Close

Lekker boeiend

18 juni 2021 03:06 / Tips van de redactie
Uitsnede van 'Afrikaanse familie wordt gescheiden door Europese slavenhandelaren', John Raphael Smith, naar George Morland, 1791
Uitsnede van 'Afrikaanse familie wordt gescheiden door Europese slavenhandelaren', John Raphael Smith, naar George Morland, 1791
E Een mooie podcast, een interessante discussie, een inspirerend boek of fascinerend mens: de wereld is oneindig boeiend. Iedere vrijdag delen wij hier onze obsessions-du-jour.

Boeiende tentoonstelling: Slavernij

Na maanden Netflix en noeste thuisarbeid vond redacteur Lizzy van Hees vanochtend eindelijk weer haar weg naar het museum. Het Rijksmuseum, welteverstaan. Voor Slavernij, de tentoonstelling die van NRC Handelsblad  vijf sterren kreeg. Een dik jaar nadat de dood van George Floyd voor een wereldwijde golf aan anti-racismedemonstraties zorgde, voelt de tentoonstelling die in 2017 al werd aangekondigd urgenter dan ooit.

Lizzy: "Als Nederlanders moeten we naar onze geschiedenis durven kijken zonder de allerlelijkste kanten te schuwen. Want die zijn er. En daarvoor moet je terug naar de 17e eeuw, waarin de VOC en WIC mensen tot handelswaar maakten. Hoe wreed de Nederlandse handelaren waren, wordt pijnlijk duidelijk terwijl je door de museumzalen loopt. Tot slaaf gemaakte mensen werden niet alleen gedwongen om hun naam, land van herkomst en identiteit achter te laten, ze werden vaak ook gebrandmerkt, zoals met de ijzeren VOC-stempel die wordt tentoongesteld in één van de vitrines. In een andere zaal is te zien dat de 9-jarige China uit India werd omgedoopt tot Rosa, nadat zij door haar moeder was verkocht aan een Nederlandse handelaar."

"Als je de tentoonstelling bezoekt, wil ik je echt aanraden om de audiotour aan te zetten, waarin verhalen van tien tot slaaf gemaakte mensen worden verteld door Nederlanders die een persoonlijke link hebben met het verhaal. Zo vertelt actrice Joy Delima het verhaal van João Mina, een man van Afrikaanse afkomst die via Fort Elmina (in het huidige Ghana) werd verhandeld. Net als de voorouders van Joy, die tot twee generaties geleden de achternaam Delmina droegen. Door stil te staan bij deze persoonlijke verhalen, komen de gruwelen uit die tijd nog meer tot leven dan ze ooit tijdens mijn geschiedenisles deden. En dat is precies wat deze tentoonstelling zo goed maakt: de expo geeft een gezicht aan de miljoenen tot slaaf gemaakte mensen die zijn verhandeld, mishandeld, misbruikt en vermoord.

Wie vooruit wil, moet ook achterom durven kijken. En in de spiegel. Ook daar ontkom je niet aan in het Rijksmuseum: door de zalen lopen diagonale muurtjes, opgesneden in spiegelvlakken, waardoor je gedwongen wordt naar jezelf te kijken. Ik denk dat de verhalen van João, Paulus, Surapati, Sapali, Lokhay en de anderen nog lang blijven nagalmen in mijn hoofd. En ik hoop dat, als ik binnenkort weer door een andere zaal of een ander museum slenter, ik me bewuster ben van wat de prijs is geweest van alle kunst, cultuur, pracht en praal die Nederland heeft voortgebracht."

Boeiende podcast: Day X

Hoe klinkt een terrorist? Als je op deze podcast mag afgaan: glibberig. Eind mei is in Duitsland het proces tegen Franco A. begonnen, een soldaat in de Bundeswehr die van plan zou zijn geweest om de Federale Republiek Duitsland omver te werpen. De chef van het Duitse bureau van The New York TimesKatrin Bennhold, dook jarenlang in de zaak, ging op zoek naar onderliggende patronen en sprak dus ook uitgebreid met Franco A. zelf. En dat is even fascinerend als ontluisterend, vindt eindredacteur Peper Hofstede.

Peper: “Toegegeven, je moet even om. De onwaarschijnlijke hoeveelheid punten. Die Bennhold. In haar voice-overs propt. Heen luisteren. Maar als je daar eenmaal aan gewend bent, is dit het betere journalistieke werk. De podcast bestaat uit vijf afleveringen, waarvan er nu vier gepubliceerd zijn. In de eerste drie schetst Bennhold wat de plannen waren van het extreemrechtse netwerk waar A. deel van uitmaakte: ze stuurden aan op een ‘Day X’, de dag waarop de democratie sterft. Een sluw plan: A. creëerde een valse identiteit als Syrische vluchteling en wilde onder die naam een aantal politici ombrengen. Een zogenaamde false flag-operatie dus, die dan een burgeroorlog zou moeten ontketenen. Gelukkig werd het plan bij toeval ontdekt voordat hij kon toeslaan. Maar het lijkt een symptoom van een groter en diepgravender probleem met nieuwe, extreemrechtse invloeden bij het leger, justitie en politie, waarbij de grondwet en de rechtsstaat systematisch ondergraven worden, terwijl aanslagen uit rechtsextremistische hoek steeds worden afgedaan als incidenten, zo schetsen Bennhold en haar team."

Vermeend terrorist Franco A.
Vermeend terrorist Franco A.

"De vierde aflevering is het interessantst, omdat A. daarin aan het woord komt. Voorafgaand aan zijn proces zoekt hij zelf veelvuldig contact met verschillende media, waaronder The New York Times dus. Het is heel boeiend om te horen hoe hij probeert onder lastige vragen uit te komen, zijn daden te reframen en zijn ideeën te normaliseren. Dat gaat hem overigens lang niet altijd goed af. Hij wil zich dolgraag positioneren als een intellectueel die simpelweg ‘grapjes maakt’ of ‘theorieën onder de loep neemt’ - dat hij de identiteit van een Syrische vluchteling fakete, zou 'research voor een boek' zijn geweest - maar dat blijkt maar een dun laagje chroom, waar Bennhold vaak gemakkelijk doorheen prikt. Volgende week donderdag verschijnt de laatste, concluderende aflevering, en ik zit me er nu al op te verheugen."

Lekkere docu: P!nk: All I Know So Far

P!nk is zo’n artiest van wie je ongemerkt zo ongeveer het halve repertoire kunt meezingen, ook als je geen uitgesproken fan bent. Een enorme fan girl hoef je ook niet te zijn om met veel plezier te kijken naar de documentaire die onlangs over haar werd gemaakt en nu op Amazon Prime te zien is, concludeert redacteur Kim van der Meulen.

Kim: "Ik zal het maar meteen bekennen: ik hou van muziek, maar over het algemeen niet zo van muziekdocumentaires. Ik moet een muzikant wel heel boeiend vinden voor ik anderhalf uur backstage met ’m wil doorbrengen. Er zijn uitzonderingen: Searching for Sugar Man is geweldig gemaakt en vertelt een fascinerend verhaal (kijktip!), maar het kijkt toch wat lekkerder als je al iets met een artiest hebt. Met P!nk had ik niet ongelooflijk veel – prima hitjes, leuke vrouw – maar toch vond ik het kijkje achter de schermen van haar wereldtournee in P!nk: All I Know So Far echt de moeite waard. Dat komt omdat niet haar nummers of haar hele carrièrepad de rode draad van de film zijn, maar haar gezinsleven. Of eigenlijk – excusez le cliché – hoe ze dat combineert met haar popsterrenbestaan."

"Veel vrouwen stoppen met toeren als ze moeder worden, vertelt de zangeres in de film. Begrijpelijk: zie maar eens urenlang slopende repetities op podia van wereldformaat uit te voeren terwijl je peuter aan je been hangt en je 9-jarige aandacht wil. P!nk blijft er relaxed onder, slaagt erin tussen alle Amsterdam Arena-voorbereidingen door nog een pannenkoekje met haar gezin op een terras te eten, en houdt repetitie-breakdowns in haar hotelkamer terwijl de kinderen zichzelf vermaken.

Maar hoe makkelijk het ook lijkt: ‘Ik maak me zorgen over hen meenemen op de tour, en dat het zijn tol eist,’ bekent P!nk. ‘Dat ze geen normaal leven hebben.’ Dat hebben ze inderdaad niet: ze vliegen de wereld over met de tourcrew als familie, en hoe ze het doen met school is me nog steeds een raadsel. Als haar man zijn motorcrosscarrière nog had gehad, was het toeren al helemaal onmogelijk geweest. Maar uiteindelijk hebben ze een systeem gevonden dat voor hen werkt, en dat is mooi om te zien. De gedrevenheid en nuchterheid van P!nk vond ik bijzonder aanstekelijk, en van de beelden waarin ze metershoog aan een paar kabels boven het publiek zweeft en elke noot toch haalt, kreeg ik enorm zin in een eerste post-corona-concertbezoek. Van wie dan ook."

LEES MEER OVER