Close

Naakttekenen als medicijn tegen een hardnekkig schoonheidsideaal

14 maart 2022 06:03 / inspiratie
De cursus nude drawing
De cursus nude drawing
E Er was eens een land waarin we borstvoeding gaven in het openbaar, gezamenlijk douchten na het sporten en topless over het strand liepen. Tegenwoordig is naakt niet meer niet zo vanzelfsprekend. En als we het zien, is het regelmatig digitaal gemanipuleerd. Redacteur Kyrie Stuij onderzoekt wat het tekenen van een echt, ongefilterd vrouwenlijf met haar doet.

“Maestro!”, kunstenaar Maudy Alferink (33) maakt een theatraal gebaar. Lachend: “Met deze klassieke muziek heb je al gauw het idee dat je het kan, toch?” De kunstenaar, bekend van hyperrealistische schilderijen van vrouwen in alle soorten en maten, is onze docent. Zij geeft de cursus ‘nude drawing’, met het thema body positivity

Herkenbaar

In de historische kelder van museum De Waag in Deventer staan vijftien cursisten achter schildersezels vol verfsporen van kunstenaars die hen voorgingen. Tussen ons in laat model Jewell Bergen (25) haar satijnen ochtendjas van zich afglijden. Een prachtige, échte vrouw: geen digitaal smaller gemaakte taille, geen weggepoetste vlekjes of wittere tanden. Wel een lichaam dat met een bescheiden buikje en brede heupen herkenbaar is voor veel vrouwen.  

“Ik wil dat je niet alleen let op de verhoudingen in je tekening, maar dat je ook bewust bent van wat het tekenen van een naaktmodel met je doet. Wat gebeurt er in je hoofd en met je gevoel?”, vraagt Alferink als ze de stopwatch afstelt. We krijgen steeds een beperkt aantal minuten om te tekenen. Dat moet ons stimuleren om lijnen durven zetten en niet te verzanden in gepiel met details. Be bold, zoals onze leraar het zegt.

Nu ben ik geen tekenaar. Althans, als je mijn puberale gedoodle op de middelbare school niet meerekent. En misschien ligt daar precies de oorzaak van een confronterende ontdekking, want in mijn eerste schets, herken ik het model niet. Natuurlijk, er staat een lijf op papier. Maar het is niet háár lijf, het zijn niet haar rondingen, of haar heupen. Ik heb – tot mijn schrik – haar taille smaller gemaakt, en haar benen langer.

Jaren '90

Ik realiseer me dat ik teruggrijp op wat ik vroeger deed. Ja, tijdens dat gedoodle op de middelbare school. Als nineties kid kan ik niet de enige zijn die vroeger in schriften en agenda’s Barbie-achtige figuren tekende. Sterker nog, mijn agenda stond bol van knipsels van size zero-modellen, van spijkerbroekreclames met die iconische ultralage heupjeans die we hopelijk nooit, maar dan ook echt nooit meer terugzien. 

Alferink herkent mijn confrontatie. “Ik vraag mensen weleens een vrouw te tekenen, zonder voorbeeld. Altijd zie je die ronde borsten, die smalle taille en die lange benen. Zo gek is het niet, er gaat jarenlange beeldvorming aan vooraf. Denk aan magazines, videoclips, films. Als dat het beeld is waar je mee opgroeit, is het logisch dat je daar in je schets als eerste naar teruggrijpt.” 

Kyrie schetst het naaktmodel
Kyrie schetst het naaktmodel

Nu gaat het slechts om de eerste lijnen op papier en kan ik het daardoor aanpassen aan de realiteit. Maar als iemand die denkt zich bewust te zijn van stereotyperingen, heb ik dus nog wat te leren. Denk eraan: Be bold.

Realistisch

Ik kijk door mijn wimperharen naar het model en probeer de lijnen van haar lichaam te volgen. Ondanks dat mijn tekening nog verre van professioneel lijkt, geeft het maken me voldoening. Juist het realistisch tekenen laat me anders naar een lichaam kijken. Ik besef hoe mooi een buik kan zijn, en ook hoe vaak ik de mijne onbewust in probeer te houden.

“Ik was niet altijd tevreden met mijn lijf”, vertelt model Jewell Bergen (25) in de pauze, als ik haar vraag naar haar eigen lichaamsbeeld. Het is de tweede keer dat ze als naaktmodel poseert. “Als kind was ik fors en had ik al vroeg borsten. Later ben ik gaan sporten en ben ik mijn rondingen juist gaan waarderen. Tegenwoordig krijg ik vaak complimenten over mijn buik en heb ik het idee dat die plat moet zijn ook helemaal losgelaten. Bijna iedereen heeft een buik, waarom proberen we zo na te streven dat-ie niet bestaat?” 

‘Ook als je in een zomer voor jouw gevoel niet ‘in vorm’ bent, mag je tevreden zijn’

Bergen is ervan overtuigd dat het zien van andere blote mensen helpt om een gezonde relatie te krijgen met je eigen lijf. “Ik werk als performer in clubs en op festivals. Tussendoor moet je je snel omkleden en daardoor zie ik regelmatig bloot van anderen. Veel mensen zien naakt als kwetsbaar, maar voor mij is het juist comfortabel geworden.”

Inmiddels staan we weer achter onze schildersezels voor de laatste tekening. In plaats van 2, 5 en 15 minuten krijgen we nu 30 minuten de tijd. Alferink vraagt ons extra te letten op de schaduwen en leert ons te kijken naar de verhoudingen in de tekening. Bijna alle cursisten hebben inmiddels rode wangen, want de kamertemperatuur moet hoog genoeg zijn voor het naaktmodel. 

Voor iemand die amper tekent, ben ik best tevreden met de resultaten. Zeker omdat het me laat inzien dat ik ergens, diep in mijn onderbewustzijn, toch ben beïnvloed door een hardnekkig schoonheidsideaal. Het is opnieuw een reminder om mezelf niet te vergelijken met onrealistische beelden, zoals bewerkte foto’s op Instagram. Nu maar zien of ik dit gevoel ook vast kan houden richting de zomer.  

“Uiteindelijk moet het van binnenuit komen”, zegt Alferink op de vraag hoe zij zelf kijkt naar lichaamsacceptatie. “Natuurlijk kun je iets veranderen als je ergens niet tevreden over bent, maar zelf probeer ik eerst te kijken naar m’n mindset. Want ook als je in een zomer voor jouw gevoel niet ‘in vorm’ bent, mag je tevreden zijn. Door mijn werk zie ik oprecht de schoonheid in alle lichaamsvormen. Er is weinig zo mooi als mensen die zichzelf durven te laten zien.” 

Kyrie Stuij

LEES MEER OVER