Close

Haal het gif uit je vergiffenis: zo los je conflicten écht op

03 oktober 2021 02:10 / Zelfontwikkeling
O Of het nou 'water under the bridge' is of je er een spreekwoordelijke lading zand overheen strooit: we hebben allemaal zo onze manieren om met conflicten om te gaan. Maar hoe los je ze nou écht op? The Atlantic kijkt wat koppels ons leren over vergeven én geeft tips.

We maken allemaal weleens ruzie, of dat nou gaat over de afwasmachine die wéér niet is uitgeruimd, wat je dit jaar gaat doen met kerst, die vriend of vriendin die jouw verjaardag is vergeten, of grotere issues zoals vreemdgaan en of jij je wel of niet laat vaccineren tegen het coronavirus. Maar hoe we met ruzie omgaan, verschilt per relatie, waar het over gaat en hoe makkelijk we de teugels van onze trots kunnen laten vieren.

Wie zich vastbijt, zit vast

Als we het over ruzie hebben, is het interessant om naar 'the old South Indian Monkey Trap' te kijken, schrijft journalist Arthur Brooks voor The Atlantic. Dit experiment wordt in 1974 beschreven in het boek Zen and the art of motorcycle maintenance en gaat over een aap en een kokosnoot. Eerst wordt er steeds een beetje rijst om de kokosnoot heen gelegd, waardoor aapjes het makkelijk kunnen pakken en opeten. En vervolgens wordt de rijst een keer ín de kokosnoot gestopt, via een kleine opening, waar een aapje net met zijn pootje doorheen past. Wat doet de aap? Die is niet gek, dus die graait inderdaad naar de rijst in de kokosnoot, zonder te beseffen dat zijn volle pootje niet door de opening van de kokosnoot past. En dus zit hij vast.

Je zou volgens Brooks kunnen beweren dat die aap niet slim is, want laat die rijst los en je hebt je poot terug. Maar eerlijk: doen wij dan niet precies hetzelfde als die aap wanneer we ruzie hebben met iemand? Door vast te houden aan je eigen gelijk, overtuiging of wrok, zit je eigenlijk net zo vast als de aap in die kokosnoot. Je weerhoudt jezelf namelijk van een echte oplossing. En daarmee van een potentieel betere relatie met je partner, broer of zus, collega of vriend.

Herkenbaar? Dat zal best, want je bent echt niet de enige die zich hier schuldig aan maakt. Soms geloven we zelf dat we iemand hebben vergeven, en dat een ruzie is bijgelegd, maar je kan het nog zo vaak zeggen zonder dat het waar hoeft te zijn. Stel dat een goede vriend tegen je heeft gelogen, jij bent daar kwaad over, maar omdat je diegene niet kwijt wil, besluit je er overheen te stappen. Maar zolang je het niet écht hebt uitgepraat, er niet echt overheen bent gestapt, zal er een restje van de boosheid achterblijven dat steeds de kop op blijft steken. Bijvoorbeeld door wantrouwiger te worden over of hij wel eerlijk tegen je is. Of door bij ieder klein akkefietje deze oude ruzie er weer bij te halen. Dan was het conflict dus nooit echt voorbij.

Vier soorten vergeving

Voor meer geluk en in ons leven zouden we die halfslachtige vorm van vergeven en goedpraten eigenlijk uit ons leven moeten schrappen, schrijft Brooks. Sterker nog, als we dat allemaal zouden doen, wordt de hele wereld er misschien wel beter van.

Om ons gedrag in conflicten beter te begrijpen, is het 't makkelijkst om naar liefdesrelaties te kijken. Omdat het vaak twee mensen zijn, die geen familie van elkaar zijn, maar wel de afspraak hebben gemaakt om samen te blijven – ook als het even moeilijk wordt. Zo werd er in 2018 onderzoek gedaan naar vier strategieën die koppels hanteren om hun relatie te herstellen of verbeteren na een conflict. Kies je voor discussie, dan probeer je het samen uit te praten en op die manier begrip te creëren voor elkaars standpunt. Bij expliciete vergeving spreek je uit dat je ervoor kiest om erover heen te stappen. Non-verbale vergeving wordt vaak gebruikt bij kleinere ruzies, dan laat je bijvoorbeeld door een knuffel of een andere vorm van affectie zien dat je de ander vergeeft. Bij minimalisering zet je de ruzie weg als niet belangrijk en heb je het er helemaal niet meer over.

Je moet dan toch over je eigen schaduw kunnen stappen

Hoe goed deze strategieën werken is afhankelijk van het soort conflict. Bij ontrouw in een relatie, zal minimalisering niet werken en is het beter om de discussie te voeren. Maar gaat het over wie de afwas doet, hoef je daar geen debat aan te wijden, dan kun je er waarschijnlijk allebei makkelijk overheen stappen. Voor de conflicten die qua grootte en belang hier tussenin hangen, kun je voor non-verbale vergeving of expliciete vergeving kiezen.

Zorg dat je het meent

Iemand vertellen dat je diegene vergeeft, kost sommige mensen best wat moeite. Je moet dan toch over je eigen schaduw kunnen stappen en aangeven dat jouw gekwetste gevoelens weliswaar belangrijk zijn, maar ook weer niet zo'n halszaak om ze in de weg te laten staan van een relatie. Volgens Brooks gaat vergeving dan ook vaak gepaard met de nodige blauwe plekken voor je ego. Om die klappen op te vangen, kan het verleidelijk zijn de pleister er snel af te trekken, zonder dat je gevoelsmatig ook al helemaal op dat punt bent. En als je dat doet, dan heeft het zelden effect.

Twee van die verkorte routes zijn conditionele vergeving en pseudo-vergeving. Bij de eerste stel je voorwaarden, bijvoorbeeld: 'Ik vergeef je voor dat slippertje, maar alleen als je niet meer op vrijdagavond de kroeg in gaat'. De voorwaarde die hier wordt gesteld, lijkt misschien veilig, maar het kan er ook voor zorgen dat de wond bij beide partijen openblijft. Het geeft degene die de voorwaarden stelt een vals gevoel van macht, maar het trekt de relatie daarmee niet gelijk. Pseudo-vergeving is alleen verbaal vergeven, maar de echte gevoelens van woede, verdriet of onzekerheid onderdrukken. Dat zijn ingrediënten voor een hele giftige cocktail, waar je liever niet mee blijft zitten. Deze laatste vorm van vergeving maakt relaties daarom eerder slechter dan dat het ook maar iets oplost. Je houdt vast aan die handvol emotionele rijst, zegt Brooks, maar ondertussen zit je muurvast en kan je er zelf ook niet van genieten. Niet aan beginnen dus.

Vrienden en collega's vergeven

Die halfbakken manier van ruzies uitpraten of oplossen is misschien nog wel schadelijker bij vrienden en collega's, want daar heb je vaak niet zo'n duidelijke en emotionele commitment mee als met je geliefde. De kans dat het door blijft etteren en af en toe tot uitbarstingen leidt, is daarom veel groter. Als dat te lang doorgaat, wordt het steeds moeilijker om elkaar überhaupt nog ergens in het midden te vinden.

Kijk je naar samenlevingen, dan zie je dat het bij conflicten veel meer zin heeft om écht naar elkaar te luisteren dan om alleen te focussen op een oplossing. Durf ervan uit te gaan dat je het misschien niet – of helemaal nooit – met elkaar eens wordt, als je maar wel begrip kan opbrengen voor het standpunt van de ander. Daar heb je meer aan dan samen instemmen met iets waar je je eigenlijk allebei niet senang bij voelt.

Hoe dan?!

Wil je niet in dezelfde val lopen als het hongerige aapje? Dan heeft Brooks drie tips om wrok en pijn bewust los te laten. Allereerst is het goed om je te realiseren dat vergeven niet hetzelfde is als liefdadigheid. Je doet het dus niet voor de ander, maar vooral voor jezelf. Gun jezelf de vrijheid van een situatie écht accepteren om er vervolgens met een gerust hart overheen te stappen. Daar voel je je mentaal (en soms ook fysiek) alleen maar lichter van.

Durf jezelf te vragen of je woede echt gegrond is

Breid daarnaast je oplossingsrepertoire uit, zeker als alles wat je in het verleden hebt geprobeerd niet echt goed heeft uitgepakt. Ben je van nature iemand die dingen non-verbaal oplost, maar kom je er daarmee niet uit? Probeer dan toch de woorden te vinden om wel nader tot elkaar te komen en echt een stap vooruit te zetten.

En als laatste moeten we de optie van minimaliseren niet te snel aan de kant schuiven. Veel conflicten zijn echt niet groot of belangrijk genoeg om ellenlang bij stil te staan. Durf jezelf te vragen of je woede echt gegrond is, en of je er de volgende dag nog steeds zo over zal denken. Kortom: gun jezelf – en de ander – om met opgeheven hoofd en vertrouwen vooruit te kijken.

Het leven is te kort en te leuk om de bagage van oude conflicten mee te sjouwen, concludeert Brooks. Dus ook als je er echt niet uitkomt met iemand: durf afscheid te nemen en het achter je te laten.

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER