Close

Klem erop, knoopje erom: kiezen voor sterilisatie

07 juli 2021 05:07 / Anticonceptie
Tekening uit 1892 van een baarmoeder
Tekening uit 1892 van een baarmoeder
N Nooit meer bang zijn om ongewenst zwanger te worden. Voor wie zorgeloos wil seksen, is sterilisatie de meest zekere (maar ook onomkeerbare) vorm van anticonceptie.

100 procent garantie krijg je niet, maar de kans dat je na sterilisatie als vrouw ooit nog zwanger wordt, is wel erg klein. Dat maakt het voor vrouwen die om wat voor reden dan ook niet het risico willen lopen (nog) een kind te krijgen of een abortus te moeten ondergaan een aantrekkelijke optie. Zo ook voor Ellen en Judith*, die er allebei om praktische redenen voor kozen zich te laten steriliseren. 

Ellen was 32 en had samen met haar partner al twee kinderen toen er in 2006 een derde baby op komst was. Omdat de eerste twee via een keizersnede geboren waren, wisten ze dat de derde bevalling er ook zo uit zou zien. Ook waren ze van tevoren gewaarschuwd dat een derde keizersnede ook echt de laatste zou zijn: een vierde zou voor Ellens lichaam te veel schade aangericht hebben.

Een eerlijk verhaal

Waar ze niet helemaal op voorbereid waren was de vraag van de gynaecoloog die in de dertigste week van de zwangerschap kwam. Ze hadden een positief consult in het ziekenhuis gehad toen de gynaecoloog hen vertelde dat het mogelijk zou zijn om direct na de keizersnede Ellen ook te steriliseren. "Het kwam uit het niets," vertelt Ellen, "maar ze was heel eerlijk, daar hou ik ook wel van." Bij dat eerlijke verhaal hoorde ook een waarschuwing: "Ze vertelde ons ook dat er altijd een kans is dat het kindje dat ik nu op de wereld ging zetten misschien wel niet gezond ter wereld zou kunnen komen, of later iets zou kunnen blijken te hebben. Ze wees ons erop dat we zo’n doemscenario ook in onze beslissing mee moesten nemen." Zouden Ellen en haar partner ook in dat geval nog steeds achter de sterilisatie staan?

'Om zo'n definitieve beslissing te nemen, moesten we het ook over de alternatieven hebben'

Enigszins overrompeld - definitieve geboortebeperking is toch andere koek dan het uitkiezen van de kleur voor de kinderkamer - gingen ze weer naar huis. Ellen had minder tijd nodig om aan het idee te wennen dan haar partner. "Ik wist dat ik hierna geen vierde keizersnede meer zou kunnen ondergaan en het leek me niet slim om niet naar dat advies te luisteren. Dat hielp de emoties erbuiten te laten en heeft me uiteindelijk ook over de streep getrokken."

Toch kwam er nog wel het een en het ander kijken bij die beslissing. "Het zorgde voor bijzondere gesprekken. Onze relatie liep heel goed, maar om zo’n definitieve beslissing te kunnen nemen, moesten we het ook over de alternatieven hebben." Haar partner vond dat zo alle verantwoordelijkheid wel heel erg bij haar zou komen te liggen, nog een medische ingreep bovenop de toch al zware bevallingen. Maar er waren praktische redenen om het wel zo aan te pakken. "We hebben het er ook over gehad hoe het eruit zou zien als we uit elkaar zouden gaan of er iets met mij zou gebeuren. Ik kon hierna zeker geen kinderen meer krijgen, hij zou die optie met iemand anders nog wel hebben. Plus dat ik na de bevalling toch al klaar zou liggen op de operatietafel."

Het hielp dat ze met hun twee kinderen al heel gelukkig waren en erop vertrouwden dat hun gezin na de komst van de derde ook compleet zou zijn. "Een paar jaar daarvoor had ik me nooit voor kunnen stellen dat ik dat ooit zou zeggen, maar we waren heel tevreden met z’n vieren en we hadden heel bewust voor een derde kindje gekozen. Ik had niet het gevoel dat als er iets mis zou zijn een nieuwe zwangerschap die baby zou kunnen vervangen."

Extra klachten

Gelukkig verliep alles goed en hun gezin werd uitgebreid met een gezonde zoon. Na de geboorte ging het jongetje met zijn vader mee de operatiekamer uit zodat de sterilisatie kon beginnen. "Dat ging in principe prima, maar ik heb wel kort een brandend gevoel in mijn linkerzij gehad tijdens de operatie. De dokters merkten dat ik daarop reageerde en hebben me toen extra pijnstilling gegeven. Ik hoopte eigenlijk vooral dat ze een beetje op zouden schieten zodat ik naar mijn baby toe kon." Het herstel was wel beduidend moeizamer dan na haar eerste twee bevallingen. Of dat door de extra operatie kwam, weet ze niet. 

Veertien jaar later is Ellen nog altijd tevreden met haar keuze, alhoewel ze destijds een betere voorlichting wel had gewaardeerd. "Het was fijn geweest als ze na de geboorte van ons tweede kind al hadden verteld dat dit een optie was, zodat we niet tijdens de zwangerschap hadden hoeven nadenken over een sterilisatie." Ook heeft ze later de gynaecoloog nog vaker met klachten moeten bezoeken, waarvan ze niet weet of deze door de sterilisatie komen. "Ik merk dat de communicatie steeds opener en vollediger werd, maar daar valt absoluut nog veel te winnen. Ik hoorde jaren later pas van een jongere gynaecoloog dat er meer mogelijke consequenties aan een sterilisatie kleven dan waar ik me destijds bewust van was."

'De sterilisatie voelt vooral als een bevrijding'

Ook voor Judith Hompe was een sterilisatie een goede oplossing. "De beslissing om me te laten steriliseren was het resultaat van een lange zoektocht. Mijn lichaam reageert heftig op hormonen, ik word er depressief van en had al veel uitgeprobeerd. Op mijn 17de probeerde ik één keer de prikpil uit, daarna werd ik een jaar niet ongesteld." Het laatste wat ze probeerde was een koperspiraaltje, maar toen ook die niet werkte zoals gehoopt, besloot Judith dat het tijd was voor een definitieve oplossing. "Die beslissing heb ik toen ook redelijk snel gemaakt."

Geen spijt

Ze had er vertrouwen in dat ze geen spijt van haar besluit zou krijgen. "Ik was 38 en ik had een kind, waarmee ik heel blij was. Op dat moment had ik geen relatie. Het leek me niet realistisch om te verwachten dat ik nog samen met iemand in verwachting zou raken. Ik wilde ook mijn verantwoordelijkheid nemen en zorgen dat ik echt niet meer zwanger kon worden."

En dat voelt nog steeds als de juiste keuze. "Inmiddels heb ik een hele leuke en stabiele relatie. We hebben het er weleens over gehad dat als we elkaar op een ander, en dan vooral een eerder moment hadden leren kennen, we wel samen een kind hadden willen krijgen. Maar de sterilisatie voelt vooral als een bevrijding. Het vertrouwen dat ik nu ook echt niet meer zwanger kan raken en geen anticonceptie meer hoef te gebruiken weegt voor mij zwaarder."

Tijdens de operatie zelf waren er een aantal complicaties. "Ik reageerde slecht op de medicijnen die ze me gegeven hadden, maar dat had verder niet veel met de sterilisatie zelf te maken. Wel heb ik nog een aantal dagen last gehad van het gas dat tijdens de operatie werd gebruikt om ruimte te maken in mijn buik. De eerste week heb ik alles heel rustig aan gedaan en het duurde ongeveer een maand voordat de narcose goed en wel mijn lijf uit was, maar van de snijwondjes zelf had ik weinig last."

Judiths advies zou zijn om je vooral goed voor te bereiden. "Let goed op de manier waarop je je laat steriliseren en zoek uit of je verzekering de behandeling ook vergoedt. Dat was bij mij in eerste instantie niet het geval. Het had me veel geld gekost als ik dat niet van tevoren had gecheckt."

Wat houdt een sterilisatie in?

Kort en goed betekent een sterilisatie dat de eileiders worden gedicht (of zelfs verwijderd), zodat zaadcellen niet meer hun weg naar de eicellen kunnen vinden. Dat kan op verschillende manieren worden bereikt: 

- Tijdens een kijkoperatie, waarbij er kleine sneetjes in de buik worden gemaakt. De eileiders worden dan dicht gemaakt met een klemmetje of een ringetje. De ingreep duurt ongeveer een half uur, en als het goed is, kun je dezelfde dag nog naar huis.

- Tijdens een buikoperatie, bijvoorbeeld na een keizersnede zoals bij Ellen gebeurde. Ook hier worden de eileiders afgesloten met een ringetje of klemmetje, of afgebonden. Deze operatie vindt plaats onder algehele narcose en vereist ook meer tijd om te herstellen. Meestal blijven vrouwen in ieder geval een paar dagen in het ziekenhuis. 

De ingreep heeft geen invloed op de hormoonhuishouding, overgang of seksuele gevoelens. Ook je menstruatie blijft gewoon op de rit.

Bronnen: thuisarts.nl, isala.nl, degynaecoloog.nl

*De volledige namen van Judith en Ellen zijn bekend bij de redactie. 

Famke Langedijk

LEES MEER OVER