp wel, want niet veel later kreeg ik een heel fijn aanbod bij Opera Zuid. Ik mocht twee jaar vast onderdeel zijn van hun ensemble en alle hoofdrollen spelen."

Als dat geen f-you is tegen alle pesters, weet ik het ook niet meer.

"Zou je denken hè? Maar nadat ik was binnengehaald, kreeg ik weer te maken met pestgedrag. Van iemand uit de organisatie zelf nota bene. Die draaide als een blad aan een boom en van protegé werd ik ineens gezien als verrader. Er werden expres audities gepland op dagen dat ik niet kon en dan moest ik stante pede komen opdraven, anders kreeg ik de wind van voren. Ik weet nog heel goed dat ik de hoofdrol had in Suor Angelica, echt een droomrol. Dat was zo'n succes, de hele zaal zat te huilen omdat ze het zo mooi vonden. Ik voelde me echt even mijn grote voorbeeld Maria Callas, maar achteraf werd gezegd: 'Je weet zelf ook wel dat je deze rol walgelijk hebt neergezet'."

'Ik zou het niet volhouden om me anders voor te doen dan ik ben'

"Toen dat werd gezegd over een voorstelling die zo goed ging, veranderde er bij mij iets. Ineens begreep ik: dit is zo gek, dit kán niet aan mij liggen. Het ligt aan die ander. En toen ik dat helder zag, kon ik het loslaten. Ik heb ook meteen besloten dat ik nooit zo iemand zou worden. Ik gun niemand anders, hoe goed ze ook zijn of hoeveel concurrentie er ook is, om hetzelfde mee te maken als ik daar. Dus als ik negen Maria's mag helpen voor het programma Op zoek naar Maria, denk ik niet: oh, nu ben ik afgeschreven. Ik vind het juist superleuk om die talenten te zien. Om anderen te helpen met mijn ervaring, hoe gaaf is dat?!"

Dat klinkt heel nobel, maar als de concurrentie moordend is, lijkt het me knap lastig om er altijd zo in te staan.

"Het klinkt misschien als valse bescheidenheid, maar dat is het echt niet. Ik geloof heilig dat iedereen zijn of haar tijd heeft. Ik heb nu een toptijd, wat ik nooit had verwacht – zeker niet tijdens een pandemie – maar ik geloof niet dat het daarna alleen nog maar bergafwaarts kan gaan. Of dat je na succes bang moet zijn om in de vergetelheid te raken, want al mijn ervaringen kan ik doorgeven aan andere mensen. Dus als ik over een tijd niet meer op televisie ben of op het toneel, dan ga ik lekker lesgeven.

Klinkt optimistisch hè? Nou dat ben ik ook meestal. Al ga ik ook echt niet altijd holadijee door het leven. Ik denk ook af en toe: kan ik nog wel zingen straks? Zal ik ooit nog op een podium staan? Overschat ik mezelf niet? Misschien ben ik wel niet zo'n goede zangeres als ik denk. Dat blijft altijd worstelen, zelfs nu ik succes heb."

Klinkt als een klassiek gevalletje impostor syndrome.

"Wat is dat?"

Dat het goed met je gaat, je alles op de rit hebt en toch twijfelt aan jezelf. Het gevoel dat je ieder moment door de mand kan vallen. Vooral vrouwen hebben er last van.

"Ja, dat herken ik wel. En vooral vrouwen, zeg je? Ja zie je, we hebben echt nog wel wat stappen te maken hoor met die emancipatie. Ik denk ook dat veel mensen me irritant of vervelend vinden omdat ze mijn dominante aanwezigheid niet vinden passen bij een vrouw. Als je een man bent mag je schreeuwen wat je wilt, maar vrouwen moeten toch vooral beleefd en stil zijn. Mij niet gezien hoor, daar doe ik niet meer aan mee. Ik zou het niet eens vol kunnen houden om me zo anders voor te doen dan ik ben."

Ook in je persoonlijke leven heeft het even geduurd voordat je helemaal jezelf durfde te zijn. Pas toen je 29 jaar was, durfde je open te staan voor liefde. Baal je ervan dat je zolang hebt gewacht?

"Ja, ik gunde het mezelf gewoon niet. Ik was toch best wel bang om uit de kast te komen, dat heb ik heel lang niet onder ogen durven komen. Terwijl mijn familie altijd heel relaxed was hoor! We hadden vroeger Filmnet thuis en daarop werd 's avonds laat porno gedraaid, mijn moeder wilde dat dan als gezin kijken onder het mom van voorlichting. Dan vertelde ze ons wat er allemaal niet realistisch aan was en zo: 'Die tieten zijn te groot en in het echt doet hij er écht geen tien minuten over. O ja, gebruik altijd een condoom'. Maar juist kinderen die goed worden voorgelicht, wachten vaak langer. Ik vond seks maar eng. Bovendien was ik geobsedeerd door The sound of music en het klooster, dus ik heb lang geloofd dat ik non zou worden."

Wat veranderde er toen je 29 was?

"Ik hield mezelf altijd voor dat er iets mis was met mij, maar nu weet ik dat ik altijd wel verliefd ben geweest op allerlei lui, meisjes. Toen ik zo halverwege de 20 was, confronteerde een vriendin me: ze zei dat ik verliefd op haar was. Ik schrok daar zo van dat ik helemaal in mijn schulp kroop. Dit mag ik nooit meer zo laten zien, dacht ik. En op m'n 29e had ik het vrijwel helemaal opgegeven, want als je bijna 30 bent en je hebt nog nooit gezoend, dan ben je echt te oud. Een sneue peer, zo voelde ik me. Bang om mensen kwijt te raken. Maar gelukkig leerde ik in die tijd een vriendin kennen op het Conservatorium, zij vroeg me waarom ik zo moeilijk deed over alles en liet me daarmee inzien dat er helemaal geen vaste regels zijn in het leven."

'Ik ben altijd een laatbloeier geweest, maar had het mezelf gegund om meer fouten te maken'

"Toen durfde ik het eindelijk toe te geven en wilde ik ook meteen doorpakken. Ik was er toen echt aan toe, want m'n verlangen groeide wel. Ook doordat ik films ging kijken, lesbische dingen, waarin ik vrouwen zag zoenen. Ik had daarvoor nog nooit dat gevoel gehad, maar werd toen ook heel nieuwsgierig naar seks. Zou ik dat ook kunnen? Ik ben toen naar een therapeut gegaan die gespecialiseerd was in coming out-problematiek. Uiteindelijk heb ik in die sessies met haar veel meer gewerkt aan m'n assertiviteit en hoe ik met conflicten omging. Niet meer over me heen laten lopen, maar meteen mijn mond opentrekken.

Vervolgens heb ik me aangemeld op een website voor vrouwen en raakte ik met Jacqueline aan de praat. Toen we elkaar na een paar maanden chatten ontmoetten, was het een schot in de roos."

Dat had je zoveel eerder verdiend.

"Ik vind het ook wel zonde hoor, vooral dat ik me zo heb laten leiden door die ene aanvaring met een vriendin. Ik had al veel eerder kunnen uitgaan en alles kunnen ontdekken, maar aan de andere kant ben je zoals je bent. Ik ben altijd een laatbloeier geweest in allerlei dingen. Maar ik had het mezelf wel gegund om meer te feesten, zoenen, fouten te maken. Daarom wil ik me hier ook altijd over blijven uitspreken, zodat anderen het misschien makkelijker zullen hebben.

De helft van lhbti-jongeren heeft zelfmoord overwogen. Ook als gezinnen er niet moeilijk over doen, zijn er altijd wel andere mensen die er moeilijk over doen. Soms ben je dat zelf, zoals ik. Toen ik er eindelijk voor uitkwam, viel er zo'n last van me af. Ik had het zo groot gemaakt, maar toen ik Jacqueline ontmoette, voelde ik me compleet mezelf. Nu ben ik mezelf én heb ik haar er ook nog eens bij: plus, plus, plus!"

Lizzy van Hees