Close

Mannen: don't be that guy (en neem zelf verantwoordelijkheid)

15 november 2021 04:11 / Geweld tegen vrouwen
Screenshot uit campagnefilmpje
Screenshot uit campagnefilmpje
G Ga gewoon niet naar buiten als het donker is. En dat rokje is wel erg kort... De verantwoordelijkheid voor het voorkomen van (seksueel) geweld wordt vaak bij slachtoffers gelegd, en niet bij de daders. De politie in Schotland stelt dat aan de kaak met een krachtige campagne - maar de reacties laten zien dat we nog een lange weg te gaan hebben.

Geweld tegen vrouwen is in het Verenigd Koninkrijk een hot topic. Na de moorden op Sarah Everard en Sabina Nessa eerder dit jaar laaide de discussie weer flink op: wat kunnen we als samenleving doen om vrouwen veilig en onbezorgd over straat te laten gaan? 

Volgens veel Britse politiekorpsen lag de oplossing bij de vrouwen zelf. Doe geen koptelefoon op, zo luidde het advies, beweeg je het liefst in groepjes, loop alleen op plekken die goed verlicht zijn. Maar voor zowel Everard als Nessa gold dat ze zich bepaald niet in zogenaamd provocerende kleding in een donker steegje ophielden toen ze werden aangevallen. En dan nog...

Bovendien is femicide natuurlijk het trieste dieptepunt van een lange weg naar beneden als het gaat om je veilig voelen op straat - niet alleen in het VK, maar hier net zo goed. Van een relatief onschuldige 'lach 's naar me' tot een enge potloodventer tot een ronduit intimiderende vreemdeling die zich in de metro tegen je aandrukt: er zijn weinig vrouwen die er niet over mee kunnen praten. Uit een groot onderzoek onder 42.000 vrouwen in 28 Europese landen blijkt dat 1 op de 10 vrouwen na haar 15e weleens te maken heeft gehad met (seksueel) geweld, en 1 op de 20 weleens verkracht is. Dat speelt zich voor een groot gedeelte af binnen relaties, maar dat betekent niet dat openbare plekken zomaar compleet veilig zijn. De voorbeelden van Anne Faber en Hümeyra Ergincanli laten wel zien dat Nederland geen uitzondering vormt. 

Je weet wel: de gozer die je een hoer noemt als je zegt dat je al een vriend hebt

Wat daarbij meestal onbesproken blijft, is de verantwoordelijkheid die mannen hebben om dit te voorkomen. Tuurlijk, je kunt het advies van de Metropolitan Police in Londen volgen en een bus tot stoppen manen als je een agent op straat niet vertrouwt (de moordenaar van Everard was agent), maar zou het niet nog mooier zijn als mannen hun emoties en hormonen een beetje leren controleren en vrouwen op straat niet bang maken, laat staan lastigvallen? Er zijn absoluut instanties die daar aandacht aan besteden - neem de LEFgozer workshops van Rutgers - maar om nou te zeggen dat er een brede maatschappelijke discussie over is: nee.

Met die insteek lanceerde de politie in Schotland vorige maand de campagne 'Don't be that guy' - wees niet die ene gozer. Je kent 'm wel: de gozer die even tussen z'n tanden door sist als je langsloopt, die je misschien wel een stukje achtervolgt en aan je vraagt of je toevallig eens wil afspreken. De gozer die je een bitch noemt als je dat vriendelijke verzoek afwijst, of een hoer als je vertelt dat je al voorzien bent van een vriend. De gozer die in de kroeg z'n hand over je kont laat glijden en dan in de meute verdwijnt of die net iets te veel blijft aandringen dat je toch nóg een drankje neemt - omdat je in de olie net iets makkelijker te manipuleren bent. De gozer die best voor de date wil betalen, maar dan wel alleen als je daarna mee naar huis gaat. Nou ja, die gozer dus, dáár moet het gesprek over gaan. Ze maakten er dit filmpje over:

De campagne richt zich specifiek op seksueel geweld van mannen tegen vrouwen en werd aanvankelijk heel positief ontvangen. Door organisaties die zich daarmee bezighouden natuurlijk, maar ook door een keur aan bekende mannelijke Schotten, die zich publiekelijk aan wat zelfonderzoek onderwierpen, en vaders die er maar weer eens bij stilstonden hoe er met hun dochters wordt omgegaan (hoewel het toch niet per se om familie zou hoeven te gaan om je in een ander in te kunnen leven, maar dat terzijde).

Maar uit de reacties blijkt ook dat veel mannen toch vooral op hun pik getrapt zijn door het filmpje. 'Kunnen ze niet ook een filmpje over vrouwen maken, zodat die leren hoe ze niet creepy moeten zijn?' is de topcomment op YouTube - een klassiek voorbeeldje whataboutism: dat vrouwen óók engerds kunnen zijn en dat mannen net zo goed met seksueel geweld te maken krijgen, betekent natuurlijk niet dat ze nooit op hun gedrag hoeven te worden aangesproken. Andere reaguurders vinden toch vooral dat de politie zich met 'belangrijkere zaken' bezig zou moeten houden, of kiezen ervoor om de boodschap opzettelijk verkeerd te interpreteren: 'O ja, die verschrikkelijke mannen! Die naar vrouwen kijken, hen complimentjes maken en ze zelfs mee uit eten nemen. Degenen die bloemen kopen zijn nog het ergste!', schrijft iemand lekker passief-agressief. 

Die teneur laat zien dat sommige mannen die aangesproken worden op hun gedrag direct in een defensief groefje schieten. Wat jammer is, want zoveel hoeft er niet te gebeuren. Mind your own business is een goede richtlijn (behalve als je ergens ziet dat iemand wordt lastig gevallen, dan is een medestander gewaardeerd). Eis geen beschikbaarheid van vrouwen die je niet kent - ze zijn je geen glimlach of gesprek verplicht, net als dat jij dat niet aan een ander verplicht bent. Houd romantisch gezien een beetje afstand, tenzij je de indruk krijgt dat de ander dolgraag met jou wil praten - en toets dan even of dat ook echt zo is. Gewoon beleefd zijn does the trick. En: handen thuis graag. Opgesomd in een overzichtelijk tweetje:

Zo simpel is het.