Close

Misstanden in de turnwereld: 'Ik heb 12 jaar zelf moeten zoeken'

23 oktober 2021 11:10 / Documentaire
Stéphanie Tijmes
Stéphanie Tijmes
V Van haar 6e tot haar 16e turnde Stéphanie Tijmes op hoog niveau. Maar terwijl zij professioneel opklom, werd ze stukje bij beetje afgebroken en neergehaald door haar trainers. In de documentaire Mist vertelt ze wat dit voor effect heeft op haar leven. En nu er aandacht is voor de grootschalige misstanden in de turnwereld, blijft de vraag: wat lost dat op?

Jaren geleden trok Stéphanie Tijmes (29) al aan de bel. In de tien jaar dat ze op hoog niveau turnde, werd Tijmes gekleineerd, afgebeuld en geïntimideerd. En ze was niet de enige. Velen met haar turnden in een verziekte cultuur, waarin abnormale praktijken genormaliseerd werden. Menig turnster kwam naar buiten met verhalen over misstanden in de turnwereld. Maar de ernst van de situatie werd lange tijd niet gezien. "Ik heb me tien jaar lang onveilig gevoeld. En pas nadat ik was gestopt, kreeg ik door wat voor impact deze misstanden op me hebben gehad. Hoezeer me dat kapot heeft gemaakt", vertelt ze.

Uit het rapport 'Ongelijke leggers', dat in april van dit jaar verscheen, blijkt dat jonge turnsters in Nederland jarenlang zijn vernederd en beledigd. Ze werden voor gek gezet in het bijzijn van hun peers en er werd tegen ze geschreeuwd. Ook moesten veel turnsters doortrainen met blessures en zijn sommigen slachtoffer geworden van seksueel misbruik. "Tegen mij werd geroepen dat ik te dik en lelijk was. Een snotlijf had. Hoe veel ik ook trainde, nooit was het genoeg", zegt Tijmes. Die intimidatie was misschien wel extra zwaar omdat veel jonge turnsters überhaupt al iedere dag over hun angsten heen moeten stappen. "De oefeningen zijn moeilijk, soms gevaarlijk en daarom vaak eng. Zeker als je nog aan het leren en trainen bent. Bij elkaar opgeteld leefde er ontzettend veel angst in de turnhal."

Emotioneel blokkeren

Als je de moed vindt om de deur van die hal voorgoed achter je dicht te trekken, hoop je je daarna vrij te voelen. Maar zonder haar turncollega's en alles wat ze kende, voelde Tijmes zich vooral ontheemd. "Wat ik nu besef, is dat je niet alleen wordt gevormd door de dingen die je meemaakt, je wordt net zo goed gevormd door de dingen die je hebt gemist. Ineens Ik ging weer bij mijn ouders wonen en weer fulltime naar school. Ik vond het heel moeilijk om daar onderdeel van te zijn. In mijn turnperiode sloot ik mijzelf emotioneel af van wat er gebeurde, dat mechanisme zit nu vast in mij."

'Ik voel het verdriet minder, maar ook de blijdschap'

Voor veel oud-turnsters komt de klap pas later. Ook bij Tijmes duurde het vijf jaar voordat ze zich realiseerde dat het niet goed ging. "Toen stortte ook echt alles in. Het was alsof ik toen voor het eerst vóélde wat er allemaal was gebeurd. Ik wist het wel, maar ik had het nooit echt gevoeld. Ik was zo emotieloos geworden tijdens het turnen." Die houding heeft ze zichzelf waarschijnlijk aangemeten om te dealen met de vreselijke dingen die ze tijdens haar turncarrière meemaakte en aanhoorde. Het moest altijd beter, ze moest altijd dunner worden, sterker, strakker, gedisciplineerder. "Alles wat vervelend en pijnlijk was, probeerde ik te blokken."

Ook buiten de turnzaal wil ze de werkelijkheid soms liever ontwijken. Nog steeds. "Kort nadat ik gestopt was met turnen dacht ik dat er iets met mijn ogen aan de hand was, omdat ik steeds zo wazig zag. Maar ik kwam erachter dat het niets met mijn ogen te maken heeft, het is een mechanisme om met mijn trauma's om te gaan." In Mist zien we wat er gebeurt als Tijmes dissocieert. Het lijkt dan alsof ze probeert te verdwijnen uit de realiteit. Alsof ze helemaal achterin haar hoofd gaat zitten en er een enorme laag mist over haar heen valt. "Er hoeft maar iets kleins te gebeuren of alles wordt wazig. Op die manier voel ik het verdriet minder, maar ook de blijdschap."

Eindelijk erkenning

Daarnaast merkt Tijmes nog steeds dat ze oververmoeid is. "Het gaat nog niet goed met me, en er zijn dagen waarop het amper lukt om op te staan of even naar buiten te gaan." Wat haar wel hoop en energie geeft, is dat er nu eindelijk meer aandacht en erkenning komt voor de langdurige misstanden in de turnwereld. Zo hebben de KNGU en NOC-NSF officieel excuses aangeboden en komt er een financiële tegemoetkoming voor het veroorzaakte leed, wat de erkenning volgens Tijmes tastbaar maakt. "Er is zelfs een debat over geweest in Den Haag", zegt ze. "Dat deed me wel wat, dat je politici hardop hoort uitspreken wat ik al jaren vertel."

'Ik vind het vooral moeilijk om oude beelden van mezelf terug te zien'

Maar de strijd is nog niet gestreden. Twee jaar geleden kwam Tijmes samen met oud- turnster Danila Koster op het idee een documentaire te maken. "Ik ben blij dat er nu dingen veranderen, en dat de beerput echt open is, maar tegelijkertijd wringt het ergens. Ik heb twaalf jaar in mijn eentje moeten zoeken. Zoeken naar wat er met mij aan de hand was. Welke therapieën me zouden helpen. Naar mensen die mijn verhaal serieus zouden nemen."

Heel lang kon Tijmes het niet verdragen om naar turnen te kijken. Dat gaat nu wel steeds beter. "Ik vind het vooral moeilijk om oude beelden van mezelf terug te zien. Dat blije kindje van vroeger, dat ben ik eigenlijk nog steeds. Speels en blij. Grappig. Ik merk dat het me raakt om dit zo hardop te zeggen, maar ik heb me al heel lang niet meer zo gevoeld. Ik hoop dat dat meisje weer terugkomt."

De documentaire Mist, geregisseerd door Sophie Kalker, wordt zondag 24 oktober om 23.00 uur uitgezonden op NPO2.

Lizzy van Hees

LEES MEER OVER