Close

Het zalig falen, met Anna Staats

30 maart 2021 12:03 / Persoonlijke groei
Anna Staats (Toos Werkloos)
Anna Staats (Toos Werkloos)
Z Zonder wrijving geen glans. Redacteur Lizzy van Hees spreekt daarom iedere week iemand over zijn of haar royal fuck-ups en uitzinnige uitglijers, de dingen die niet goed zijn gegaan. Leveren die missers ook wat op?

Met een economische crisis op de loer zal de werkloosheid naar verwachting fors toenemen in 2021, zelfs onder mensen met een vast contract. Werkloos zijn kan de wind uit je zeilen slaan, je onzeker maken of verveeld. Maar het kan ook een kans zijn om opnieuw te beginnen. Nog eens goed na te denken over waar je gelukkig van wordt en wat je wilt doen,

Dat weet Anna Staats (30) als geen ander: toen zij in 2019 voor het eerst werkloos was, voelde dat als falen. En door corona kwam ze vorig jaar voor de tweede keer zonder werk te zitten, maar deze keer besloot ze haar situatie te omarmen. Ze doopte zichzelf bij wijze van grap om tot Toos Werkloos en niet veel later ontstond het idee voor het gelijknamige bedrijf. Inmiddels voorziet Anna andere Toosjes en werklozen van sollicitatietips en trainingen.

Je bent twee keer werkloos geweest, waarom voelde dat als falen?

"De eerste keer was in 2019, toen heb ik nota bene zelf mijn baan als hr-manager opgezegd omdat ik met mijn vriend mee wilde verhuizen naar Australië. Ook al had ik meteen het plan om daar te gaan werken, was ik in eerste instantie werkloos. Daardoor kon ik die eerste weken helemaal niet genieten, althans, dat mocht niet van mezelf. Ik was niet happy met de situatie, mocht van mezelf geen geld uitgeven en mijn vrije tijd niet gebruiken om Sydney te ontdekken. En als mensen uit Nederland ons opbelden, zag ik er meestal tegenop. Want dan zouden er geheid vragen komen over het solliciteren. Ook al was iedereen hartstikke lief en begripvol, vond ik het zelf veel te lang duren."

Hoelang duurde het echt totdat je een nieuwe baan had?

"Toen we er eenmaal waren, duurde het maar vijf weken. Dus als ik er nu aan terugdenk, begrijp ik niet waarom ik er zo mee zat. Volgens mij ontlenen we veel zelfvertrouwen aan het feit dat we werk hebben, zelf een salaris verdienen, bijdragen aan de maatschappij. Dus toen ik dat niet had, ook al was het maar even, was ik bang dat anderen daar een oordeel over hadden. Nu denk ik dat 90 procent van dat gevoel van falen in m'n eigen kop zat. Als je van een afstand naar mijn leven kijkt, zou je niet zeggen: goh Anna, wat heb jij er een zooitje van gemaakt. Zelfs niet op dat moment."

Vorig jaar werd je ontslagen, voelde dat anders dan zelf opzeggen?

"Op een bepaalde manier was het heftiger, want ik werkte op dat moment als recruiter voor een Australisch bedrijf en viel daarmee onder hun arbeidsvoorwaarden. Toen mijn vriend en ik in november 2019 weer terugverhuisden, was ik heel blij dat ik er vanuit Nederland mocht blijven werken, zodat ik niet meteen weer werkloos zou zijn. Maar toen kwam corona en volgde er een recruitmentstop bij dat bedrijf. Ik kreeg een telefoontje dat er geen werk meer was voor mij en dat ik vanaf die week erna geen inkomen meer zou hebben. Wij waren net verhuisd naar ons nieuwe koophuis, en ondertussen was ik m'n baan kwijt. Weer werkloos."

'Je bent echt niet de enige, bijna komt wel een keer een tijdje zonder werk te zitten'

"Maar deze keer wilde ik het niet op dezelfde manier aanpakken als de vorige keer. Mezelf niet weer zo opjagen om meteen iets nieuws te vinden en de situatie niet onnodig zwaar maken, maar juist omarmen. Dus ik begon mezelf voor de grap 'Toos Werkloos' te noemen tegen vrienden en familie. Het leek me wel een leuk idee om vlogs te maken over het werkloze bestaan, dus ik keek op Instagram of die accountnaam nog vrij was en ja hoor: zelfs de domeinnaam bestond nog! Het verbaasde me, maar daardoor groeide ook het gevoel: hier wil ik echt iets mee doen."

Zag je meteen voor je wat dat moest worden?

"Nee, ik wist alleen zeker dat het iets met werkloosheid te maken moest hebben. Er wordt tegenwoordig steeds vaker over taboes en imperfecties gesproken. Kijk naar de hele body positivity-beweging. Voor mijn gevoel miste dat nog op het gebied van werkloosheid. Dat is niet iets waar mensen het graag over hebben, omdat het toch nog samenhangt met veel schaamte."

"Herkenbaar, want ik vond het ook spannend om me echt over dit thema uit te spreken. Ik weet nog dat ik mijn eerste post op LinkedIn wilde plaatsen, die begon met de woorden: 'Ik ben werkloos'. Nou, wat voor beeld schets je daarmee van jezelf? Het voelde heel tegenstrijdig, omdat ik aan de ene kant wilde dat we het over werkloosheid zouden hebben, maar aan de andere kant ging ik de boer op met een bedrijf waarbij werkloosheid – en dus falen – centraal stond. Wat nou als dat hele idee ook weer zou falen?"

Maar dat hield je niet tegen?

"Nee, ik heb in die zin een haat-liefdeverhouding met falen. Het brengt ook zoveel mooie dingen, als je het maar durft te omarmen. Met mijn bedrijf geef ik sollicitatietips, trainingen, cursussen cv maken of motivatiebrief schrijven en een-op-een-coaching. Daarin zie ik ook vaak dat klanten hun werkloosheid zien als falen. Ik probeer daarom half cheerleader, half coach te zijn. Om over te brengen dat je zo'n periode ook kan zien als een cadeautje. Ten eerste ben je echt niet de enige, bijna iedereen overkomt het wel een keer om een tijdje zonder werk te zitten. En daarnaast wil ik duidelijk maken dat je niet altijd invloed hebt op de situatie waar je in zit, maar wel vaak op hoe je ermee omgaat."

'Hoe vaak komt het nou voor dat je én geld, en tijd hebt? Maak daar gebruik van!'

"Dat cadeautje klinkt misschien gek in deze context, maar in Nederland is er gelukkig zoveel goed geregeld, dat veel mensen recht hebben op een uitkering als ze even zonder werk zitten. Hoe vaak komt het nou voor dat je én geld, en tijd hebt? Maak daar gebruik van! Iedereen heeft wel een lijst van dingen die ze dolgraag willen doen: meer lezen, vaker wandelen, de schuur uitzoeken. Ga dat lekker doen!"

Dat klinkt als luilekkerland, maar in die schuur vind je geen nieuwe baan.

"You never know… maar nee, waarschijnlijk niet. En dat is meteen de denkfout die vaak wordt gemaakt. Als ik workshops geef op scholen, kijken we naar welke stappen je neemt als je gaat solliciteren. Als ik vraag: waar begin je mee? Dan is het antwoord meestal: vacature zoeken, cv maken, brief schrijven. Maar dat is pas stap 5. Je wil eerst weten: wie ben ik? Wat betekent succes voor mij? Welke waarden vind ik belangrijk? Wat zijn mijn kwaliteiten? Ik ben geen loopbaancoach die daar uren op in zal gaan, maar als je de vraag 'wie is Lizzy?' met geen mogelijkheid kan beantwoorden, weet je dat je daar nog iets meer tijd in moet steken, zeker voordat je maar een eind in het wilde weg gaat solliciteren."

"In 2020 viel het mee qua werkloosheid, maar de verwachtingen voor 2021 zien er een stuk minder rooskleurig uit. Vooral voor jongeren wordt het lastig. En de vacatures die er zijn, maken het er niet makkelijker op: dan zoeken ze iemand voor een juniorfunctie, maar wel met drie jaar relevante werkervaring. Hoe kom je dan ooit aan de bak? Daarom is het goed om ook tijd te investeren in jezelf en goed te weten wat jij wilt en waar je voor staat. Zullen we de illusie dat je eerste baan meteen een big hit moet zijn vervolgens ook loslaten?"

Heb jij jezelf goed leren kennen in die werkloze periodes?

"Ik heb daar vorig jaar wel bewust meer tijd voor genomen dan de keer daarvoor. Maar ik heb verreweg het meeste geleerd van mijn grootste faalmoment toen ik nog studeerde aan de Hotelschool in Maastricht. Na een stage in Washington kwam ik terug naar Nederland en liep ik een beetje met m'n ziel onder mijn arm. Nou, daar zit ik weer. Terug naar school, weer aan de bak bij mijn oude baantje in Maastricht, de bijbaan in het dorp waar ik was opgegroeid, weer volop aanwezig bij mijn dispuut en alle bijbehorende activiteiten. Ik probeerde veel te veel ballen hoog te houden en ben daardoor compleet de mist in gegaan."

'Nu mag de hele wereld weten dat ik bij een psycholoog ben geweest'

"Omdat ik niemand wilde laten zitten of laten merken dat het te veel was, ging alle aandacht daarheen. Projecten met studiegenoten: ik was erbij, invallen op werk: geen probleem, klaarstaan voor m'n vriendinnen: dag en nacht. Maar waar ik wel te kort durfde te schieten, waren mijn tentamens. Als je die niet haalt, kun je op de Hotelschool een half jaar parkeren, om de achterstand in te halen. Maar in dat half jaar ging ik nog alleen maar op in al die andere projecten, dus het schoot niet op. Met kerst moest ik de balans opmaken en had ik maar een paar studiepunten gehaald. Mijn ouders zeiden toen: Anna, op deze manier gaat het niet. Ik had zelf al die tijd gedaan alsof alles prima ging, dus dit was wel confronterend."

Lukte het om alles recht te breien?

"Ik ben in die periode naar een psycholoog gegaan en dat heeft enorm geholpen. Met mij leek het altijd goed te gaan, dus dat ik m'n leven niet op orde had, durfde ik nooit uit te spreken. Om hulp vragen kwam niet eens bij me op. Die psycholoog leerde me om die schaamte op te zoeken. Ik weet nog dat ze me dwong om hulp te zoeken bij een docent Engels. Ik had een onvoldoende gehaald voor academic writing en moest een essay opnieuw maken, maar ik was dusdanig vastgelopen, dat ik het eindeloos voor me uitschoof. Ik vond het zo eng, dat ik zelfs tegen mijn psycholoog loog en zei dat ik wel om hulp had gevraagd. Daarna kon ik er voor m'n gevoel echt niet meer onderuit en heb ik m'n docent gemaild om een afspraak te maken. Ik dacht alleen maar: laat er iets ergs gebeuren in mijn familie, maar niet zo erg dat er blijvend letsel is. Gewoon net erg genoeg, zodat die afspraak niet doorgaat. Maar er gebeurde niets ergs, gelukkig, en die afspraak ging door. Ik had me zorgen gemaakt om niets, want zijn reactie was: 'Anna, dear, I didn't notice'. Hij wilde me natuurlijk helpen. Dus ik had het mezelf onnodig moeilijk gemaakt door daar zolang tegenaan te hikken. Door maar niet te willen falen voor de buitenwereld, faalde ik juist."

"Met Toos Werkloos ga ik voor m'n gevoel nog een stapje verder, door mezelf echt heel kwetsbaar op te stellen, terwijl ik dat vroeger een van de engste dingen vond om te doen. Nu mag de hele wereld weten dat ik bij een psycholoog ben geweest, en ook in m'n werk als hr-manager heeft die ervaring me eigenlijk veel gebracht. Hoe fijn is het om tegen een collega die omhoog zit te zeggen: ik begrijp precies wat je bedoelt. Of aan mijn klanten te vertellen dat ik hun onzekerheid zelf ook zo levendig heb gevoeld."

En ben je nooit meer in dezelfde val gelopen?

"Om hulp vragen blijft eng, maar als ik me daaroverheen zet, word ik bijna altijd positief verrast. Als ondernemer is het de vooral een uitdaging om niet iedere dag aan het werk te zijn. Voor mij is zondag een harde grens, die dag wil ik helemaal vrij zijn. Dat heb ik geleerd door eerst een paar keer over die grens heen te gaan, dan bedenk je opeens: hey, nu ben ik al twintig dagen achter elkaar aan het werk.

Als het gaat om falen en schaamte, ben ik goed op weg. Ik heb onlangs besloten dat ik een dit-vind-ik-eng-lijst wil maken. Met dingen als een gesprek hosten op Clubhouse bijvoorbeeld, want kan ik dat wel? En wat als er bijna niemand komt luisteren? Maar juist die dingen die doodeng zijn, leveren vaak veel moois op. Een van mijn favoriete uitspraken is: I set myself up for failure. Daar moet ik nog een goed Nederlands equivalent voor vinden, maar door veel te hoge doelen te stellen voor mezelf, ga ik vaker onderuit. Zo wilde ik in mijn eerste jaar als ondernemer 100.000 euro omzet maken. Dat klinkt cool, maar is helemaal niet haalbaar – en ook niet gelukt dus. Ik kan beter denken: hoe ga ik van 1.000 euro per maand naar 2.000? Dan is de kans dat ik het haal veel groter. Maar ook hier komt die haat-liefdeverhouding weer om de hoek kijken, want als je het falen voor lief neemt, durf je groter te denken en dromen. Zo ben ik ook m'n eigen bedrijf begonnen, en dat had ik nooit willen missen."

Lizzy van Hees