Close

Lofzang aan 16-jarigen: 'Fuck it, ik ga het zélf doen'

09 juni 2021 12:06 / Sweet sixteen
Tatjana Almuli & Cathelijne Blok
Tatjana Almuli & Cathelijne Blok
H Het leven als 16-jarige is complex en onzeker – en vaak minstens zo leuk en vrij. Je staat op de stoep van het volwassen leven, en alle emoties, ervaringen en uitdagingen die daarmee gepaard gaan, vormen grenzeloze hoeveelheden gespreksstof. Schrijver Tatjana Almuli en creatief ondernemer Cathelijne Blok brengen daarom een ode aan deze leeftijd.

Hoe was het om 16 jaar te zijn in de jaren '70? Daar geeft Sigrid Kaag antwoord op in het boek van Almuli en Blok. Ook interviewden ze schrijver Abdelkader Benali, die zich in 1991 door de leeftijd heen ploeterde. En Thorn Roos de Vries die 'pas' in 2011 zestien kaarsjes uitblies komt ook aan het woord. Het is een greep uit de zestien interviews die verzameld staan het boek Zestien.

Herkenning in onzekerheid

"16 is zo'n leeftijd waar we heel veel aan ophangen", vertelt Blok, die in Tittymag's Sweet Sixteen-podcast al een paar jaar gesprekken voert over deze magische leeftijd. "Je gaat van kind naar volwassene, dat heeft iedereen op die leeftijd. Maar tegelijkertijd zijn we allemaal anders, we hebben een andere achtergrond en andere dingen die we meemaken. Dat willen we ook in het boek laten zien." Zelf hadden de schrijvers ook genoeg andere ervaringen als 16-jarige. "Mijn moeder was ziek en overleed toen ik 16 was", vertelt Almuli, "in die zin hebben wij een hele andere tijd gehad, maar er was ook genoeg herkenning tussen ons. Over van die basale onzekerheden bijvoorbeeld, je uiterlijk en of je er wel bij hoort."

'Wees mild voor jezelf'

Tijdens de podcastinterviews van Blok ontdekte ze al dat er allerlei kapstokjes en haakjes zijn rondom deze levensfase, waar je een heleboel aan kan ophangen. "Daar kan je eindeloos gesprekken over voeren", aldus Blok. Die vaak net wat sneller de diepte ingaan dan als je het alleen over werk of het weer hebt. "Of je nou 16 bént, dat nog gaat meemaken of je allang 16 bent geweest, heel veel van de ervaringen zijn hetzelfde." Denk maar even aan je eigen 16-jarige zelf, die misschien wel werd getekend door de ontdekking van je seksualiteit, het leren kennen van je grenzen, echt de discussie leren aangaan met volwassenen en dromen en twijfels over de toekomst. En hoe het toch ooit allemaal goed moet komen.

Hoe vind je de juiste zestien mensen om een goede weerspiegeling te geven van de leeftijd? "Dat begon met een enorme lijst", verzucht Almuli en Blok vult aan: "Het was vooral belangrijk dat ze uit verschillende generaties komen. En we hebben juist ook gekeken naar verschillende stemmen."

Verschillen tussen generaties

Hoewel de onzekerheid en je plek vinden in de wereld universele thema's zijn, moet het toch wezenlijk anders zijn om 16 jaar te zijn in 1977 dan in 2010. Alleen al door social media, om maar iets te noemen. "De jongste garde in ons boek, Lotte van Eijk en Selma Omari, vertelde wel over cancel culture en alle negativiteit online. Je bent al onzeker, je maakt al heftige dingen mee op school, en dan komt die online wereld er ook nog bij. Dat werd wel bevestigd door de gesprekken met hen." Maar juist die digitale wereld heeft deze jonge generatie ook veel gereedschap gegeven, legt Blok uit. "Selma en Lotte gebruiken social media ook om hun plek te claimen. Zij zagen zichzelf niet terug in bekende rolmodellen online of op televisie. Zij dachten daarom: fuck it, ik ga het zelf doen. Bij de verhalen uit deze leeftijdsgroep zit heel sterk dat gevoel van: ik ga het zélf doen."

Pepijn Lanen, die 16 jaar was in 1998, ziet ook positieve gevolgen aan de technologie – juist om dingen zelf te kunnen doen. Almuli: "In de muziekwereld bestaan nu zoveel meer tools voor jonge generaties om hun stem te laten horen. Om je muziek bij grote platenmaatschappijen te krijgen, in die zin is social media een stuk democratischer. Als mensen je talent zien en je volgen, val je meer op bij de mensen op de belangrijke plekken."

Lessen

Met zakken vol nieuwe inzichten en wijsheid hebben Almuli en Blok best een paar lessen die ze hun 16-jarige zelf graag hadden willen meegeven. Of de mensen die nu op dat punt staan natuurlijk. "Wees mild voor jezelf", is de belangrijkste voor Almuli. "Toen ik 16 was had ik drie verschillende levens in één, thuis was mijn zieke moeder, in de stad ging ik uit en wilde ik alles vergeten en op de vrije school was ik altijd bezig met optreden en zingen. Daar moest ik juist weer supergedisciplineerd zijn. Ik had die dingen niet anders kunnen doen, het gaat zoals het gaat. Dus daarin mag je gewoon mild zijn." Maar, of je als 16-jarige ook openstaat voor dit soort adviezen, is maar de vraag. Almuli: "Je kan jezelf wel lessen meegeven, maar je moet uiteindelijk vaak zelf tegen dingen aanlopen om er echt iets van te leren."

'Je hoeft niet alles zeker te weten – al helemaal niet als je 16 bent'

Blok groeide op in Den Haag en had naar eigen zeggen een zorgeloze en open jeugd. "Ik ben zelf een beetje een creatieve vago, dus ik bewandelde nooit helemaal het pad van mijn vriendjes en vriendinnetjes. Ik was ergens een ontzettende nerd, ik schaakte al toen het not cool was. Maar tegelijkertijd was ik ook de kakker die naar de hockey en de tennis ging." Ergens was ze een beetje een lone wolf, ze hoorde wel overal een beetje bij, maar stond ook altijd met een been buiten die cirkel. "Dat bungelende gevoel van tussen kind en volwassen zijn, had ik wel heel erg", zegt Blok. "Een van de dingen die ik nu veel beter weet, is dat niemand alles zeker weet. Dat hoeft ook totaal niet – al helemaal niet als je 16 bent."

De zielenroerselen van de zestien geïnterviewden lees je in het boek van Cathelijne Blok en Tatjana Almuli. Vanaf vandaag te koop bij de lokale en niet-lokale boekhandel.

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER