Close

Een collectieve vuist tegen fabrikant borstimplantaten

01 december 2021 12:12 / Komt een vrouw bij de rechter
V Vermoeidheid, pijn en andere klachten: steeds meer vrouwen komen erachter dat ze ziek worden van hun borstimplantaten. Om over de meest ernstige gevolgen nog maar te zwijgen. En hoewel hier steeds meer aandacht voor komt, zijn de vrouwen om wie het gaat vaak op zichzelf aangewezen. Bureau Clara Wichmann wil deze vrouwen helpen en kondigt daarom een collectieve actie aan tegen een van de grootste fabrikanten van borstimplantaten.

Dat borstimplantaten ziek kunnen maken, is al langere tijd bekend. Maar nog steeds moeten veel vrouwen met een borstreconstructie of -vergroting zélf achterkomen. Sommige vrouwen lopen zelfs jarenlang rond met onbestemde klachten, anderen ontwikkelen zelfs een zeldzame vorm van lymfeklierkanker: Breast Implant Associated – Anaplastic Large Cell Lymphoma (BIA-ALCL). De relatie tussen deze zeldzame vorm van kanker en het hebben van borstimplantaten wordt inmiddels ook ondersteund door wetenschappelijk onderzoek.

Dat er steeds meer bekend is over de gezondheidsrisico's van borstimplantaten is belangrijk, maar de vrouwen om wie het gaat, worden er niet beter van. Sterker nog: zij moeten vaak zelf de rekening betalen wanneer ze hun implantaten willen laten verwijderen, of een vergoeding willen voor de schade die ze hierdoor lijden. Dat is onterecht, vindt Bureau Clara Wichmann, en daarom zijn ze een collectieve actie gestart tegen een van de grootste producenten: Allergan. Dat doen ze samen met steun van onder andere Meldpunt Klachten Siliconen (MKS) en de Borstkankervereniging, maar daarnaast roepen ze ook alle vrouwen op die implantaten van deze fabrikant hebben (gehad) om zich aan te sluiten bij de actie.

De boosdoener

De borstimplantaten waar het in deze rechtszaak om gaat, zijn wereldwijd op de markt gebracht door Allergan. Om je een idee te geven van de schaal: volgens gegevens van de Nederlandse Vereniging van Plastisch Chirurgen dragen ruim in ons land 60.000 mensen deze implantaten. En ze werden in 2018 van de markt gehaald, toen bleek dat deze implantaten een verhoogd risico geven op een zeldzame vorm van lymfeklierkanker. Mensen met deze implantaten lopen naar schatting 466 keer meer kans op deze ziekte dan anderen. Inmiddels weten we dat deze kanker in Nederland bij tenminste 52 vrouwen met Allergan-implantaten heeft toegeslagen. Maar ook als de prothesen al wel zijn verwijderd, kan je nog risico lopen. Zo is er in Groot-Brittannië een vrouw bij wie de ziekte werd geconstateerd, nadat haar implantaten waren verwijderd.

Maar los van dit ziektebeeld, doen zich ook veel andere medische complicaties voor bij borstimplantaten. Deze klachten worden tegenwoordig aangeduid als Breast Implant Illness. In een interview in de Volkskrant vertelt internist Prabath Nanayakkara van het Amsterdam UMC dat veel vrouwen zich melden 'met onverklaarbare klachten als hoofdpijn, gewrichtspijn en ernstige allergieën'. Nanayakkara adviseert dan meestal om de implantaten te laten verwijderen en ziet na zo'n explantatie ongeveer driekwart van zijn patiënten opknappen. Daarom is Bureau Clara Wichmann (samen met Stichting SVS en MKS) in 2013 al een proefproces begonnen over de veiligheid van siliconen. Samen eisten ze dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg handhavend zou optreden tegen het gebruik van gevaarlijke siliconen borstimplantaten. Mede dankzij deze rechtszaak worden alle geplaatste implantaten tegenwoordig bijgehouden in een register.

Maar hoe kan het dat deze implantaten überhaupt ooit op de markt zijn gekomen? Deze vraag raakt aan het onderliggende probleem, namelijk dat er doorgaans minder klinisch onderzoek wordt gedaan naar producten die specifiek op vrouwen zijn gericht. Dat bleek eerder ook al uit grootschalige rechtszaken rond de 'zwangerschapsgeneesmiddelen' DES en Thalidomide en de PIP-borstimplantaten. Daarbij komt dat in de gezondheidszorg vrouwen met klachten minder snel serieus worden genomen.

Schaamte

De gezondheidskloof tussen mannen en vrouwen is niet het enige probleem, want er bestaat ook veel schaamte rondom het hebben van borstimplantaten. Hoewel veel mensen begrip opbrengen voor vrouwen die, bijvoorbeeld na borstkanker, een reconstructie ondergaan, ervaren vrouwen die implantaten hebben genomen om cosmetische motieven dat soms anders. Het nastreven van uiterlijke schoonheid is door veel mensen geïnternaliseerd, maar aan de andere kant wordt het soms gezien als oppervlakkig en futiel. Een onterechte stereotypering, die eraan bijdraagt dat iemand die schade lijdt door implantaten, ze maar niet had moeten nemen. Gelukkig wordt ook deze misvatting steeds vaker bestreden in het publieke debat. Bijvoorbeeld door zangeres en influencer Dionne Slagter, die in haar documentaire Moordtieten op zoek gaat naar de gevaren van borstimplantaten. Zij besluit vervolgens haar borstimplantaten vooralsnog niet te laten verwijderen, ook al is ze zich bewust van de risico's. Slagter heeft zich ook aangemeld bij de collectieve actie van Bureau Clara Wichmann. Samen met haar hopen ze ervoor te zorgen dat vrouwen zich over hun schaamte heen zetten. Niet de vrouwen zelf zijn verantwoordelijk voor de schade, maar de fabrikant.

Ook de groep vrouwen achter het MKS ondersteunen de collectieve actie. Zij zijn in 1992 een beweging gestart omdat ze zelf slachtoffer werden van de schadelijke gevolgen van hun borstimplantaten. Sindsdien vormen zij een aanspreekpunt voor vrouwen met klachten. Sinds de eerdere rechtszaak zijn de verschillende organisaties blijven onderzoeken welke juridische wegen er zijn om de onveiligheid van medische producten voor vrouwen aan de kaak te stellen. Zo hebben ze recent nog een WOB-verzoek ingediend, om na te gaan wat de overheid doet aan het toezicht op borstimplantaten. En sinds er in 2019 een wet rondom collectieve acties werd ingevoerd, is het mogelijk om de rechtspositie van groepen vrouwen te verbeteren doordat ze nu voor alle gedupeerde vrouwen een schadevergoeding kunnen vorderen. Vrouwen hoeven deze strijd tegen de fabrikant dus niet alleen te voeren.

Mocht je meer informatie willen over de actie of je willen aansluiten bij de collectieve zaak, ga naar siliconenzaak.nl.

Bureau Clara Wichmann streeft al ruim 35 jaar naar gendergelijkheid en een betere maatschappelijke en juridische positie van vrouwen in Nederland. Onder andere door vrouwen juridisch bij te staan. 

Agnes Cremers