Close

Polyamorie, sekspoppen & pillen? Zo ziet de toekomst van liefde eruit

09 februari 2022 10:02 / liefde & seks
Polyamorie, sekspoppen & pillen? Roanne van Voorst deed onderzoek naar de toekomst van liefde
Polyamorie, sekspoppen & pillen? Roanne van Voorst deed onderzoek naar de toekomst van liefde
E En ze leefden nog lang en… met z'n zessen in bed? Toekomstantropoloog en schrijver Roanne van Voorst deed drie jaar lang onderzoek naar de toekomst van liefde. 'Ook al krijgt de liefde misschien steeds nieuwe vormen en variaties, ze blijft wat ons mens maakt'.

Als antropoloog en onderzoeker is Roanne van Voorst (1983) op veel verschillende plekken geweest, in contact met veel verschillende culturen. Ook op gevaarlijke plekken, zoals in conflictgebieden en vluchtelingenkampen, waar overleven de eerste zorg is. En je daarom misschien zou denken dat liefde de laatste prioriteit is. Toch begon het haar op te vallen dat ze al die tijd, waar ze ook was, vriendschappen en liefde zag ontstaan. Vriendinnen die de slappe lach hadden, een opbloeiende liefde tussen jonge mensen in een kamp. "Dat vond ik zo ontroerend, daardoor besefte ik: liefde is blijkbaar echt iets waar we als mensen niet zonder kunnen." Het is inherent verbonden aan mens zijn.

"Ergens weten we dat ook wel", zegt Van Voorst. "Zonder liefde, waren we als soort waarschijnlijk allang uitgestorven. Maar het blijft opvallend dat in een wereld die enorm snel verandert, die op veel manieren steeds minder sociaal lijkt te worden en waarin het individu zó'n glansrol heeft gekregen, dat liefde wel degelijk belangrijk blijft. Al lijkt de liefdeservaring voor veel mensen wél te veranderen, en daarmee rijst de vraag: welke vorm we zullen we eraan geven?"

'Ik probeerde mezelf nog op te peppen door te zeggen dat hij een uit de hand gelopen vibrator was'

Om daarachter te komen besloot Van Voorst onderzoek te doen en haar bevindingen op te schrijven in Met z'n zessen in bed. Ze dompelde zich drie jaar onder in de wereld van gemeenschap, liefde en seks. Onderdompelen kent een vrij letterlijke vorm in het geval van de toekomstantropoloog, want in plaats van zich enkel te verdiepen in onderzoeksliteratuur en technologisch trends, huurde Van Voorst zelf ook een sekspop, ze onderwierp zich aan een DNA-onderzoek met haar partner en probeerde zelfs de nodige relatiepillen uit. Daarnaast sprak ze datingapp-ontwikkelaars en mensen die het net even 'anders' doen in de liefde.

Sekspoppen en robotica

In Japan winnen ze al langer aan populariteit: sekspoppen. Levensecht. Hard en zacht precies op de juiste plekken. Altijd ready en available wanneer jij wil. Zonder enige tegenspraak. Veel mensen zouden er op papier voor tekenen. Ook Van Voorst was nieuwsgierig genoeg om deze ervaring zelf eens uit te proberen. En daar was Nick. Hij zou een aantrekkelijke man zijn, die met een stevige kaaklijn, volle bos haar, blauwe ogen en harde buikspieren klonk als een geweldige minnaar. "We hadden volgens de tekst in zijn bio zelfs een gedeelde hobby", lacht Van Voorst, "rotsklimmen." Maar toen Nick werd afgeleverd, was hij kaal en niet veel langer dan 1.40 m.

"Daar ging mijn enthousiasme", vervolgt de antropoloog. "Ik probeerde mezelf nog op te peppen door te zeggen dat Nick gewoon een uit de hand gelopen vibrator was. Maar toen hij zo op dat bed lag, uitgestrekt als een zeester, starend naar het plafond, vond ik het toch een beetje eng." De Madame Tussauds-vibes hadden de overhand en al met al werd het geen geslaagde ervaring. "Voor mij is er toch een ander soort aantrekkingskracht nodig, maar dat ze op sommige plekken steeds populairder worden, begrijp ik wel. Zeker voor mensen die het niet lukt sociaal, seksueel of romantisch contact te maken met anderen, kan het een uitkomst zijn."

Toch lijkt het erop dat de poppen, waarvan experts beweren dat ze de markt voor seksspeeltjes voorgoed zullen veranderen, niet echt aan populariteit winnen. Althans, niet in Nederland. "In Japan zijn ze het populairst, maar dat heeft ook met de cultuur te maken. In Japan komt het veel vaker voor dat mensen een ziel toekennen aan een avatar, app of pop. In Groot-Brittannië, de VS en Oostenrijk zie je ook wel bordelen met sekspoppen, maar in Nederland is het bordeel dat er een aantal verhuurde daar alweer mee gestopt. Ze zijn best zwaar en blijkbaar ook nogal moeilijk schoon te maken."

'Polyamorie werkt alleen als er duidelijke afspraken worden gemaakt'

Dit soort tech- en robotica-ontwikkelingen worden overigens niet alleen voor singles bedacht. Ook in lange-afstandsrelaties zien mensen soms een uitkomst in technologie. Met VR-brillen en tools die je op afstand of via Bluetooth kan besturen, zou je jouw partner als het ware nog steeds kunnen 'aanraken', ook al zit je aan de andere kant van de wereld. Bijvoorbeeld met een op afstand bestuurbare vibrator of kunstmatige vagina. Maar, waarschuwt Van Voorst, dat is een te simplistische manier om naar liefde en relaties te kijken. "Je verkleint het tot een mechanische handeling, terwijl liefde ook zit in het smachten naar elkaar, de verrassing, zelfs in de irritaties, allemaal dingen die je niet kan bereiken met één druk op de knop."

Met z'n zessen in bed én aan de keukentafel

'Gezelliger, maar rommeliger dan elders', zo noemt één van de door Van Voorst geïnterviewde vrouwen over polyamorie. Voor diegenen die het woord nog niet kennen: polyamorie houdt in dat je een liefdesrelatie onderhoudt met twee of meer mensen, die daar ook mee instemmen. Volgens Amerikaanse en Canadese onderzoeken wint deze relatievorm snel aan populariteit. Dat is onder andere te zien aan datingapps zoals Feeld, waar gebruikers worden aangemoedigd om niet langer in ouderwetse hokjes te denken als het over seks gaat. Vrijheid blijheid. Al is dat laatste is niet helemaal waar, legt Van Voorst uit: "Polyamorie werkt alleen als er duidelijke afspraken worden gemaakt. Mensen verwachten het misschien niet, maar ook in deze relaties kan jaloezie voorkomen, alleen lijkt die jaloezie ondergeschikt aan het gunnen van een ander."

Bovendien wordt een deel van de jaloezie misschien wel voorkomen doordat polyamoreuze stellen – al dan niet gedwongen – open en eerlijk zijn tegen elkaar. "Zeker de stellen die met z'n allen onder één dak wonen, moeten bijvoorbeeld dagelijks bewust kiezen met wie ze die avond willen slapen. Of met wie ze seks willen hebben op dat moment. Dat soort gesprekken kunnen van allerlei gevoelens en onzekerheid opwekken, maar het zorgt ook voor heel veel transparantie." In monogame relaties zijn mensen misschien wat juist geforceerd beleefd. Terwijl je ook écht niet elke dag evenveel zin hebt om naar het gezaag van je partner te luisteren of tegen hem of haar aan te kruipen 's nachts. Maar je doet het wel, want dat is nou eenmaal de norm. "Zeker tijdens de lockdowns zullen genoeg stellen knettergek van elkaar zijn geworden, maar als je niet wordt gedwongen om daar eerlijk over te zijn, en dus maar je mond houdt, kan je onbewust toch heel kribbig worden tegen elkaar. Dat komt een relatie ook niet altijd ten goede."

Of polyamorie écht de toekomst heeft, blijft de vraag. "Er zijn wel onderzoeken die laten zien dat steeds meer mensen ernaar zoeken of eraan beginnen, maar er is relatief weinig onderzoek naar hoeveel van deze relaties ook echt standhouden", zegt Van Voorst. Toch zal deze uiting van liefde niet snel van het toneel verdwijnen, want het krijgt steeds meer ruchtbaarheid. "Vrije seks is van alle tijden, maar technologie maakt het wel makkelijker om anderen te vinden die dezelfde voorkeuren en fantasieën hebben. Genoeg mensen voelen zich weleens verliefd of opgewonden door een ander, ook als ze nog van hun partner houden. En voor polyamoristen is dat geen taboe."

Overprikkeld en liever alleen

Waar sommigen een relatie aangaan met meerdere mensen, kiezen anderen er juist voor om alleen te blijven. "Sologamie werkt heerlijk voor een bepaalde groep mensen, die er bewust voor kiest", vertelt Van Voorst. "Je ziet het wel meer in grotere steden, en bij relatief jonge mensen. Die werken vaak heel hard en maken lange dagen, daarnaast zijn ze ook nog aan het sporten, appen en Instagrammen om hun sociale leven te onderhouden. Dus als ze 's avonds thuiskomen, willen ze helemaal geen 'schat, hoe was je dag?' horen. Thuis is voor deze mensen soms de enige plek waar ze heel even niemand hoeven te horen. Ze bestellen liever wat te eten, zetten Netflix aan of kijken een beetje porno en gaan naar bed." Maar dat betekent niet dat mensen die ervoor kiezen om alleen te blijven asociaal zijn, legt de antropoloog uit. "Eerder overprikkeld, dus in dat opzicht zegt het meer over onze maatschappij en de werkomgeving in grote steden. Daarin voelen veel mensen dat ze alles van zichzelf moeten geven. En blijft er weinig tijd, ruimte en energie over voor iets daarnaast."

'Bejaarden hebben tegenwoordig juist meer seks dan vroeger'

Hoewel liefde een basisbehoefte is voor veel mensen, hoef je dat echt niet uit romantische liefde te halen. Van Voorst: "Ik denk dat je best zonder kan, maar dan is een setje hele goede intieme vrienden nog belangrijker." Daar lijken veel mensen die alleen blijven zich ook wel bewust van. "Je ziet bijvoorbeeld groepen vrienden die samen een paar huizen in dezelfde straat kopen, zodat ze later ook voor elkaar kunnen zorgen. Of twee vriendinnen die samen een huis kopen en een gemeenschappelijke bankrekening openen. Vroeger waren we daar veel kritischer over, dan werd je gezien als oude vrijster. Maar nu wordt het veel meer geaccepteerd."

Algoritme vs. intuïtie

Datingapps zijn nu al niet meer weg te denken uit onze wereld en horen ook zeker bij het toekomstbeeld, verwacht Van Voorst. "Je ziet dat datingapps door allerlei mensen van allerlei leeftijden worden gebruikt. En waar jongeren steeds langer wachten met seks en minder vaak seks hebben, hebben bejaarden tegenwoordig juist meer seks dan vroeger."

Zeker als je niet zo snel iemand tegenkomt op straat of in de kroeg, kan een app uitkomst bieden. Ook de afgelopen twee jaar was het voor veel mensen de enige manier om in contact te komen met andere singles. Maar waar het volgens Van Voorst schuurt, zijn de algoritmes die spectaculaire liefde beloven. Waardoor we massaal blijven swipen, want stel je voor dat je the one net misloopt. "Ik heb met een paar programmeurs gesproken en die algoritmes werken vrij simpel. Dus dat idee wat eromheen hangt van matching op basis van interesses en overeenkomsten, is in de praktijk toch beperkt." We moeten daarom vooral niet vergeten hoe belangrijk onze intuïtie is tijdens het daten. "Er is geen datingapp die kan verklaren waarom je op de ene persoon wel verliefd wordt en op de ander, die qua eigenschappen hetzelfde lijkt, totaal niet."

Dat betekent overigens niet dat we die apps massaal overboord moeten gooien, maar wel dat we ze slimmer moeten gebruiken. "Wees je bewust van dat algoritme dat eraan vasthangt, dat ongetwijfeld mensen uitsluit op basis van een vragenlijstje dat je zelf hebt ingevuld. Mijn partner en ik waren bijvoorbeeld nooit aan elkaar gekoppeld door een algoritme, daarvoor zijn we veel te verschillend. Toch passen we supergoed bij elkaar, dus werkt het." Een andere hack is om niet te lang te blijven chatten. "Om je intuïtie wat eerder mee te laten doen, is het slim om snel te videobellen. Je kan vaak al heel veel aflezen aan hoe iemand praat en wat zijn of haar mimiek is."

Met z'n zessen in bed: de toekomst van liefde – van polyamorie tot relatiepillen is online verkrijgbaar en in lokale boekhandels.

Lizzy van Hees