Close

Wat ik had willen weten voordatmijn bedrijf failliet ging

26 april 2021 04:04 / Carrière
Bart Houben maakte na zijn faillissement een doorstart
Bart Houben maakte na zijn faillissement een doorstart
H Hindsight is 20/20 zeggen ze wel: achteraf weet je het allemaal zo goed. Kennis waar je zelf niks meer aan hebt, maar waar je een ander wel mee kan helpen. Daarom vragen we in deze rubriek aan ervaringsdeskundigen: wat had je graag eerder willen weten? Deze week vertelt Bart Houben wat hij leerde van zijn faillissement én doorstart. En advocaat Mariëlle de Wild deelt een paar van haar professionele tips als curator.

Dik zeven jaar geleden begon creatief ondernemer Bart Houben zijn zaak Houben Worstenbrood. Wat begon met het recept van zijn opa, groeide uit tot een succesvol bedrijf dat allerhande soorten en smaken worstenbroodjes en ander lekkers verkocht. Ze leverden aan horeca en grote evenementen, en met een nieuw, groot winkelpand in Eindhoven beloofde 2020 een geweldig jaar te worden. Op 13 en 14 maart vorig jaar zou de feestelijke opening plaatsvinden, maar in plaats daarvan ging Nederland op 15 maart in lockdown.

"Toen was het klaar", vertelt Houben aan de telefoon. "Wij stonden minimaal 2-0 achter, financieel. Want voor de verbouwing van de nieuwe zaak had ik veel geïnvesteerd, maar ik zag geen manier om het terug te verdienen." Van een agenda vol evenementen, beurzen en festivals ging Houben Worstenbrood naar helemaal niets.

1. Rust

Wat er tijdens de eerste dagen van de lockdown gebeurde, beschrijft Houben als een deken van rust die over hem heen viel. "Ik had zo hard gewerkt om vooruit te komen, maar nu was er rust: ik kan er niets meer aan doen. Dit is wat het is." Maar na een tijdje veranderde dat gevoel wel en gingen er toch steeds meer alarmbellen af in het hoofd van de ondernemer. "Wat nu, dacht ik. Net als veel andere horecaondernemers zijn wij toen ook begonnen met online bestellingen en dat soort dingen. Daarmee hebben we het hoofd nog net boven water kunnen houden die eerste maanden." In de hoop dat er tijdens de zomer veel kon worden ingehaald. "De zomer werd wel iets beter, maar niet zo goed als normaal. Dus het water stond ons toch nog aan de lippen." Houben hoopte maar steeds genoeg tijd te kunnen rekken tot het vierde kwartaal. "November en december zijn meestal de beste maanden, daarin kan je een hoop financieel recht trekken."

'Het voelde als de enige reële optie, ook omdat je dan eindelijk rust krijgt'

Maar terwijl het water hem al in de mond stond, zoals Houben zegt, werd er in oktober weer een gedeeltelijke lockdown aangekondigd. "Ik wist meteen: nu kunnen we nog maar één ding doen en dat is echt stoppen. De trein tot stilstand brengen en daarna pas weer kijken hoe we verder gaan." Faillissement was de enige optie. Ze konden de rekeningen niet meer betalen en waren alleen nog bezig met uitstel aanvragen. "Alles stapelt zich op en na een tijdje begint de situatie ook nijpend te worden voor de leveranciers met wie je samenwerkt. Ik wist op dat moment dat ik ons faillissement moest aanvragen bij de rechtbank. Het voelde als de enige reële optie, ook omdat je dan eindelijk rust krijgt."

2. Administratie op orde

Zodra de rechtbank een faillissement uitspreekt benoemt zij gelijktijdig een curator. Die beheert vanaf dat moment het vermogen en gaat onderzoek doen naar de oorzaak van het faillissement, waarbij onder meer de boekhouding grondig zal worden bestudeerd. Advocaat Mariëlle de Wild (AMS advocaten) is als curator regelmatig betrokken bij faillissementen. Door middel van haar onderzoek naar de persoon en/of onderneming, brengt ze in kaart: waar staan we nu? Is het mogelijk om een doorstart te maken en zijn er manieren om geld te creëren? Dit alles in het belang van de schuldeisers van gefailleerde.

"Een van de eerste dingen die je als curator onder de loep neemt, is of er personeel is en of er nog lopende overeenkomsten zijn," legt De Wild uit, "zoals huur of verzekeringen." Naar aanleiding daarvan kunnen ze beginnen met een plan van aanpak. "Als curator neem ik het bedrijf als het ware over. Alle lopende zaken en beslissingen moeten langs mij gaan – wat voor ondernemers best ingrijpend kan zijn. En op basis van mijn eerste bevindingen, besluit ik, na overleg met de rechter-commissaris, of er voor een korte periode door kan worden gegaan gaan met de bedrijfsactiviteiten. Dit om een mogelijke doorstart te faciliteren", aldus de advocaat.

Om de afwikkeling van een faillissement proces zo goed mogelijk en voorspoedig te laten verlopen, is het essentieel dat de administratie op orde is. Maar ook dat de curator volledig wordt geïnformeerd. Onder meer op basis van de administratie zal de curator beoordelen of er sprake is van onrechtmatig handelen of nalatigheid aan kant van gefailleerde. "Soms kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat een gefailleerde het gevoel heeft dat ik lijnrecht tegenover ze sta, maar dat is niet het geval. Maar om echt te begrijpen waar het mis is gegaan moet ik wel een gedegen onderzoek kunnen doen." Dus op het moment dat de administratie niet op orde is, of je bewust dingen achterhoudt, snij je jezelf eigenlijk in de vingers. "En ik begrijp heus wel dat die administratie niet voor iedereen prioriteit heeft, maar onder de streep moet er wel een solide administratie gevoerd zijn", zegt De Wild. Hoe beter het op orde is, hoe beter en sneller een curator een faillissement kan afwikkelen.

'Ik ben weleens bij mensen geweest die alles hadden weggehaald thuis'

Het proces loopt bovendien vaak alleen maar makkelijker als jij en de curator op goede voet met elkaar communiceren. "Ik werd van tevoren door iedereen gewaarschuwd voor de curator, alsof dat allemaal klootzakken zijn. Maar ik ben altijd positief ingesteld," zegt Houben, "dus nu ook." Na de uitspraak van de rechtbank heb ik meteen contact opgenomen en gezegd: 'Wij moeten het met elkaar doen, dus laten we meteen afspreken'." Diezelfde avond kwam de curator langs en hebben hij en Houben afgesproken hoe ze met elkaar om zouden gaan. "In ons geval betekende dat bijvoorbeeld elkaar met voornaam aanspreken. En ik heb hem verzekerd dat ik altijd naar eer en geweten heb gehandeld. Ik heb niets te verbergen." Een open houding kan het proces alleen maar makkelijker maken en versnellen.

3. Persoonlijk geraakt

In hoeverre iemand persoonlijk wordt geraakt door een faillissement is afhankelijk van of het een eenmanszaak is of een vennootschap. De Wild: "Als een B.V. failliet gaat, dan zijn de bestuurders niet failliet. Maar in het geval van een eenmanszaak, geldt dat de eigenaar daarvan ook persoonlijk failliet gaat. Dat is vaak veel ingrijpender, want diegene verliest daarmee ook de bevoegdheid over zijn of haar privévermogen, denk aan je huis, de inboedel en ga zo maar door." Dat betekent niet dat de curator direct jouw huis verkoopt of de televisie meeneemt, maar er kan wel gekeken worden naar de overwaarde van je huis of een kostbaar schilderij aan de muur. "Ik ben weleens bij mensen geweest die alles hadden weggehaald thuis, wat echt niet nodig is. Maar als curator kom je in deze gevallen wel altijd bij mensen over de vloer om een inschatting te kunnen maken van wat er is en wat waarde vertegenwoordig." Daarnaast geldt dat een faillissement van een privépersoon vaak direct effect heeft op het leven van je naasten.

Voordat Houben het faillissement van zijn bedrijf aanvroeg, heeft hij zoveel mogelijk openstaande rekeningen betaald. "Vooral de kleine partijen, die hebben het 't hardste nodig. Ik kon onmogelijk de rest van de schulden overzetten naar Bart privé, dus ik heb zoveel mogelijk afbetaald en een klein bedrag naar mezelf overgemaakt waarmee ik het een maand kon uitzingen thuis. Daarna zien we wel weer verder, dacht ik. Geen vetpot, maar het was genoeg zekerheid voor mij en m'n gezin."

4. Vervelend, maar niet het einde

Hoewel failliet gaan niet het einde van de wereld is, kan dat wel zo voelen. Voor sommige ondernemers gaat het gepaard met schaamte en gezichtsverlies. Maar Houben benadrukt dat je er ook positief naar kan kijken. "Voor mij viel er ook een last van mijn schouders. De hele situatie heeft me geleerd om heel dicht bij mezelf te staan. Dat komt denk ik omdat je jezelf moet vragen wat er goed is gegaan en wat je minder goed hebt gedaan. Wat andere mensen er ook van vonden, ik ben al die tijd eerlijk geweest over wat er was gebeurd en hoe het mis kon gaan", zegt Houben.

Die gewoonten houdt hij nog steeds vast. "Zo probeer ik een paar keer per week te mediteren. Voor m'n gevoel heb ik daarmee een schild om me heen gebouwd, op zo'n 10 centimeter afstand. Dat helpt om niet alle verschillende meningen, ideeën en verwijten van anderen binnen te laten komen. Iedereen mag er van alles over vinden, maar mijn waarheid draag ik dichtbij me in dat schild. Als je je alles wat mensen roepen aantrekt, word je gek van het malen. Over de betalingen die je nog moet doen, de reacties van mensen. Ik ben geen botterik hoor, want ik handel nog steeds naar wat het beste is voor het bedrijf en alle medewerkers, maar ik moet mezelf daarin niet gek laten maken."

'Niet dat ik het iedereen zou gunnen, maar je leert er veel van'

Een ander voordeel van failliet gaan, is volgens Houben dat je er een betere ondernemer door kan worden. "Niet dat ik het daarom iedereen zou gunnen, maar je leert er veel van." In het geval van Houben Worstenbrood lag het grotendeels aan COVID en de lockdown, maar daardoor werd hij ook gedwongen kritisch te kijken naar zijn bedrijf en de dingen die anders of beter kunnen. "Ik heb onze kosten moeten terugdringen. Bijvoorbeeld door zelf weer met mijn handen in het deeg te staan, af en toe in de winkel te staan en te chauffeuren. Zo blijf ik actief betrokken in alle lagen van het bedrijf, en de klanten vinden het ook leuk."

Bovendien werd Houben verrast door de enorme hoeveelheid hartverwarmende reacties op het nieuws over zijn faillissement. "Er zijn zoveel mensen die hebben meegeleefd in die maanden. Daardoor besefte ik ook heel goed wat ik had opgebouwd in de jaren ervoor en hoe sterk ons merk was. Failliet gaan is echt niet alleen een hel, dat zeker niet."

5. Doorstarten kan

Door de overweldigende hoeveelheid steun die Houben kreeg in oktober en november groeide het vermoeden dat Houben Worstenbrood een doorstart zou kunnen maken. En de eerste berekeningen de curator bevestigde dat beeld. Houben: "Wij rekenden daarbij wel op een goede decembermaand, die vanaf 14 december 2020 weer in de soep liep door de strengere lockdown. Maar toch kijken we hoopvol naar de toekomst. In het bedrijf hebben we een aantal aanpassingen gedaan, en wij hebben er bijvoorbeeld voor gekozen om geen staatssteun meer aan te vragen. Ook omdat je gewoon niet weet wat er straks allemaal terugbetaald moet worden."

Verder hebben ze een aantal afwegingen moeten maken: wat zijn de kosten? Is het levensvatbaar en hoe sterk is het merk. Dat zijn plussen en minnen. "Je bent nooit helemaal op alles voorbereid, want in december donderden we weer het water in. Maar gelukkig kijkt de curator mee naar hoe je alles het beste regelt voor de schuldeisers en het personeel. Mijn curator zag ook de stroom aan meelevende telefoontjes en mailtjes binnenkomen in oktober. Ik denk dat hij een tweede kans daarom ook wel zag zitten."

Op dit moment breekt de spannendste tijd aan voor Houben Worstenbrood. "We zijn net weer op het moment dat we de volle huur van het pand gaan betalen en dat zou ook moeten kunnen. Maar de winkels moeten wel weer opengaan, willen we echt een kans maken." Gelukkig blijven de toekomstplannen zich opdringen aan Houben. "Dat zit in mijn aard, ik ben altijd bezig met nieuwe dingen ontwikkelen en kan moeilijk stil blijven staan. We hebben vegetarische en veganistische worstenbroodjes ontwikkeld. En met Koningsdag maken we een vorstenbroodje, om er toch een feestje van te maken."

Lizzy van Hees